રાજામાંથી રંક: ક્રિકેટ જગતના આ 8 સ્ટાર ખેલાડી અમીરીની ટોચ પરથી ગરીબીની ખાઈમાં ધકેલાયા

8 Famous Cricketers Who Lost Everything | તાજેતરમાં ભારતના ભૂતપૂર્વ ક્રિકેટર વિનોદ કાંબલીનો એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો છે. થાણેના એક ઓલ્ડ એજ કેર સેન્ટરમાં બનેલા આ વીડિયોમાં કાંબલીની હાલત ખૂબ જ નાજુક દેખાઈ રહી છે. તેમનો અવાજ પણ ધ્રૂજતો અને અસ્પષ્ટ છે. એક સમયે સચિન તેંડુલકર કરતાં પણ વધુ ટેલેન્ટેડ મનાતા અને કરોડો રૂપિયા કમાતા કાંબલીની આ દશા જોઈને ચાહકો આઘાતમાં છે. આ વીડિયો જોઇને લોકો સચિનની શાનદાર ફિટનેસ અને કાંબલીની આ પરિસ્થિતિની સરખામણી કરી રહ્યા છે. એક સમયે ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં સતત 2 બેવડી સદી ફટકારનાર આ ટેલેન્ટેડ ખેલાડી આજે બીમારી અને ગરીબીનો સામનો કરી રહ્યો છે.

ક્રિકેટના ઇતિહાસમાં વિનોદ કાંબલી એકમાત્ર એવા ખેલાડી નથી જેઓ ‘રાજામાંથી રંક’ બન્યા હોય. કેટલાક ખેલાડીઓને પેટનો ખાડો પૂરવા ટેક્સી ડ્રાઇવર બનવું પડ્યું તો કેટલાકને સિક્યુરિટી ગાર્ડ તરીકે નોકરી કરવી પડી. ચાલો જાણીએ આવા 8 દિગ્ગજ ક્રિકેટરો વિશે, જેમણે સફળતાના શિખરે પહોંચ્યા પછી પણ પોતાની જિંદગી અત્યંત ગરીબી અને સંઘર્ષમાં વિતાવી.

વિનોદ કાંબલી (ભારત) – અનિયમિત જીવનશૈલી ભારે પડી
વિનોદ કાંબલી ભારતીય ક્રિકેટના ખૂબ જ પ્રતિભાશાળી ડાબોડી બેટ્સમેન હતા. તેમણે સ્કૂલ ક્રિકેટમાં સચિન તેંડુલકર સાથે 664 રનની વિશ્વ વિક્રમી ભાગીદારી કરી હતી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માત્ર 14 ટેસ્ટ ઇનિંગ્સમાં જ પોતાના 1000 રન પૂરા કરી લીધા હતા. પરંતુ, શિસ્તનો અભાવ, મોડી રાત સુધીની પાર્ટીઓનો શોખ, ઉડાઉ ખર્ચ અને ખોટા નાણાકીય નિર્ણયોએ તેમની શાનદાર કરિયરનો અકાળે અંત લાવી દીધો. અંતિમ વર્ષોમાં ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ અને મોંઘી મેડિકલ સારવારમાં તેમની બધી સંપત્તિ ખર્ચાઈ ગઈ. એક સમયે કરોડો રૂપિયા કમાતો આ પૂર્વ ભારતીય ક્રિકેટર આજે પોતાના રોજિંદા ખર્ચ અને દવાઓ માટે સંપૂર્ણપણે BCCI તરફથી મળતા માસિક પેન્શન પર નિર્ભર છે.

જનાર્દન નવલે (ભારત) – ક્રિકેટરમાંથી સિક્યુરિટી ગાર્ડ બનવું પડ્યું
જનાર્દન નવલે ભારતીય ક્રિકેટ ઇતિહાસના સૌપ્રથમ વિકેટકીપર-બેટ્સમેન હતા. તેમણે 1932માં લોર્ડ્સના ઐતિહાસિક મેદાન પર ભારત માટે ટેસ્ટ ક્રિકેટનો પહેલો બોલ રમ્યો હતો. તે સમયે ક્રિકેટમાં આજના જેવી કરોડોની IPL કે મોટી બ્રાન્ડ ડીલ્સ નહોતી, તે માત્ર શોખ અને પ્રતિષ્ઠાની રમત હતી. નિવૃત્તિ લીધા પછી તેમની પાસે આવકનું કોઈ સાધન નહોતું બચ્યું, જેથી તેઓ અત્યંત ગરીબીમાં સરી પડ્યા. ગુજરાન ચલાવવા માટે ભારતના આ પ્રથમ ટેસ્ટ ઓપનરે પૂણેની એક સુગર મિલ(ખાંડના કારખાના)માં સિક્યુરિટી ગાર્ડ તરીકે દરરોજ 12 કલાક કામ કરવું પડતું. તેમના જીવનના અંતિમ દિવસો પૂણે-મુંબઈ હાઇવે પર આવેલી એક જર્જરિત ઝૂંપડીમાં વીત્યા હતા. 7 સપ્ટેમ્બર, 1979ના રોજ તેઓ અત્યંત અનામી હાલતમાં અને ગરીબીમાં મૃત્યુ પામ્યા.

અરશદ ખાન (પાકિસ્તાન) – આજીવિકા કમાવા ટેક્સી ચલાવવી પડી
6 ફૂટ 4 ઇંચની ઊંચાઈ ધરાવતા પાકિસ્તાની ઓફ-સ્પિનર અરશદ ખાને 2005ના ભારત પ્રવાસમાં સચિન, દ્રવિડ અને સેહવાગ જેવા દિગ્ગજોને પોતાની સ્પિન જાળમાં ફસાવ્યા હતા. પોતાના દેશ માટે 9 ટેસ્ટ અને 58 વનડે રમનાર આ ખેલાડીને પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ(PCB)ની રાજનીતિ અને ઉપેક્ષાને કારણે નિવૃત્તિ પછી કોઈ કોચિંગ કોન્ટ્રાક્ટ કે સન્માનજનક પેન્શન આપવામાં આવ્યું નહીં. પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું મુશ્કેલ બનતા તેઓ પોતાની બચેલી મૂડી લઈને ઓસ્ટ્રેલિયાના સિડની શહેરમાં જતા રહ્યા. ત્યાં તેમણે કાળઝાળ ગરમી અને કાતિલ ઠંડીમાં રોજના 12 કલાક ટેક્સી ચલાવીને પોતાના પરિવારનું ભરણપોષણ કર્યું.

ક્રિસ કેર્ન્સ (ન્યુઝીલૅન્ડ) - મ્યુનિસિપલ બસ સ્ટેન્ડ ધોવાનો વખત આવ્યો
ક્રિસ કેર્ન્સ માત્ર ન્યુઝીલૅન્ડના જ નહીં, પણ 1990ના દાયકાના વિશ્વના સર્વશ્રેષ્ઠ ઓલરાઉન્ડર્સમાંના એક હતા. તેમણે પોતાની કરિયરમાં 200થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય વિકેટ લીધી અને 3000થી વધુ રન બનાવ્યા હતા. 2013માં તેમના પર મેચ ફિક્સિંગનો ગંભીર આરોપ લાગ્યો. પોતાની નિર્દોષતા સાબિત કરવા માટે તેમણે લાંબી કાનૂની લડાઈ લડવી પડી. વકીલોની મસમોટી ફી ચૂકવવામાં તેમની જિંદગીભરની બધી બચત અને સંપત્તિ ખતમ થઈ ગઈ. એક સમયે માત્ર બિઝનેસ ક્લાસમાં મુસાફરી કરતો આ સુપરસ્ટાર ઓકલૅન્ડના રસ્તાઓ પર મ્યુનિસિપલ બસ સ્ટેન્ડ ધોતો અને માત્ર 100 ડૉલરના રોજિંદા વેતન પર કચરાની ટ્રક ચલાવતો જોવા મળ્યો હતો.

ગ્રીમ પોલોક (દક્ષિણ આફ્રિકા) - શેરબજાર અને રિયલ એસ્ટેટમાં બરબાદ થયા
ગ્રીમ પોલોકની ગણતરી દક્ષિણ આફ્રિકાના સર્વશ્રેષ્ઠ બેટ્સમેનોમાં થાય છે. ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં તેમની સરેરાશ 60.97ની હતી અને ખુદ મહાન ડોન બ્રેડમેને પણ તેમની બેટિંગના વખાણ કર્યા હતા. રંગભેદની નીતિને કારણે દક્ષિણ આફ્રિકા પર લાદવામાં આવેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધના લીધે તેમની શાનદાર કરિયરનો અચાનક અંત આવી ગયો. ત્યારબાદ તેમણે પોતાની બધી કમાણી શેરબજાર અને રિયલ એસ્ટેટમાં રોકી, જ્યાં આર્થિક મંદીએ તેમને બરબાદ કરી દીધા. વૃદ્ધાવસ્થામાં તેમને પાર્કિન્સન અને આંતરડાના કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ થઈ. મોંઘા મેડિકલ બિલ અને વધતા દેવાને કારણે, આ દંતકથા સમાન ખેલાડીને પોતાના અંતિમ દિવસોમાં દક્ષિણ આફ્રિકાના ક્રિકેટ બોર્ડ અને ભારતીય IPL ટીમો પાસે આર્થિક મદદ માંગવા માટે મજબૂર થવું પડ્યું હતું.

પેટ્રિક પેટરસન (વેસ્ટ ઇન્ડિઝ) - જમૈકાની ઝૂંપડપટ્ટીમાં ગુમનામ થઈ ગયા
1980ના દાયકામાં વેસ્ટ ઇન્ડિઝના આ ફાસ્ટ બોલરનો આખી દુનિયામાં ખૌફ હતો. માલ્કમ માર્શલ પછી તેમને સૌથી ઝડપી બોલર માનવામાં આવતા હતા. તેઓ 150 કિમી/કલાકથી વધુની સ્પીડથી બોલિંગ કરતા હતા. તેમની બોલિંગ શ્રેષ્ઠ બેટ્સમેનોને પણ ધ્રુજાવી દેતી. એકવાર તો તેમનો બાઉન્સર વિકેટકીપરના માથા પરથી ઉછળીને સીધો બાઉન્ડ્રી પાર જતો રહ્યો હતો! જોકે, ક્રિકેટમાંથી નિવૃત્તિ લીધા પછી તેમનું જીવન ગંભીર માનસિક બીમારી, ડિપ્રેશન અને અત્યંત ગરીબીમાં ગરકાવ થઈ ગયું. તેઓ જમૈકાની એક ઝૂંપડપટ્ટીમાં સંપૂર્ણપણે ગુમનામ થઈ ગયા હતા. એક સમયે તેમની પાસે લાઈટ બિલ ભરવાના કે દિવસમાં બે વખત જમવાના પૈસા પણ નહોતા. પાછળથી એક ભારતીય રમત પત્રકારે તેમને શોધી કાઢ્યા અને ક્રાઉડફંડિંગ દ્વારા લોકો પાસેથી પૈસા ભેગા કરીને તેમને આ ગરીબીમાંથી ઉગાર્યા.

મેથ્યુ સિંકલેર (ન્યુઝીલૅન્ડ) – ઘર ચલાવવા સેલ્સમેન બનવું પડ્યું
ન્યુઝીલૅન્ડના આ વિસ્ફોટક બેટ્સમેને પોતાની ડેબ્યૂ ટેસ્ટ મેચમાં જ વેસ્ટ ઈન્ડિઝ સામે 214 રનની ઐતિહાસિક બેવડી સદી ફટકારીને સનસનાટી મચાવી દીધી હતી. પરંતુ 2013માં તેમની આંતરરાષ્ટ્રીય કરિયર અચાનક પૂરી થઈ ગઈ. નાનપણથી માત્ર ક્રિકેટ જ રમ્યા હોવાથી તેમની પાસે કોઈ પ્રોફેશનલ ડિગ્રી નહોતી. ડિગ્રીના અભાવે કોઈ કંપનીએ તેમને નોકરી આપી નહીં, અને તેમની બધી બચત પૂરી થઈ ગઈ. પરિસ્થિતિ એટલી હદે બગડી કે તેમને ન્યુઝીલૅન્ડ સરકાર પાસે બેરોજગારી ભથ્થા(Unemployment allowance) માટે લાઇનમાં ઊભા રહેવું પડ્યું. પોતાના બાળકોની સ્કૂલ ફી ભરવા માટે તેમને સુપરમાર્કેટમાં સેલ્સમેન અને રિયલ એસ્ટેટ એજન્ટ તરીકે નોકરી કરવી પડી હતી.

એડમ હોલિયોકે (ઇંગ્લૅન્ડ) - 2008ની વૈશ્વિક મંદીએ રંક બનાવ્યા
ઇંગ્લૅન્ડના ભૂતપૂર્વ વનડે કૅપ્ટન અને આક્રમક ઓલરાઉન્ડર એડમ હોલિયોકે 1997ની શારજાહ ટ્રોફીમાં પોતાની ટીમને ઐતિહાસિક જીત અપાવી હતી. ક્રિકેટમાંથી નિવૃત્તિ બાદ તેમણે ઓસ્ટ્રેલિયામાં પોતાના પરિવારનો રિયલ એસ્ટેટનો બિઝનેસ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરંતુ 2008ની ભયંકર વૈશ્વિક મંદીએ તેમના કરોડો ડૉલરના બિઝનેસને જમીનદોસ્ત કરી દીધો. પરિણામે, 2011માં કોર્ટે તેમને નાદાર (Bankrupt) જાહેર કર્યા. એક સમય એવો પણ આવ્યો જ્યારે ઘરનું ભાડું અને ભોજનનો ખર્ચ કાઢવા માટે આ પૂર્વ અંગ્રેજ કૅપ્ટનને MMA(મિક્સ્ડ માર્શલ આર્ટ્સ)ના ખતરનાક પાંજરામાં ઉતરવું પડ્યું, જ્યાં પૈસા માટે તેમને પ્રોફેશનલ ફાઇટર્સના મુક્કા અને લાતો સહન કરવા પડતા હતા.

કશું જ કાયમી નથી હોતું!
આ 8 ખેલાડીઓની જીવનકથા સાબિત કરે છે કે પૈસા અને પ્રસિદ્ધિ કાયમી નથી હોતા. ખરાબ આર્થિક આયોજન, બીમારી કે ખરાબ નસીબ ગમે તેવા દિગ્ગજને જમીન પર લાવી શકે છે. રમત ગમે તેટલી મોટી હોય, પરંતુ ભવિષ્ય માટે યોગ્ય નાણાકીય પ્લાનિંગ કરવું દરેક વ્યક્તિ માટે અત્યંત જરૂરી છે.