Cape Verde Hero Vozinha: ફિફા વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસમાં ક્યારેક એવી ક્ષણો આવે છે જે માત્ર રમત પૂરતી સીમિત નથી રહેતી, પણ માનવીય સંઘર્ષની અમર કહાની બની જાય છે. સ્પેન જેવી દિગ્ગજ ટીમ સામે દીવાલ બનીને ઊભા રહેલા કેપ વર્ડેના 40 વર્ષીય ગોલકીપર જોસિમાર જોસ એવોરા ડાયસ ઉર્ફે 'વોઝિન્હા' માટે એટલાન્ટા સ્ટેડિયમની એ સાંજ આવી જ ઐતિહાસિક સાબિત થઈ. પોતાના શરીર પર દેશનો ધ્વજ લપેટીને જ્યારે તે મેદાન પર ખુશીથી દોડી રહ્યો હતો, ત્યારે બ્રોડકાસ્ટર્સે તેને ઈન્ટરવ્યુ માટે રોક્યો. તેની આંખોમાંથી વહી રહેલા આંસુ અને કપાળ પરનો પરસેવો એક થઈ ગયા હતા. એક તરફ સાત અદભુત સેવ કરીને દેશને ફૂટબોલ ઇતિહાસની સૌથી મોટી રાત અપાવવાની ખુશી હતી, તો બીજી તરફ એક આઘાતજનક મજબૂરીનું દર્દ પણ હતું.
વિઝા ફીના પૈસા ન હોવાથી માતા વર્લ્ડ કપ જોવા ન આવી શકી
વોઝિન્હાને જ્યારે તેની લાગણીઓ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેનું ગળું ભરાઈ આવ્યું. હાથમાં 'પ્લેયર ઓફ ધ મેચ'ની ટ્રોફી પકડીને તેણે નિસાસો નાખતા કહ્યું, "મારી માતા આજે અહીં મારી સાથે નથી. ટિકિટ બુક થઈ ગઈ હતી, સામાન પેક હતો, પરંતુ વિઝા ફી ચૂકવવા માટે સમયસર પૈસાની વ્યવસ્થા ન થઈ શકી અને તેને વિઝા ન મળ્યા. હું ઈચ્છતો હતો કે તે મારી આ ઐતિહાસિક ક્ષણની સાક્ષી બને."
પોતાના બાળપણને યાદ કરતા ભાવુક થઈને તેણે ઉમેર્યું કે, "મેચ પૂરી થયા પછી હું રડી પડ્યો હતો, કારણ કે મારું બાળપણ મારા દાદા-દાદી સાથે વીત્યું હતું અને તેઓ પણ આજે આ દુનિયામાં નથી. થોડા વર્ષો પહેલાં જ તેમનું અવસાન થયું હતું." ઉલ્લેખનીય છે કે, દાદી પ્રત્યેના અતિશય પ્રેમને કારણે જ તેના સાથી ખેલાડીઓ તેને 'વોઝિન્હા' કહીને બોલાવે છે, જેનો સ્થાનિક ક્રેઓલ ભાષામાં અર્થ 'દાદી' થાય છે.
નિવૃત્તિનો વિચાર છોડીને 40 વર્ષની ઉંમરે બન્યો 'વર્લ્ડ કપનો રોક'
વર્લ્ડ કપ શરૂ થવાના બરાબર એક અઠવાડિયા પહેલાં જ વોઝિન્હાએ પોતાનો 40મો જન્મદિવસ ઉજવ્યો હતો અને તે ફૂટબોલ વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસમાં ડેબ્યૂ કરનારો સૌથી મોટી ઉંમરનો ખેલાડી બન્યો છે. એક સમયે ટીમમાં સ્થાન ન મળતા તે નિવૃત્તિ લેવાનું વિચારી રહ્યો હતો, પરંતુ સાથી ખેલાડીઓના આગ્રહને કારણે તે રોકાયો અને આજે સ્પેનના સ્ટાર સ્ટ્રાઇકર્સ પણ તેની રક્ષણશૈલીને ભેદી શક્યા નહીં. ઇન્જરી ટાઇમમાં આયમેરિક લાપોર્ટના હેડરને જે રીતે તેણે અટકાવ્યો, તે જોઈને કોમેન્ટેટરે તેને 'રોક ઓફ કેપ વર્ડે' નામ આપ્યું હતું.
એક જ કલાકમાં ઇન્સ્ટાગ્રામ ફોલોઅર્સ 50 હજારથી 15 લાખ પાર!
આ મેચ દરમિયાન વોઝિન્હાની લોકપ્રિયતા એવી વધી કે સ્થાનિક ટીવી ચેનલ 'કાઝેટીવી'એ પોતાના દર્શકોને ચેનલ સબ્સ્ક્રાઇબ કરવાને બદલે વોઝિન્હાના સત્તાવાર ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટને ફોલો કરવાની અપીલ કરી. પરિણામે, મેચની શરૂઆતમાં જે કીપરના માત્ર 50,000 ફોલોઅર્સ હતા, તેના ફોલોઅર્સ માત્ર એક જ કલાકમાં વધીને 1.5 મિલિયન (15 લાખ) ને પાર પહોંચી ગયા હતા! તે રાતોરાત વૈશ્વિક સેલિબ્રિટી બની ગયો.
માત્ર 5 લાખની વસ્તી ધરાવતા નાના દેશનું મોટું સપનું
કેપ વર્ડે પશ્ચિમ આફ્રિકાના દરિયાકિનારે આવેલા માત્ર 10 નાના ટાપુઓનો સમૂહ છે, જેની કુલ વસ્તી માંડ 5,29,000 છે. વર્લ્ડ કપ રમનારો આ દુનિયાનો ત્રીજો સૌથી નાનો દેશ છે. જ્યારે વોઝિન્હા નાનો હતો ત્યારે દેશમાં કોઈ સત્તાવાર લીગ પણ નહોતી. 25 વર્ષની ઉંમરે પ્રોફેશનલ ફૂટબોલ શરૂ કરીને સાયપ્રસ, મોલ્દોવા અને સ્લોવાકિયા જેવી સામાન્ય લીગમાં રમ્યા બાદ તે આજે આ મુકામ પર પહોંચ્યો છે.
તેણે હસતા હસતા કહ્યું, "જો હું 18 વર્ષના વોઝિન્હાને મળી શકું, તો કહીશ કે તારા પર ગર્વ કરજે. તે બહુ મહેનત કરી છે. નાનપણમાં મેં ક્યારેય આવા સપના નહોતા જોયા, પણ આજે હું મારા ભૂતકાળને કહી શકું છું કે મારી મહેનત સફળ થઈ."
સુનિયોજિત પ્લાનિંગ અને પોર્ટુગલના દિગ્ગજ રુઈ કોસ્ટાનું માર્ગદર્શન
કેપ વર્ડેની આ ઐતિહાસિક જીત કોઈ નસીબનો ખેલ નથી, પરંતુ પોર્ટુગલના પૂર્વ દિગ્ગજ મિડફિલ્ડર અને ટેકનિકલ ડિરેક્ટર રુઈ કોસ્ટાના સુનિયોજિત પ્લાનિંગનું પરિણામ છે. 2019માં ફેડરેશને દુનિયાભરમાં વસેલા કેપ વર્ડે મૂળના ખેલાડીઓની યાદી બનાવી અને ફ્રાન્સ, આયર્લેન્ડ, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, નેધરલેન્ડ અને પોર્ટુગલમાં રમી રહેલા 25 ખેલાડીઓને એક સાથે લાવ્યા. આ તમામ ખેલાડીઓ અલગ-અલગ 16 દેશોની 25 ક્લબ માટે રમે છે, પરંતુ તેમની સ્થાનિક ભાષા 'ક્રેઓલ' અને સંસ્કૃતિએ તેમને એક તાંતણે બાંધી રાખ્યા છે.
ફિફાના ફંડમાંથી બનેલા અત્યાધુનિક સ્ટેડિયમમાં જ આ દેશે ઇતિહાસ રચ્યો છે. દેશના રાષ્ટ્રપતિ આ સ્ટેડિયમનું નામ મહાન ફૂટબોલર પેલેના નામ પર રાખવા માંગતા હતા, પરંતુ હવે આ અદભુત પ્રદર્શન બાદ કદાચ આ સ્ટેડિયમનું નામ દેશના અસલી હીરો 'વોઝિન્હા'ના નામ પર રાખવામાં આવે તો નવાઈ નહીં.
