ધરતી પરના એવા બે સ્થાન જ્યાં પગ મૂકતા જ માટી પકડી લે! લાશ પણ ઘણા દિવસે મળે

UK Deadliest Tidal Walkways Broomway Morecambe: તમે સમુદ્રકિનારે શાંતિથી ટહેલી રહ્યા હોવ, ચારે તરફ દૂર-દૂર સુધી માત્ર રેતી ફેલાયેલી હોય અને બધું એકદમ શાંત અને નયનરમ્ય લાગતું હોય, પરંતુ અચાનક તમારા પગ એવી ચીકણી માટીમાં ખૂંપી જાય જ્યાંથી નીકળવું મુશ્કેલ બની જાય. વ્યક્તિ કંઈ સમજે કે સંભાળી શકે તે પહેલાં સમુદ્રનું પાણી અતિ તીવ્ર ઝડપે તમારી તરફ ધસી આવે અને ચારે બાજુ એકસરખી રેતી હોવાને લીધે બહાર નીકળવાનો કોઈ રસ્તો પણ ન સૂઝે. બ્રિટનમાં આવેલી આવી જગ્યાઓ પર સુંદર નજારો જોતજોતામાં જીવલેણ બની જાય છે. અહીં દરિયાઈ પાણી એટલી પ્રચંડ ઝડપે પાછું ફરે છે કે માણસ તેની સામે દોડીને પણ બચી શકતો નથી. ક્યાંક પગ દલદલમાં ફસાઈ જાય છે તો ક્યાંક ક્વિકસેન્ડ (દલદલી રેતી) વ્યક્તિને સીધી નીચે ખેંચી લે છે. અહીં સહેજ બેદરકારી પણ તાત્કાલિક જીવ લઈ લે છે અને મૃતદેહ પણ દિવસો પછી મળે છે. આ ભયાનક જગ્યાઓમાં 'ધ બ્રૂમવે' અને 'મોરેકેમ્બે બે’ ખાસ ચર્ચામાં રહે છે.

ધ બ્રૂમવે: સમુદ્રની વચ્ચોવચથી નીકળતો પેદલ રસ્તો

બ્રિટનના એસેક્સ તટ પર રિવર ક્રાઉચ અને રિવર ટેમ્સની વચ્ચે એક એવો રસ્તો આવેલો છે જેને પહેલી નજરે જોઈને વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ બને છે કે તે કોઈ માણસોના ચાલવાનો રસ્તો પણ હોઈ શકે છે. આ માર્ગનું નામ 'ધ બ્રૂમવે' છે. આ રસ્તો વેકેરિંગ સ્ટેયર્સથી શરૂ થાય છે અને સીધો સમુદ્ર તરફ આગળ વધે છે. થોડા અંતર સુધી પાણીથી ઘેરાયેલા વિસ્તારમાં ગયા બાદ તે આશરે ત્રણ માઇલ સુધી દરિયાની બરાબર વચ્ચેથી ચાલે છે અને ત્યારબાદ 'ફાઉલનેસ' નામના દલદલી ટાપુના કિનારે જઈને નીકળે છે. એટલે કે જે સ્થળે નજર નાખતાં માત્ર સમુદ્ર અને રેતી જ દેખાય છે, ત્યાં ભૂતકાળમાં લોકોની કાયદેસર અવરજવર માટેનો પેદલ માર્ગ હતો. આ જ કારણોસર તેને બ્રિટનના સૌથી જોખમી પદયાત્રા માર્ગોમાં ગણવામાં આવે છે.

100થી વધુ લોકોના મોત અને 'ડૂમવે' નામ પડવાનો ભયાનક ઇતિહાસ

બ્રૂમવેની સૌથી ભયાવહ બાબત તેનો દર્દનાક ઇતિહાસ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સદીઓ દરમિયાન આ માર્ગે 100થી પણ વધુ લોકોના જીવ લીધા છે. તેમાંથી 66 લોકોના મૃતદેહોને ફાઉલનેસના નાના ચર્ચયાર્ડમાં દફનાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના ઘણા લોકોના મૃતદેહો ક્યારેય મળી શક્યા નહોતા. આ ભયાનકતાને કારણે જૂના જમાનાના અખબારોએ તેને ‘ડૂમવે' એટલે કે વિનાશનો રસ્તો એવું ડરામણું નામ પણ આપી દીધું હતું. જોકે આ રસ્તા પર માત્ર સમુદ્રના પાણીનો જ ખતરો નથી.

રેત જોઈને છેતરાઈ ન જવું: હાઇ ટાઇડ અને ધુમ્મસનો મોટો ખતરો

જ્યારે સમુદ્રનું પાણી ઓસરે છે ત્યારે અહીં કિલોમીટરો સુધી સખત રેતી પથરાયેલી દેખાય છે, જે એટલી મજબૂત હોય છે કે તેના પર માણસ આરામથી ચાલી શકે છે. મુશ્કેલી ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે હાઇ ટાઇડ પાછી ફરે છે. અહીં સમુદ્રનું પાણી ખૂબ ઝડપથી પાછું આવે છે અને તેની ઝડપ માણસની દોડવાની ઝડપ કરતાં પણ વધી શકે છે. એટલે કે જો કોઈ વ્યક્તિ ખોટા સમયે રસ્તામાં ફસાઈ જાય, તો સુરક્ષિત જગ્યાએ પહોંચવા માટે તેની પાસે ખૂબ ઓછો સમય બચે છે. સૌથી મોટી આફત એ છે કે ચારે તરફ એકસરખી રેતી દેખાતી હોવાથી ધુમ્મસ, વરસાદ કે કોહરામાં રસ્તો ઓળખવો અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે.

ક્યાંક માટી પકડી લે છે પગ, ક્યાંક ગળી જાય છે દલદલી રેતી

બ્રૂમવે પર બધી જગ્યાએ જમીન એકસરખી નથી. અમુક હિસ્સાઓ સખત રેતીવાળા છે, પરંતુ કેટલીક જગ્યાએ એવી ભીની માટી અને કાદવ-દલદલ જોવા મળે છે જેમાં પગ ફસાઈ જાય છે. ક્યાંક-ક્યાંક ક્વિકસેન્ડ એટલે કે દલદલી રેતી પણ જોખમ ઊભું કરે છે. આવી સ્થિતિમાં એક પણ ખોટું પગલું માણસને એવી દશામાં મૂકી દે છે કે પોતે જાતે બહાર નીકળવું શક્ય રહેતું નથી. ચોખ્ખા હવામાનમાં આ જગ્યા કોઈ વિશાળ બીચ જેવી ખૂબ સુંદર લાગે છે, પરંતુ હવામાન પલટાતાં જ તેનું સમગ્ર સ્વરૂપ ભયાનક બની જાય છે.

400 સાવરણીઓ પરથી નામ પડ્યું અને સંવેદનશીલ મિલિટરી ઝોન

આ રસ્તાનું નામકરણ પણ ખૂબ રસપ્રદ છે. જૂના જમાનામાં રસ્તાની બંને બાજુ લગભગ 30થી 60 વારના અંતરે આશરે 400 સાવરણીઓ (Brooms) લગાવવામાં આવતી હતી. તેમનો હેતુ લોકોને સાચો અને સખત રેતીવાળો સુરક્ષિત માર્ગ બતાવવાનો હતો. આજે ત્યાં તે સાવરણીઓ રહી નથી, પરંતુ નામ 'બ્રૂમવે' જળવાઈ રહ્યું છે. વર્ષ 1932 સુધી ફાઉલનેસ ટાપુ સુધી પહોંચવા માટે આ માર્ગ અત્યંત મહત્ત્વનો હતો, કારણ કે ત્યારે જમીન માર્ગે ત્યાં પહોંચવું સરળ નહોતું અને હોડી સિવાય આ જ મુખ્ય સહારો હતો. આજે ફાઉલનેસ કોઈ સામાન્ય પર્યટન સ્થળ નથી. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન બ્રિટિશ સંરક્ષણ મંત્રાલયે આ ટાપુને ખરીદી લીધો હતો. ત્યારથી અહીં સૈન્ય ગતિવિધિઓ ચાલે છે અને સમુદ્ર તરફ ફાયરિંગ ટેસ્ટ પણ કરવામાં આવે છે, એટલે કે સામાન્ય લોકોનો જૂનો માર્ગ આજે અતિસંવેદનશીલ લશ્કરી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલો છે.

મોરેકેમ્બે બે: 310 ચોરસ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલી બીજી મોટી ખાડી

બ્રિટનની બીજી અત્યંત જોખમી જગ્યા મોરેકેમ્બે બે છે, જે આશરે 310 ચોરસ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલી બ્રિટનની બીજા ક્રમની સૌથી મોટી વિશાળ રેતીલી ખાડી છે. દૂર-દૂર સુધી ફેલાયેલી રેતી જોઈને આવનારા મુલાકાતીઓ સ્તબ્ધ થઈ જાય છે અને એટલો મોટો ખુલ્લો વિસ્તાર છે કે સમુદ્ર અને જમીનની સીમા પારખવી પણ અશક્ય બની જાય છે. પરંતુ આ વિશાળ સુંદરતા જ તેના જોખમને છુપાવી રાખે છે.

ભરતી આવતાં જ પલટાય છે દ્રશ્ય અને ક્વિકસેન્ડનો ફંદો

મોરેકેમ્બે બેમાં રેતી અને કાદવનો ખૂબ મોટો વિસ્તાર આવેલો છે, જ્યાં પાણીની ઊંડાઈનો અંદાજ માત્ર નજર નાખીને લગાવવો મુશ્કેલ છે. સૌથી મોટો ખતરો હાઇ ટાઇડ અને ક્વિકસેન્ડનો છે. જ્યારે પાણી પાછું ફરે છે ત્યારે સપાટ દેખાતા વિસ્તારો પળવારમાં ઊંડા પાણીમાં ફેરવાઈ જાય છે. જે જગ્યાએ થોડીવાર પહેલાં લોકો ચાલતા હતા, ત્યાં થોડા સમય પછી સમુદ્રનું પાણી ફરી વળે છે. ભરતીના સમયે કોઈ વ્યક્તિ ખોટી જગ્યાએ ફસાઈ જાય તો પાછા નીકળવું અસંભવ બને છે, તેથી જ ક્રોસ-બે વૉક કરનારાઓને અત્યંત સાવધાની રાખવાની ચેતવણી અપાય છે.

9 માઇલની મુસાફરી પણ ભૂલની સહેજ પણ ગુંજાઇશ નહીં

મોરેકેમ્બે બેમાં અર્નસાઇડથી કેન્ટ્સ બેંક સુધી આશરે 9 માઇલનો ક્રોસ-બે વૉક ઘણો પ્રખ્યાત છે. સામાન્ય સંજોગોમાં આ રસ્તો પૂરો કરવામાં 3 કલાકથી વધુ સમય લાગી શકે છે, પરંતુ આ કોઈ સામાન્ય સમુદ્રકિનારાની ટહેલ નથી. અહીં માર્ગ, ભરતી અને હવામાન—ત્રણેયનું સતત ધ્યાન રાખવું પડે છે. સમયની સહેજ પણ ચૂક થાય તો ખુલ્લું રેતાળ મેદાન પાણીથી ભરાઈ જાય છે.

દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ અને નરમ માટીની પકડ

મોરેકેમ્બે બેનો સમગ્ર વિસ્તાર સમુદ્રી જીવ-જંતુઓ માટે અત્યંત મહત્ત્વનો છે. અહીં વિપુલ પ્રમાણમાં કીડા, નાના ક્રસ્ટેશિયન અને શેલફિશ મળી આવે છે, જેને ખાવા માટે દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં પક્ષીઓ ઊતરી આવે છે. ખાડીની આસપાસ મીઠાવાળા ખારા દલદલ છે, જે મનુષ્યો માટે ભયાનક જોખમ ઊભું કરે છે. ઉપરથી જમીન એકદમ સામાન્ય દેખાય છે પણ નીચેની માટી ખૂબ પોચી હોય છે. પગ ખૂંપતાં જ શરીરનું સંતુલન બગડે છે અને બહાર નીકળવું અશક્ય બની જાય છે. બ્રૂમવે હોય કે મોરેકેમ્બે બે, બંનેમાં જોખમ અદ્રશ્ય રહે છે—જમીન મજબૂત દેખાય પણ નીચે દલદલ હોય, રસ્તો સાફ દેખાય પણ ભરતી પાણી ફેરવી દે અને ધુમ્મસ કે કોહરામાં દિશા ભુલાઈ જાય છે.