ચંદ્ર પર કાયમી મૂન બેઝ મિશન માટે નાસાએ આપ્યું ભારતને આમંત્રણ: બંને દેશો વચ્ચે સ્પેસ સેક્ટરમાં ઐતિહાસિક ભાગીદારીના એંધાણ

NASA Invites ISRO To Moon: અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે ભારતની વધતી જતી તાકાત અને વૈશ્વિક પ્રભુત્વને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકાની સ્પેસ એજન્સી નાસાએ ભારતને પોતાના અત્યંત મહત્ત્વાકાંક્ષી 'મૂન બેઝ પ્રોગ્રામ'માં જોડાવા માટે સત્તાવાર આમંત્રણ આપ્યું છે. માનવ ઇતિહાસના ચંદ્ર પરના પ્રથમ કાયમી આઉટપોસ્ટ તરીકે કલ્પના કરવામાં આવેલા આ મિશનમાં ભારતની ભાગીદારી સ્પેસ સેક્ટરમાં ભારત-અમેરિકાના સંબંધોનો એક નવો અધ્યાય લખશે.

આ અંગેની મહત્ત્વની બાબતો અને મુખ્ય અપડેટ્સ નીચે મુજબ છે:

બેંગ્લોરની બેઠકમાં લેવાયો ઐતિહાસિક નિર્ણય

ઑગસ્ટ 5 અને 6ના રોજ ઈસરો મુખ્યાલય બેંગ્લોર ખાતે આયોજિત '9મી ઈન્ડિયા-યુએસ સિવિલ સ્પેસ જોઇન્ટ વર્કિંગ ગ્રૂપ'ની બેઠકમાં અમેરિકા દ્વારા આ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળ અને પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ બંને દેશો વચ્ચે 'ટ્રસ્ટ' ઇનિશિયેટિવ અંતર્ગત સ્પેસ કોઓપરેશનને વધુ મજબૂત કરવાનો આ મોટો પ્રયાસ છે.

દક્ષિણ ધ્રુવ પર ભારતનો દબદબો

ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર સફળતાપૂર્વક લેન્ડિંગ કરનાર ભારત દુનિયાનો એકમાત્ર દેશ છે. ઑગસ્ટ 2023માં 'ચંદ્રયાન-3' મિશન હેઠળ વિક્રમ લેન્ડર અને પ્રજ્ઞાન રોવરે શિવશક્તિ પોઇન્ટ પર ઉતરાણ કરીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો. નાસા પણ પોતાનો મૂન બેઝ ચંદ્રના આ જ દક્ષિણ ધ્રુવ પર બનાવવા જઈ રહ્યું છે, જ્યાં બરફના સ્વરૂપમાં પાણી મળી આવવાની શક્યતાઓ સૌથી વધુ છે. આ પાણીમાંથી પીવાનું પાણી, ઓક્સિજન અને રોકેટ ફ્યુઅલ બનાવી શકાશે.

આર્ટેમિસ એકોર્ડ્સ અને ડેટા શેરિંગ

ભારત જૂન 2023માં 'આર્ટેમિસ એકોર્ડ્સ' પર હસ્તાક્ષર કરનારો 27મો દેશ બન્યો હતો. આ સંધિ હેઠળ સ્પેસ મિશનમાંથી મળતા વૈજ્ઞાનિક ડેટાને 'ઓપન સાયન્ટિફિક ડેટા' તરીકે વૈશ્વિક સંશોધકો સાથે શેર કરવા પર પણ બંને દેશો સંમત થયા છે, જેથી સમગ્ર વૈજ્ઞાનિક સમુદાયને તેનો લાભ મળી શકે.

NISAR અને ભવિષ્યના મિશન

નાસા અને ઈસરો અગાઉથી જ $1.4 billionથી વધુના ખર્ચે બનેલા વિશ્વના સૌથી મોંઘા અર્થ ઓબ્ઝર્વેશન સેટેલાઇટ 'નિસાર્' પર સાથે કામ કરી રહ્યા છે. આ સિવાય, ભારતના પોતાના માનવ સ્પેસફ્લાઇટ મિશન 'ગગનયાન' અને વર્ષ 2047 સુધીના ભારતના 'સ્પેસ વિઝન'ને ધ્યાનમાં રાખીને નાસાનું આ આમંત્રણ ભારતને વૈશ્વિક સ્પેસ સુપરપાવર તરીકે મજબૂત સ્થાન અપાવશે.

આ ભાગીદારી જો આકાર લેશે તો ભવિષ્યમાં ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર માત્ર કોઈ એક દેશનો ઝંડો નહીં, પરંતુ ભારત અને અમેરિકાની સંયુક્ત માનવ સફરનું પ્રતિક જોવા મળશે.