ચહેરો ભાડે આપીને 3 દિવસમાં કમાયા ₹31,000: ચીનથી શરૂ થયો કમાણીનો નવો ટ્રેન્ડ, જાણો ફેસ-લાઇસન્સિંગની પ્રક્રિયા અને તેના જોખમો

Renting Human Faces For AI Entertainment Trends: કલ્પના કરો કે તમે કોઈ શારીરિક કામ ન કરી રહ્યા હોવ, છતાં તમારો ચહેરો તમારા માટે સતત પૈસા કમાઈ આપતો રહે. ચીનમાં આ કલ્પના હવે એક વાસ્તવિકતા બની ચૂકી છે. પાડોશી દેશમાં અનેક એવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ ઝડપથી ઉભરી રહ્યા છે જે સામાન્ય લોકોને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત શોર્ટ ડ્રામા, જાહેરાતો અને વીડિયો ગેમ્સ બનાવતા પ્રોડ્યુસર્સ સાથે જોડી રહ્યા છે. આ પ્લેટફોર્મ્સ મારફતે સામાન્ય નાગરિકો ડિજિટલ ઉપયોગ માટે પોતાના ચહેરાના સત્તાવાર લાઇસન્સ કંપનીઓને આપી રહ્યા છે. સાઉથ ચાઈનાના એક અહેવાલ મુજબ, અગાઉ જે સમજૂતીઓ માત્ર ફિલ્મ અને ટીવી ઇન્ડસ્ટ્રીના ગુપ્ત ચેટ ગ્રુપ્સ પૂરતી સીમિત હતી, તે એપ્રિલ મહિનાથી જાહેરમાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર ઉપલબ્ધ બની છે. આ નવું બજાર વ્યક્તિના સૌથી અંગત એસેટ એટલે કે તેના ચહેરાને કમાણીના એક નવા સ્ત્રોતમાં ફેરવી રહ્યું છે.

ભાડે ઉપલબ્ધ છે તમારો ચહેરો: જાણો ફેસ-લાઇસન્સિંગનું પૂરું પ્રોસેસ

ડિજિટલ એક્ટર બનીને ચહેરો ભાડે આપવાની પ્રક્રિયાને પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા ખૂબ જ સરળ બનાવવામાં આવી છે:

• યુઝર્સ ફેસ-લાઇસન્સિંગ પ્લેટફોર્મ પર જઈને પોતાનું રજિસ્ટ્રેશન કરાવે છે.
• પોતાની ઓળખનું સત્તાવાર વેરિફિકેશન પૂરું કરે છે.
• ત્યારબાદ પોતાનું એક ડિજિટલ એક્ટર પ્રોફાઇલ તૈયાર કરે છે.
• આ પછી ફિલ્મ અને જાહેરાત નિર્માતાઓ આ પ્રોફાઇલ્સને બ્રાઉઝ કરે છે અને પોતાના AI-જનરેટેડ કેરેક્ટર્સ માટે મનપસંદ ચહેરો પસંદ કરી લે છે.

શેનઝેન સ્થિત 'યુઆનજિયાંગ શિનરોંગ' આવું જ એક પ્લેટફોર્મ છે, જેને મે મહિનામાં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્લેટફોર્મ યુઝર્સને વેરિફિકેશન પછી ડિજિટલ પ્રોફાઇલ બનાવવાની સુવિધા આપે છે. ચીનમાં AIની મદદથી માઇક્રો-ડ્રામા અને શોર્ટ ડ્રામા ખૂબ જ ઝડપથી અને અત્યંત ઓછા ખર્ચે બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી પ્રોડ્યુસર્સ AI પાત્રો, સ્ક્રિપ્ટ અને વીડિયો સાથે સતત નવા પ્રયોગો કરી રહ્યા છે.

આખરે કેટલી થાય છે કમાણી?

આ ટ્રેન્ડથી થતી કમાણીનો આંકડો પ્લેટફોર્મ, પ્રોડક્શનની શ્રેણી અને લાઇસન્સની શરતો પર આધાર રાખે છે:

• એક રિપોર્ટ અનુસાર, બેંકમાં કામ કરતા એક શખ્સે માત્ર ત્રણ દિવસમાં આશરે 2,500 યુઆન (આશરે $370 એટલે કે ભારતીય ચલણમાં આશરે ₹31,000) કમાઈ લીધા હતા; એક એડવર્ટાઇઝિંગ કંપનીએ તેમના પોટ્રેટનો સાત વખત ઉપયોગ કર્યો હતો.
• એક અહેવાલ મુજબ, શેનઝેન સ્થિત 'ActID' પ્લેટફોર્મ લોકોને એપિસોડ દીઠ 99થી 500 યુઆન (આશરે $15થી $74) ચૂકવી રહ્યું છે. આ પ્લેટફોર્મ પર નોંધાયેલા આશરે 800 યુઝર્સમાંથી 300થી વધુ લોકોએ AI પ્રોડક્શન્સ માટે પોતાના ચહેરાના લાઇસન્સની સંમતિ આપી દીધી છે.
• બજારમાં કેટલીક હાઇ-એન્ડ લિસ્ટિંગ્સ $7થી લઈને $15,000 (આશરે ₹12.5 લાખ) સુધી પણ નોંધાઈ છે. જોકે આ કોઈ સામાન્ય યુઝરની સરેરાશ કમાણી ગણી શકાય નહીં. કમાણીનો આધાર પ્લેટફોર્મ અને પ્રોડક્શનના પ્રકાર પર રહે છે, પરંતુ રસપ્રદ વાત એ છે કે હવે સામાન્ય વ્યક્તિ પણ પોતાના ડિજિટલ ચહેરાનું મૂલ્ય નક્કી કરી શકે છે.

AI બધું બનાવી શકે છે, તો અસલી ચહેરાની જરૂર કેમ પડે છે?

AI સંપૂર્ણપણે કાલ્પનિક ચહેરા તૈયાર કરી શકે છે, તેમ છતાં નિર્માતાઓ સ્ક્રીન પર કુદરતી અને ઓળખી શકાય તેવા માનવીય ભાવો ઈચ્છે છે. 'ActID'ના ચીફ માર્કેટિંગ ઓફિસરે જણાવ્યું હતું કે પ્રોડક્શનમાં લીડ રોલ માટે આકર્ષક ચહેરાની સાથે સાથે વૃદ્ધો જેવા વિશિષ્ટ હાવભાવ ધરાવતા વાસ્તવિક ચહેરાઓની પણ સતત શોધ રહેતી હોય છે. AI ડ્રામામાં ચહેરાનો ઉપયોગ માત્ર 'સોર્સ મટિરિયલ' તરીકે થાય છે, એટલે કે વ્યક્તિએ પોતે શૂટિંગ સેટ પર જઈને એક્ટિંગ કરવાની જરૂર પડતી નથી. જોકે કેટલાક નિર્દેશકોનું માનવું એવું પણ છે કે સામાન્ય ચહેરાઓની કોઈ ખાસ કોમર્શિયલ વેલ્યુ હોતી નથી કારણ કે AI તેમને સરળતાથી બનાવી શકે છે, જ્યારે સેલિબ્રિટીઝના ચહેરાની બજાર કિંમત ઘણી વધારે હોય છે.

લાભની સાથે સંકળાયેલા છે ગંભીર જોખમો

આ આવક આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ પોતાના ચહેરાનું લાઇસન્સ આપવાથી ગોપનીયતા અને સુરક્ષા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થાય છે. સૌથી મોટો ખતરો એ છે કે ડિજિટલ ચહેરાનો પુનઃઉપયોગ, તેમાં થતા અનિચ્છનીય ફેરફાર કે તેનું વિતરણ ક્યાં અને કેવી રીતે થશે તેના પર વ્યક્તિનું કોઈ નિયંત્રણ રહેતું નથી. 'લોવી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ'ના વિશ્લેષણમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે લાઇસન્સ અપાયેલા ડિજિટલ ચહેરાઓનો ઉપયોગ મૂળ હેતુથી ભટકીને પણ થઈ શકે છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં પોતાની ડિજિટલ ઓળખ જાળવવી અશક્ય બની જશે. વળી, કોઈ ચોક્કસ કામ માટે ચહેરો આપવો અને AI મોડલ ટ્રેનિંગ માટે ફેશિયલ ડેટા વાપરવાની મંજૂરી આપવી એ બંને સંપૂર્ણપણે અલગ બાબતો છે.

ભારતમાં પ્રયોગો અને એન્ટરટેઇનમેન્ટ ઇન્ડસ્ટ્રીનું ભવિષ્ય

ભારતમાં પણ સેલિબ્રિટીઝના AI અવતાર સાથે પ્રયોગો શરૂ થઈ ચૂક્યા છે. માર્ચ 2026માં બોલિવૂડ અભિનેત્રી રિયા ચક્રવર્તીએ 'મિહી' નામે પોતાનું AI ડિજિટલ પાત્ર લોન્ચ કર્યું હતું, જેને 'કલેક્ટિવ આર્ટિસ્ટ્સ નેટવર્ક' અને 'Galleris' સાથે મળીને વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. એક અહેવાલ મુજબ, આ અવતારનો હેતુ રિયાની ડિજિટલ હાજરી વધારવા અને કમાણીના નવા માર્ગો શોધવાનો હતો. ચીનમાં AIના આગમનથી માઇક્રો-ડ્રામાનો પ્રોડક્શન સમય 3 મહિનાથી ઘટીને માત્ર 1 મહિનો રહી ગયો છે અને ખર્ચ ઘટીને 20% થઈ ગયો છે. ભવિષ્યમાં ચહેરો અને ડિજિટલ ઓળખ કમાણીના મોટા એસેટ બની શકે છે, પરંતુ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે થોડા પૈસા માટે લોકો પોતાની ઓળખ પરનું નિયંત્રણ કેટલું છોડવા તૈયાર છે.