ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પ્રમોટ થઈ રહ્યું છે ચાઇલ્ડ એબ્યુઝ મટિરિયલ: ભારતમાં પેઇડ એડ્સ દ્વારા ચાલતું હતું મોટું રેકેટ, ચોંકાવનારો ખુલાસો

Instagram is Under Fire in India: હાલમાં જ એક તાજેતરના ચોંકાવનારા તપાસ અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે, લોકપ્રિય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઇન્સ્ટાગ્રામ ભારતમાં ચાઇલ્ડ સેક્સ્યુઅલ એબ્યુઝ મટિરિયલ (CSAM)ને પ્રોત્સાહન આપતી પેઇડ જાહેરાતો ચલાવી રહ્યું હતું. આ અત્યંત ગંભીર અને વાંધાજનક જાહેરાતોમાં "Rape Video" અને "Child Video" જેવા શબ્દોનો ખુલ્લેઆમ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ જાહેરાતો દ્વારા યુઝર્સને ટેલિગ્રામ ચેનલો પર રીડાયરેક્ટ કરવામાં આવતા હતા, જ્યાં આવું આપત્તિજનક કન્ટેન્ટ માત્ર 99 રૂપિયા (આશરે 1 ડોલર) જેટલી નજીવી કિંમતે વેચવામાં આવી રહ્યું હતું.

ઇન્સ્ટાગ્રામનો વિચિત્ર દાવો: આ જાહેરાતો ગાઇડલાઇન્સનું ઉલ્લંઘન નથી કરતી!

આ ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવ્યા બાદ, જ્યારે આમાંની એક જાહેરાત વિશે ઇન્સ્ટાગ્રામને રિપોર્ટ કરવામાં આવ્યો, ત્યારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મે દાવો કર્યો કે આ પોસ્ટ તેમની "કમ્યુનિટી ગાઇડલાઇન્સ"નું ઉલ્લંઘન કરતી નથી. આ જવાબ રિપોર્ટ કર્યાના બીજા જ દિવસે આપવામાં આવ્યો હતો.

ઇન્સ્ટાગ્રામના આ વલણે તેની મોડરેશન ટેકનોલોજીની અસરકારકતા પર મોટા સવાલો ઊભા કર્યા છે, કારણ કે નિયમ મુજબ કોઈપણ જાહેરાત પબ્લિશ થાય તે પહેલાં આ સિસ્ટમ દ્વારા તેને મંજૂરી મળવી કમ્પલસરી હોય છે.

મેટાએ તપાસ બાદ લીધા પગલાં

આ અહેવાલ સત્તાવાર રીતે સામે આવ્યા પછી, ઇન્સ્ટાગ્રામની પેરેન્ટ કંપની મેટાએ બચાવમાં જણાવ્યું કે તેમણે આવી કેટલીક જાહેરાતોને ડિસેબલ કરી દીધી છે અને તે પોસ્ટ કરનારા એકાઉન્ટ્સને સસ્પેન્ડ કરી દીધા છે. કંપનીએ વધુમાં જણાવ્યું કે તેમણે નીતિઓનું ઉલ્લંઘન કરતા અન્ય એકાઉન્ટ્સ અને વાંધાજનક કન્ટેન્ટની URLsને પણ બ્લોક કરી દીધી છે. જોકે, આ આખી ઘટનાએ એ સવાલને જન્મ આપ્યો છે કે આવી સંવેદનશીલ અને ગેરકાયદેસર જાહેરાતોને શરૂઆતમાં મંજૂરી મળી જ કેવી રીતે?

યુઝર્સને આપત્તિજનક કન્ટેન્ટ પીરસતું હતું અલ્ગોરિધમ

રિપોર્ટમાં એવો પણ ખુલાસો થયો છે કે, ઇન્સ્ટાગ્રામ એવા યુઝર્સને પણ સેક્સ્યુઅલી સજેસ્ટિવ કન્ટેન્ટ પ્રમોટ કરી રહ્યું હતું જેમણે ક્યારેય આવું કંઈ સર્ચ પણ નહોતું કર્યું. આમાં ભારતમાં સામાન્ય વિષયો જેમ કે ખોરાક, હવામાન અને દૈનિક જીવન વિશે વાત કરતી મહિલાઓના એવા વીડિયોઝ હતા જેમાં દ્વિઅર્થી સંવાદો અને વાંધાજનક પહેરવેશનો ઉપયોગ કરાયો હતો. આ બાબત ઇન્સ્ટાગ્રામના અલ્ગોરિધમિક મોડરેશન સિસ્ટમની મોટી ખામી તરફ ઈશારો કરે છે.

તપાસ દરમિયાન સામે આવી ભયાનક વાસ્તવિકતા

આ મામલાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવા માટે આ રિસર્ચ કરનાર દ્વારા ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક ફેક એકાઉન્ટ બનાવ્યું હતું. આશ્ચર્યજનક રીતે, માત્ર 1 અઠવાડિયાની અંદર જ આ એકાઉન્ટ પર અશ્લીલ વીડિયો કોલ્સ અને જાહેરાતોનો મારો શરૂ થઈ ગયો હતો. ત્યારબાદ ટૂંક સમયમાં જ આ એકાઉન્ટ પર બાળકોના આપત્તિજનક ફોટા-વીડિયો ધરાવતી જાહેરાતો આવવા લાગી, જેમાં ટેલિગ્રામ ચેનલોની લિંક્સ આપેલી હતી. આ તપાસ દરમિયાન CSAMને પ્રમોટ કરતી આશરે 30 જેટલી અનોખી જાહેરાતો મળી આવી હતી.

"કોઈપણ સિસ્ટમ પરફેક્ટ નથી હોતી" - મેટા

આ સમગ્ર વિવાદ પર મેટાએ સત્તાવાર નિવેદન આપતાં સ્વીકાર્યું કે,

"કોઈપણ સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે પરફેક્ટ હોતી નથી અને અમારી રિવ્યુ પ્રોસેસ કદાચ પોલિસીના તમામ ઉલ્લંઘનોને પકડી શકી નથી."

કંપનીએ ઉમેર્યું કે તેઓ જાહેરાતો લાઈવ થયા પછી પણ પ્રોએક્ટિવ ડિટેક્શન ટેકનોલોજી રન કરે છે અને કોઈપણ યુઝર આવી જાહેરાતોને રિપોર્ટ કરી શકે છે.

બીજી તરફ, ટેલિગ્રામે દાવો કર્યો છે કે તેમણે વર્ષ 2026માં જ ચાઇલ્ડ એબ્યુઝ મટિરિયલ સાથે જોડાયેલા 274,000થી વધુ ગ્રુપ્સ અને ચેનલોને હટાવી દીધા છે. જોકે, આ તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે રિપોર્ટ કરાયા બાદ પણ આવી કેટલીક ગુનાહિત ચેનલો સક્રિય હતી અને નવું કન્ટેન્ટ વેચી રહી હતી. આ ઘટના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર બાળકોના ઓનલાઈન શોષણને રોકવામાં રહેલી મોટી આંતરિક ખામીઓ છતી કરે છે.