આજી કાંઠે આવેલા 400 વર્ષ પ્રાચીન શિવાલયનો અનોખો ઈતિહાસ, કરફ્યુમાં ગોળી વાગવા છતાં જીવી ગયો કાચબો!
Summarized by AI; it may make mistakes. Check important info
Summarized by AI; it may make mistakes. Check important info
Rajkot Somnath Mahadev Temple History: રાજકોટમાં આજી નદીના કિનારે આવેલું 'સોમનાથ મહાદેવ મંદિર' પોતાની આગવી અને અનોખી ધાર્મિક ઓળખ ધરાવે છે. સ્થાનિક સ્તરે 'કાચબાની જગ્યા' તરીકે ઓળખાતું આ પૌરાણિક ધામ શ્રાવણ માસ દરમિયાન શિવભક્તોની અપાર આસ્થાનું કેન્દ્ર બને છે.
રાજશાહી કાળનો ઐતિહાસિક વારસો
આ મંદિરનો ઇતિહાસ રાજકોટના રાજશાહી કાળ સાથે સીધો જોડાયેલો છે. આશરે 400 વર્ષ પૂર્વે રાજકોટના તત્કાલીન શાસક મનોહરસિંહજી જાડેજાના પૂર્વજો દ્વારા બેડીનાકા ટાવર નજીક, રામનાથ મંદિર તરફ જતા માર્ગે આજી નદીના કાંઠે આ સ્થાપત્યની નિર્મિતિ કરવામાં આવી હતી. અહીં શ્વેત આરસપહાણમાંથી કંડારેલા ભવ્ય શિવલિંગની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી હતી.
પ્રાકૃતિક અજૂબો: જીવંત કાચબાઓનો આશ્રય
મંદિરની સૌથી મોટી ખાસિયત અહીં વસવાટ કરતા જીવંત કાચબાઓ છે.
250થી 6 કાચબા સુધીની સફર: ભૂતકાળમાં આ મંદિર પરિસરમાં આશરે 250 જેટલા કાચબા મુક્તપણે વિચરતા હતા. કાળક્રમે તેમની સંખ્યા ઘટીને 42 થતાં, મંદિર તંત્ર દ્વારા વન વિભાગની મદદ લેવાઈ હતી. ફોરેસ્ટ વિભાગે તેમાંથી મોટાભાગના કાચબાઓનું રેસ્ક્યૂ કરી તેમને કુદરતી આવાસમાં મુક્ત કર્યા હતા.
હાલની સ્થિતિ: હાલમાં અહીં 6 જીવંત કાચબા છે, જેમાં 40 વર્ષની વય ધરાવતા 3 અને 15 વર્ષની વય ધરાવતા 3 કાચબાનો સમાવેશ થાય છે.
ભક્તોનું આકર્ષણ: દર્શનાર્થે આવતા બાળકો અને શ્રદ્ધાળુઓ આ કાચબાઓને કાકડી, ટમેટા, ભીંડો અને ચોળી જેવા શાકભાજી ખવડાવીને એક અલગ જ આધ્યાત્મિક આનંદ અનુભવે છે.
લોકમુખે ગવાતા ચમત્કારો અને પરચાઓ
- ગોળી વાગવા છતાં કાચબાનો અદ્ભુત બચાવ:
અંદાજે 55 વર્ષ પહેલાં શહેરમાં કરફ્યુના વાતાવરણ દરમિયાન કેટલાક કાચબા મંદિર પરિસર બહાર નીકળી ગયા હતા. ફાયરિંગના ગોળીબાર વચ્ચે એક કાચબાને જમણી બાજુ ગોળી વાગી હતી. આશ્ચર્યજનક રીતે, આટલી ગંભીર ઈજા છતાં તે કાચબો જીવિત રહ્યો હતો. બાદમાં તેને બાળભવન ખાતે સુરક્ષિત મોકલી આપવામાં આવ્યો હતો.
- આજીના પૂરને શાંત કરવાનો પરચો:
ભૂતકાળમાં જ્યારે આજી નદીમાં રૌદ્ર પૂર આવ્યું હતું અને પાણી ઓસરવાનું નામ નહોતું લેતું, ત્યારે રાજવી મનોહરસિંહજી જાડેજાના પિતાશ્રીએ આ મંદિરે આવી મહાદેવને શ્રીફળ અર્પણ કરી, નદીમાં પધરાવી લોહીના છાંટા નાખી પ્રાર્થના કરી હતી. જે બાદ તુરંત જ નદીના પૂર શાંત થઈ ગયા હોવાની લોકવાયકા આજે પણ પ્રચલિત છે.
7 પેઢીથી ચાલી આવતી પરંપરાગત સેવા
મંદિરની સેવાનો ઇતિહાસ દર્શાવે છે કે આશરે 500 વર્ષ પૂર્વે અહીં દેવગીર બાપુની જગ્યા હતી, જેમણે 7 દિવસ સુધી જીવંત સમાધિ લીધી હતી. મંદિરના વર્તમાન પૂજારી કમલેશ પરીના જણાવ્યા મુજબ, તેમનો પરિવાર છેલ્લા 7 દાયકા/પેઢીથી આ સ્થાનકની અવિરત સેવા-પૂજા કરી રહ્યો છે. 1902માં રામપરી, ત્યારબાદ 60 વર્ષ પૂર્વે જેન્તીપરી અને છેલ્લા 10 વર્ષથી કમલેશ પરી અહીં દાદાની પૂજા-અર્ચના સંભાળી રહ્યા છે.
