પેઇનકિલર્સ અને એન્ટિબાયોટિક્સ દવાઓ માટે સરકારની નવી ગાઇડલાઇન, દર્દીઓ, ડૉક્ટરો અને ફાર્માસિસ્ટ માટે કડક સૂચનાઓ

CDSCO Antibiotic Prescription Guidelines: સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન(CDSCO)ના ન્યૂ ડ્રગ્સ ડિવિઝને દુખાવાની દવાઓ(NSAIDs) અને એન્ટિબાયોટિક્સના અંધાધૂંધ ઉપયોગ અંગે પરિપત્ર બહાર પાડ્યો છે. પરિપત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે NSAIDs અને એન્ટિબાયોટિક્સ સહિત તમામ દવાઓના આયાત, ઉત્પાદન, વેચાણ અને વિતરણને ડ્રગ્સ ઍન્ડ કોસ્મેટિક્સ ઍક્ટ, 1940 અને તેના હેઠળ બનાવવામાં આવેલા નિયમો અનુસાર નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે.

દવાઓનું વેચાણ માત્ર રજિસ્ટર્ડ તબીબની સલાહથી જ થશે

સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, NSAIDs અને એન્ટિબાયોટિક્સ સહિત તમામ દવાઓનું વેચાણ અને વિતરણ દેશમાં માત્ર રજિસ્ટર્ડ તબીબી વ્યાવસાયિક (ડૉક્ટર) અથવા નિષ્ણાતની સલાહ પર જ થવું જોઈએ. દવાઓના સંભવિત જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને, NSAIDs અને એન્ટિબાયોટિક્સ સહિતની ઘણી દવાઓને ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945 હેઠળ રાખવામાં આવી છે. આ માટે યોગ્ય તબીબી દેખરેખ જરૂરી છે.

શિડ્યુલ H અને H1 દવાઓ માટે પ્રિસ્ક્રિપ્શન ફરજિયાત

CDSCO મુજબ, આવી દવાઓ પર ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945ના નિયમ 97 અનુસાર નિર્ધારિત ચેતવણી, સાવચેતીઓ અને વેચાણની શરતો પણ દર્શાવવી જરૂરી છે. પરિપત્ર અનુસાર, મોટાભાગની પેઇનકિલર દવાઓને ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945ની અનુસૂચિ Hમાં સામેલ કરવામાં આવી છે. તેથી રજિસ્ટર્ડ તબીબના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર તેને રિટેલ સ્તરે વેચી શકાય નહીં. તેવી જ રીતે, મોટાભાગની એન્ટિબાયોટિક દવાઓ અનુસૂચિ H1માં સામેલ છે. તેમના પર એ ચેતવણી લખવી જરૂરી છે કે તબીબી સલાહ મુજબના ઉપયોગ સિવાય આ દવાઓનું સેવન જોખમી હોઈ શકે છે. સાથે જ, રજિસ્ટર્ડ તબીબના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર તેને રિટેલ સ્તરે ન વેચવી જોઈએ.

દવાનો યોગ્ય ડોઝ અને સમયગાળો જાળવવો જરૂરી

સરકારે જણાવ્યું કે આ દવાઓનો ઉપયોગ ત્યારે જ કરવો જોઈએ, જ્યારે તબીબી રીતે તેની જરૂરિયાત હોય. દવાની યોગ્ય માત્રા (ડોઝ) અને યોગ્ય સમયગાળાનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ અને તેનો ઉપયોગ રજિસ્ટર્ડ તબીબી વ્યાવસાયિકની દેખરેખ હેઠળ થવો જોઈએ.

સામાન્ય લોકો માટે શું સૂચનાઓ છે?

• સરકારે સામાન્ય લોકોને સલાહ આપી છે કે તબીબી સલાહ વિના પેઇનકિલર્સ અને એન્ટિબાયોટિક્સનો મનસ્વી રીતે, વારંવાર અથવા લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ ન કરવો.
• એન્ટિબાયોટિક્સનો ઉપયોગ જાતે સારવાર (સેલ્ફ-મેડિકેશન) કરવા માટે ન કરવો જોઈએ. એવી પરિસ્થિતિઓમાં પણ તેનો ઉપયોગ ન થવો જોઈએ, જ્યાં તબીબી રીતે એન્ટિબાયોટિકની જરૂર નથી. જેમાં મોટાભાગે સામાન્ય વાયરલ ઇન્ફેક્શનનો સમાવેશ થાય છે.
• ડૉક્ટર અથવા અન્ય હેલ્થ પ્રોફેશનલ દ્વારા લખવામાં આવેલી એન્ટિબાયોટિક દવા જણાવેલ પદ્ધતિ મુજબ જ લેવી જોઈએ. તેને બીજા કોઈ વ્યક્તિ સાથે શેર ન કરવી જોઈએ અને વધેલી દવાનો ફરીથી ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ.
• જે લોકોને પહેલેથી જ કિડનીની બીમારી છે અથવા કિડનીની કાર્યક્ષમતા પ્રભાવિત થવાનું અન્ય કોઈ જોખમ છે, તેમણે પેઇનકિલર દવાઓ લેતાં પહેલા તેમના હેલ્થ પ્રોફેશનલને આ અંગે જાણ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
• સરકારે કહ્યું છે કે જો દુખાવો, તાવ અથવા અન્ય લક્ષણો ચાલુ રહે અથવા વારંવાર પાછા આવે, તો લોકોએ જાતે જ વારંવાર પેઇનકિલર્સ અથવા એન્ટિબાયોટિક્સ લેવાને બદલે તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ.

ડૉક્ટરો માટે શું સૂચનાઓ છે?

• હેલ્થ પ્રોફેશનલ્સને પેઇનકિલર દવાઓ અને એન્ટિબાયોટિક્સ ત્યારે જ લખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે, જ્યારે તબીબી રીતે તેની જરૂર હોય. દવા લખતી વખતે દર્દીની સ્થિતિ, ઉંમર, અન્ય બીમારીઓ, સાથે ચાલી રહેલી દવાઓ અને સંબંધિત જોખમોને ધ્યાનમાં રાખવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
• પેઇનકિલર દવાઓ લખતી વખતે, ખાસ કરીને કિડનીની સમસ્યાના વધુ જોખમ ધરાવતા દર્દીઓમાં, ન્યૂનતમ અસરકારક ડોઝ અને ઓછામાં ઓછા યોગ્ય સમયગાળાને પ્રાધાન્ય આપવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
• કિડનીની કાર્યક્ષમતા પ્રભાવિત થવી, શરીરમાં પાણીની કમી (ડીહાઈડ્રેશન), હૃદય સંબંધિત બીમારી અથવા પેઇનકિલર્સથી જોડાયેલા જોખમો વધારતી અન્ય સ્થિતિઓ ધરાવતા દર્દીઓમાં યોગ્ય સાવચેતી રાખવા જણાવવામાં આવ્યું છે.
• એન્ટિબાયોટિક્સ લખતી વખતે પણ સાવચેતી રાખવા અને એન્ટિમાઇક્રોબાયલ સ્ટેવર્ડશિપના લાગુ સિદ્ધાંતોનું પાલન કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. જેમાં ચેપ ફેલાવતા સંભવિત બેક્ટેરિયા, ચેપનું સ્થાન અને તેની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખવાની વાત કહેવામાં આવી છે.
• જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં સંબંધિત માઇક્રોબાયોલોજિકલ તપાસ અને સ્થાનિક સ્તરે દવાઓ સામેની સંવેદનશીલતાના પેટર્નને પણ ધ્યાનમાં રાખવા જણાવવામાં આવ્યું છે.
• સરકારે બિનજરૂરી કોમ્બિનેશન ધરાવતી દવાઓ, ખોટી એન્ટિબાયોટિકની પસંદગી, ખોટો ડોઝ અને જરૂરિયાત કરતાં વધુ લાંબા સમય સુધી એન્ટિબાયોટિક્સ આપવાનું ટાળવાની સલાહ આપી છે.

ફાર્માસિસ્ટ્સ અને વિક્રેતાઓએ નિયમોનું ચુસ્ત પાલન કરવું

• ફાર્માસિસ્ટ, રિટેલરો અને વિતરકોને અનુસૂચિ H, H1 અને અન્ય પ્રિસ્ક્રિપ્શન વાળી દવાઓના વેચાણ અને વિતરણ સાથે જોડાયેલી કાનૂની જોગવાઈઓનું કડકપણે પાલન કરવા કહેવામાં આવ્યું છે.
• અનુસૂચિ H અને H1ની દવાઓ ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945ના લાગુ પ્રાવધાનો અનુસાર જ રિટેલ સ્તરે વેચાવી જોઈએ.
• ફાર્માસિસ્ટ અને રિટેલરોને એન્ટિબાયોટિક્સ અથવા ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વાળી NSAIDsના જાતે ઉપયોગ(સેલ્ફ-મેડિકેશન)ને પ્રોત્સાહન આપવાથી અથવા તેની સુવિધા પૂરી પાડવાથી બચવા જણાવાયું છે.
• આવી દવાઓના લેબલ પર દર્શાવેલ નિર્ધારિત ચેતવણીઓ અને વેચાણ સંબંધિત શરતોનું પણ પાલન કરવું પડશે.

હૉસ્પિટલોમાં દવાઓના મોનિટરિંગ માટે વ્યવસ્થા મજબૂત કરવા આદેશ

સરકારે હૉસ્પિટલો અને આરોગ્ય સંસ્થાઓને પેઇનકિલર દવાઓ અને એન્ટિબાયોટિક્સના યોગ્ય ઉપયોગ અને નિરીક્ષણ(મોનિટરિંગ)ની વ્યવસ્થા મજબૂત કરવાની સલાહ આપી છે. આ સાથે જ એન્ટિમાઇક્રોબાયલ સ્ટેવર્ડશિપ, પ્રિસ્ક્રિપ્શનની સમીક્ષા અને દર્દીઓને યોગ્ય સલાહ આપવાની વ્યવસ્થાને પ્રોત્સાહન આપવા જણાવ્યું છે.

રાજ્યોના ડ્રગ કંટ્રોલર અધિકારીઓને જાગરૂકતા ફેલાવવા નિર્દેશ

રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ડ્રગ્સ કંટ્રોલ અધિકારીઓને કહેવામાં આવ્યું છે કે તેઓ હેલ્થ પ્રોફેશનલ્સ, ફાર્માસિસ્ટ, રિટેલરો અને સામાન્ય લોકો વચ્ચે પેઇનકિલર્સ અને એન્ટિબાયોટિક્સના અંધાધૂંધ ઉપયોગથી જોડાયેલા જોખમો અંગે જાગૃતિ ફેલાવે. સાથે જ ડ્રગ્સ ઍન્ડ કોસ્મેટિક્સ ઍક્ટ, 1940 અને ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945ની લાગુ જોગવાઈઓનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા જણાવવામાં આવ્યું છે.

દવાઓના સલામત ઉપયોગથી આડઅસરો અને જોખમો અટકાવવાનો હેતુ

પરિપત્રમાં તમામ સંબંધિત પક્ષોને પેઇનકિલર દવાઓ અને એન્ટિબાયોટિક્સના તર્કસંગત, સુરક્ષિત અને જવાબદાર ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જરૂરી પગલાં લેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય દવાઓથી થતી નિવારી શકાય તેવી પ્રતિકૂળ અસરો, કિડની સંબંધિત જટિલતાઓ અને એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સને અટકાવવાનો છે.