અમિતાભ બચ્ચનના 'જલસા' બંગલૉની માલિકીનો વિવાદ, જાણો ગિફ્ટ ડીડના નિયમો અને બચ્ચન પરિવારની તકરારના કારણો
Summarized by AI; it may make mistakes. Check important info
Summarized by AI; it may make mistakes. Check important info

Amitabh Bachchan Jalsa Bungalow Ownership Dispute: બોલિવૂડના મહાનાયક અમિતાભ બચ્ચનનો મુંબઈના જુહુ વિસ્તારમાં આવેલો પ્રખ્યાત બંગલો 'જલસા' હાલમાં એક મોટા કાનૂની અને પારિવારિક વિવાદમાં ફસાયો છે. દર રવિવારે જ્યાં અમિતાભ બચ્ચન પોતાના ચાહકોનું અભિવાદન ઝીલે છે, તે બંગલાની માલિકીને લઈને તેમના પરિવારમાં તકરાર શરૂ થઈ છે. આ વિવાદના કેન્દ્રમાં વર્ષ 1993માં બનેલી એક 'ગિફ્ટ ડીડ' (ભેટ દસ્તાવેજ) છે, જેના આધારે જલસાની માલિકી જયા બચ્ચનના નામે કરવામાં આવી હતી. અમિતાભના નાના ભાઈ અજિતાભ બચ્ચનની પત્ની રમોલા બચ્ચને આ દસ્તાવેજને સક્ષમ અધિકારીઓ સમક્ષ પડકાર્યો છે. ચાલો આ સમગ્ર વિવાદ અને ગિફ્ટ ડીડને લગતા કાયદાકીય નિયમો સમજીએ.
‘જલસા’ની માલિકીનો વિવાદ શું છે?
લગભગ 10,125 સ્ક્વેર ફૂટમાં ફેલાયેલો ‘જલસા’ બંગલો 1980ના દાયકામાં ફિલ્મ નિર્માતા એન. સી. સિપ્પીની માલિકીનો હતો. અહેવાલો મુજબ, 1982ની ફિલ્મ 'સત્તે પે સત્તા' માટે મહેનતાણા તરીકે આ બંગલો અમિતાભને મળ્યો હતો. હાલમાં, રમોલા બચ્ચનનો દાવો છે કે આ મિલકત મૂળરૂપે તેમના નામે નોંધાયેલી હતી અને તેમની જાણ કે સંમતિ વિના તેને 1993માં સાદા કાગળ પર ગિફ્ટ ડીડ બનાવીને જયા બચ્ચનના નામે ટ્રાન્સફર કરી દેવામાં આવી હતી.
કાપોલ હાઉસિંગ સોસાયટીના રેકોર્ડમાં જયા બચ્ચનનું નામ માલિક તરીકે છે, પરંતુ મહારાષ્ટ્ર સરકારના પ્રોપર્ટી કાર્ડમાં હજુ પણ રમોલા બચ્ચનનું નામ બોલે છે. આ મામલે છેલ્લા 7 મહિનાથી ફરિયાદો ચાલી રહી છે અને હાલમાં કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝના ડેપ્યુટી રજિસ્ટ્રારે બંને પક્ષો પાસેથી જવાબો માંગ્યા છે. અભિષેક બચ્ચનના પ્રવક્તાએ આને માત્ર આંતરિક પારિવારિક મામલો ગણાવીને ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
ગિફ્ટ ડીડ શું હોય છે?
ગિફ્ટ ડીડ એક એવો કાનૂની દસ્તાવેજ છે જેના દ્વારા કોઈ વ્યક્તિ પોતાની મિલકત કોઈપણ જાતના આર્થિક વળતર કે પૈસા લીધા વિના બીજી વ્યક્તિને ભેટમાં આપે છે. મિલકત આપનારને દાતા અને લેનારને પ્રાપ્તકર્તા કહેવાય છે. પ્રોપર્ટી ટ્રાન્સફર એક્ટ, 1882ની કલમ 122 અને 123 હેઠળ ગિફ્ટ ડીડના નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
- માત્ર ભેટ આપવાની ઈચ્છા હોવી પૂરતી નથી, તે સ્વેચ્છાએ આપેલી હોવી જોઈએ અને લેનારે તેને દાતાના જીવનકાળ દરમિયાન સ્વીકારેલી હોવી જોઈએ.
- સ્થાવર મિલકત (જેમ કે, જમીન કે મકાન) માટે ભેટનો દસ્તાવેજ નોંધાયેલો (રજિસ્ટર્ડ) હોવો ફરજિયાત છે અને તેના પર દાતાની સહી સાથે ઓછામાં ઓછા 2 સાક્ષીઓની સહી હોવી જોઈએ. ત્યારબાદ જ પ્રોપર્ટીના રેકોર્ડમાં નામ બદલવા માટેની પ્રક્રિયા (મ્યુટેશન) કરી શકાય છે.
સાદા કાગળ પર લખેલી ગિફ્ટ ડીડ માન્ય છે?
જલસાના કિસ્સામાં એવો દાવો છે કે 1993માં દસ્તાવેજ સાદા કાગળ પર બન્યો હતો. કાયદા મુજબ, મકાન કે જમીન જેવી સ્થાવર મિલકત માટે સાદા કાગળ પર લખેલી બિન-નોંધાયેલ ગિફ્ટ ડીડ માલિકી ટ્રાન્સફર કરવા માટે માન્ય ગણાતી નથી. દસ્તાવેજ યોગ્ય રીતે રજિસ્ટર થયેલો હોવો જોઈએ અને રાજ્યના કાયદા મુજબ તેના પર સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ભરેલી હોવી જોઈએ. જો દસ્તાવેજ બનાવતી વખતે છેતરપિંડી કે દબાણ થયું હોય તો પુરાવાઓના આધારે તેની કાયદાકીય તપાસ થાય છે.
શું 13 વર્ષ પછી દસ્તાવેજનું રજિસ્ટ્રેશન થઈ શકે?
આ વિવાદમાં મોટો મુદ્દો એ છે કે 1993માં બનેલી ગિફ્ટ ડીડ છેક 2006માં મહારાષ્ટ્ર સરકારની ‘સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અભય યોજના’ હેઠળ બાકી સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ભરીને રજિસ્ટર થઈ હતી. સામાન્ય રીતે દસ્તાવેજ બન્યા પછી નક્કી કરેલા સમયગાળામાં જ તેની નોંધણી કરાવવી પડે છે. 13 વર્ષ પછી નોંધણી કરાવવી એ સામાન્ય નિયમ નથી. જોકે, નોંધણી કાયદામાં અમુક ખાસ અને મર્યાદિત સંજોગોમાં મોડા ફાઇલિંગ માટે નિયમો છે. પરંતુ માત્ર નોંધણી અધિકારીએ દસ્તાવેજ સ્વીકારી લીધો એટલે એવું સાબિત નથી થતું કે દસ્તાવેજ પરની સહીઓ સાચી જ હતી કે મૂળ વ્યવહાર કાયદેસર હતો. આટલા લાંબા વિલંબનું કારણ ચકાસવું જરૂરી બની જાય છે.
મહારાષ્ટ્રની સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અભય યોજના શું છે?
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જૂના દસ્તાવેજો પર બાકી રહેલી સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને દંડમાં રાહત આપવાનો હતો, જેથી લોકો ઓછી ફી ભરીને પોતાના દસ્તાવેજો નિયમિત કરી શકે. પરંતુ, કાયદાકીય રીતે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ભરવી અને દસ્તાવેજની અધિકૃતતા સાબિત કરવી એ બંને અલગ વસ્તુઓ છે. આ યોજનામાં માત્ર સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ભરવાથી દસ્તાવેજ અસલી છે કે તેમાં દાતાની સાચી સંમતિ હતી, તે આપમેળે સાબિત થતું નથી.
આગળ શું થઈ શકે?
હાલમાં ડેપ્યુટી રજિસ્ટ્રાર સમક્ષ સુનાવણી ચાલી રહી છે. અધિકારીઓ મૂળ દસ્તાવેજ, રજિસ્ટ્રેશન રેકોર્ડ, સ્ટેમ્પ ડ્યુટીની ચુકવણીના કાગળો, અભય યોજનાના આદેશો, સહીના નમૂના અને સોસાયટીના પ્રોપર્ટી કાર્ડની ઝીણવટપૂર્વક સમીક્ષા કરશે. સોસાયટીના રેકોર્ડ અને સરકારી પ્રોપર્ટી કાર્ડમાં નામોમાં જે તફાવત છે તે પણ તપાસનો મુખ્ય ભાગ બનશે. જો સહીઓ અથવા માલિકી વિશે ગંભીર વિવાદ ચાલુ રહે છે, તો પક્ષકારોએ સક્ષમ કોર્ટમાં જવું પડી શકે છે, જ્યાં પુરાવાઓના આધારે કોર્ટ છેલ્લો નિર્ણય લેશે.




