Israel-Lebanon Peace Talks: મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકાના વિદેશ મંત્રાલયે (સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ) જાહેરાત કરી છે કે, આવતા અઠવાડિયે વોશિંગ્ટન, ડીસીમાં ઈઝરાયલ અને લેબેનૉન વચ્ચે નવા તબક્કાની મંત્રણા યોજાશે. આ સત્તાવાર નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે તેના થોડા સમય પહેલા જ ઈઝરાયલ અને હિઝબુલ્લાહ દ્વારા લેબેનૉનમાં ફરીથી યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. નોંધનીય છે કે, અહીં સતત ચાલી રહેલી લડાઈના કારણે યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે થયેલા અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતી કરાર (MoU) પર મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું હતું.
લેબેનૉનના આર્થિક સુધારા માટે ઈઝરાયલ સાથેની વાટાઘાટો જ એકમાત્ર રસ્તો: અમેરિકા
અમેરિકાના વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે, વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ શુક્રવારે લેબેનૉનના પ્રમુખ જોસેફ આઉન સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરી હતી. આ દરમિયાન રુબિયોએ ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે, 'લેબેનૉનનું પુનઃનિર્માણ, આર્થિક રિકવરી અને વારંવાર થતી હિંસાના ચક્રનો અંત લાવવા માટે ઈઝરાયલ સાથેની દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો જ એકમાત્ર વ્યવહારુ માર્ગ છે.' બંને નેતાઓએ આગામી 23 અને 25 જૂનના રોજ યોજાનારી બેઠક અંગે પણ વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી, જ્યાં બંને સાર્વભૌમ સરકારો કાયમી શાંતિ તરફ આગળ વધવા માટે પ્રગતિ કરશે.
વર્ષ 1993 પછી પ્રથમ વખત એપ્રિલમાં બંને દેશો સામસામે આવ્યા હતા
ઈઝરાયલ અને લેબેનૉન વચ્ચે સીધી વાતચીતનો આ સિલસિલો આ વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં શરૂ થયો હતો. વર્ષ 1993 પછી આ પ્રથમ વખત હતું જ્યારે બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ મંત્રણા માટે એકબીજાને મળ્યા હતા. એપ્રિલની આ બેઠક અને ત્યારબાદ જૂન મહિનામાં થયેલી વાટાઘાટોના પગલે ઈઝરાયલ અને લેબેનૉન દ્વારા યુદ્ધવિરામ જાહેરાતો કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ વાટાઘાટોમાં હિઝબુલ્લાહનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો ન હોવાથી કોઈપણ અર્થપૂર્ણ પ્રગતિ કરવામાં અવરોધ ઊભો થઈ રહ્યો છે.
અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતી કરાર પર જોખમ, ટ્રમ્પે ઈઝરાયલની ટીકા કરી
હિઝબુલ્લાહ અને ઈઝરાયલ વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી સતત હુમલાઓ ચાલુ રહ્યા છે. તાજેતરની લડાઈમાં, દક્ષિણ લેબેનૉનમાં ઈઝરાયલના હુમલામાં મધ્યરાત્રિથી અત્યાર સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 47 લોકોના મોત થયા છે. નવેમ્બર 2024માં થયેલા યુદ્ધવિરામ કરાર પછી, લેબેનૉન સરકાર અમેરિકા સમર્થિત રોડમેપના ભાગરૂપે હિઝબુલ્લાહને નિઃશસ્ત્ર કરવાના પ્રયાસો કરી રહી છે. લેબેનૉન સરકારે દક્ષિણ લેબેનૉનમાંથી ઈઝરાયલ સંપૂર્ણપણે પાછું હટે તેવી માંગ પણ કરી છે. જોકે, જૂનમાં થયેલા કરારની નકલમાં હિઝબુલ્લાહને દક્ષિણ લેબેનૉનની લિતાની નદીના ઉત્તરમાં ખસી જવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ ઈઝરાયલના સંપૂર્ણ પીછેહઠનો કોઈ ઉલ્લેખ નહોતો.
બીજી તરફ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સમજૂતી કરાર (MoU) લેબેનૉનની પ્રાદેશિક અખંડિતતા અને સાર્વભૌમત્વની ખાતરી આપે છે. આ કરાર ચાલુ લડાઈના કારણે ખોરવાઈ રહ્યો હોવાથી, અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ ઈઝરાયલની કડક શબ્દોમાં ટીકા કરી છે. આ દરમિયાન, ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ ઈઝરાયલ પર આકરા પ્રહારો કરતાં આરોપ લગાવ્યો છે કે ઈઝરાયલ હંમેશા 'કાયમી યુદ્ધ' ઇચ્છે છે.
