China Taiwan Controversy: અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ચાલી રહેલો લાંબા સમયનો તણાવ હવે ફરી એકવાર ચરમસીમાએ પહોંચશે તેવા સંકેતો છે. આ વખતે ફરી વિવાદનું કેન્દ્ર તાઈવાન બન્યું છે, જ્યાં ચાર અમેરિકન સાંસદોનો પ્રસ્તાવિત પ્રવાસ ડ્રેગનને ઉશ્કેરી શકે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ પ્રવાસ એવા સમયે થઈ રહ્યો છે જ્યારે અમેરિકન રાષ્ટ્ર પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આગામી થોડા અઠવાડિયામાં બેઇજિંગ જઈને ચીની રાષ્ટ્ર પ્રમુખ શી જિનપિંગને મળવાના છે.
કોણ કોણ લેશે તાઈવાનની મુલાકાત?
રિપોર્ટ્સ મુજબ આ પ્રતિનિધિમંડળમાં ડેમોક્રેટ અને રિપબ્લિકન બંને પક્ષોના સાંસદો સામેલ છે. આ ટીમમાં જીન શાહીન, જોન કર્ટિસ, થોમ ટિલિસ અને જેકી રોસેનનો સમાવેશ થાય છે. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એશિયામાં અમેરિકાના સાથી દેશો જેવા કે તાઈવાન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા સાથેના સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવાનો છે.
ચીનને પડકાર ફેંકી રહ્યું છે અમેરિકા
પરંતુ આ પ્રવાસનો સૌથી સંવેદનશીલ ભાગ તાઈવાન છે. ચીન તાઈવાનને પોતાનો હિસ્સો માને છે અને કોઈપણ વિદેશી રાજનૈતિક પ્રવાસને પોતાની સંપ્રભુતા વિરુદ્ધ માને છે. આવી સ્થિતિમાં અમેરિકન સાંસદોની આ મુલાકાત સીધી રીતે ચીન માટે એક પડકાર માનવામાં આવી રહી છે.
તાઈવાન: અમેરિકા-ચીન ટકરાવનું મુખ્ય કેન્દ્ર
તાઈવાન લાંબા સમયથી અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના સંઘર્ષનો સૌથી મોટો મુદ્દો રહ્યો છે. અમેરિકા તાઈવાનને એક લોકશાહી સાથી તરીકે જુએ છે અને તેને સૈન્ય તથા આર્થિક સહાય પૂરી પાડે છે. બીજી તરફ ચીન તેને 'વન ચાઈના પોલિસી' હેઠળ પોતાનો હિસ્સો ગણાવે છે અને જરૂર પડ્યે બળપ્રયોગ કરવાની ધમકી પણ આપતું રહ્યું છે.
ચીન અમેરિકા પર દબાણ ઊભું કરી શકે
આ પ્રવાસનો સમય તેને વધુ જટિલ બનાવે છે. એક તરફ ટ્રમ્પ ચીન સાથે મોટા પાયે વાતચીત અને સંભવિત કરારની તૈયારી કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ સાંસદોનું તાઈવાન જવું બેઇજિંગ માટે ઉશ્કેરણીજનક પગલું બની શકે છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે શી જિનપિંગ આ મુદ્દો ટ્રમ્પ સામે મજબૂતીથી ઉઠાવશે અને અમેરિકા પર દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કરશે.
અમેરિકન સાંસદોના એશિયા પ્રવાસનું કારણ
આ મુલાકાત એશિયામાં અમેરિકાના સાથી દેશોને ફરીથી ભરોસો અપાવવાનો પણ એક પ્રયાસ છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે અમેરિકાનું ધ્યાન એશિયા પરથી થોડું ઓછું થયું હોય તેવું જણાય છે. જેના કારણે જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને તાઈવાન જેવા દેશોમાં ચિંતા વધી છે કે ચીન આ તકનો લાભ ઉઠાવી શકે છે.
કેમ તાઈવાન અમેરિકા માટે મહત્વનું?
આર્થિક દૃષ્ટિકોણથી તાઈવાન અત્યંત મહત્વનું છે. વિશ્વની મોટી સેમિકન્ડક્ટર ઈન્ડસ્ટ્રી તાઈવાન પર નિર્ભર છે. અમેરિકા પણ તેની ચિપ સપ્લાય માટે તાઈવાન પર નિર્ભર છે. તાઈવાનમાં કોઈ પણ પ્રકારનો તણાવ વૈશ્વિક ટેકનોલોજી અને વેપારને ઠપ કરી શકે છે.
ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે જ્યારે પણ અમેરિકન નેતાઓ કે સાંસદો તાઈવાનની મુલાકાત લે છે, ત્યારે ચીન આકરી પ્રતિક્રિયા આપે છે. ક્યારેક સૈન્ય અભ્યાસ દ્વારા તો ક્યારેક કૂટનૈતિક વિરોધના રૂપે, અગાઉ નેન્સી પેલોસીની મુલાકાત વખતે પણ ચીન ગુસ્સે ભરાયું હતું. આ વખતે પણ આશંકા છે કે ચીન ફરી આક્રમક વલણ અપનાવી શકે છે.
