ઈરાન સાથે મધ્યસ્થીના બદલામાં ડૉલર ! પાકિસ્તાન ફરી કટોરો લઈને નીકળ્યું, અમેરિકા પાસે માંગી મોટી આર્થિક મદદ

Pakistan Economic Crisis : પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી આર્થિક તંગીનો સામનો કરી રહ્યું છે, અને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF)થી લઈને વર્લ્ડ બેંક પાસેથી ભારે-ભરખમ દેવું લઈ ચૂક્યું છે, પરંતુ તમામ પ્રયાસો છતાં, પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાના હાલ સુધરી રહ્યા નથી. આ જ કારણોસર, ફરી એકવાર પાકિસ્તાને હાથમાં કટોરો લઈને આર્થિક મદદની ગુહાર લગાવી છે. રિપોર્ટ મુજબ, શહબાઝ શરીફના નેતૃત્વવાળી પાકિસ્તાન સરકારે હવે અમેરિકા પાસે 10 અબજ ડોલરની નાણાકીય મદદ માગી છે. આ અંગે પાકિસ્તાની નાણાં મંત્રીએ અમેરિકી નાણાં મંત્રી સાથે મુલાકાત પણ કરી છે.

કેમ પાકિસ્તાનને મદદની આશા છે?

રોઇટર્સના રિપોર્ટમાં સૂત્રોના હવાલેથી જણાવાયું છે કે, પોતાની કંગાળ અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત કરવામાં મદદ માટે પાકિસ્તાને અમેરિકા પાસે 10 અબજ ડોલરની સહાય માગી છે. જો તેને આ મંજૂરી મળી જાય છે, તો રોકડ સંકટથી ઝૂઝી રહેલી અર્થવ્યવસ્થામાં થોડો સુધારો આવી શકે છે. અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે શાંતિ સમજૂતીના પ્રયાસોમાં પાકિસ્તાને મધ્યસ્થતાની ભૂમિકા ભજવી હતી, જેનાથી તેની એ આશા વધી ગઈ છે કે, તેને અમેરિકા પાસેથી આર્થિક મદદ મળી શકે છે.

US નાણાં મંત્રી સામે લગાવી ગુહાર

પાકિસ્તાન તરફથી અમેરિકી નાણાં સચિવ સ્કોટ બેસન્ટને કરવામાં આવેલી મદદની આ વિનંતીમાં, તેણે 10 અબજ ડોલરની દ્વિપક્ષીય વિનિમય સ્થિરીકરણ સહાયતા સુવિધા (Bilateral Exchange Stabilization Support Facility)ની માગ કરી છે, જેની પરિપક્વતાનો સમયગાળો (Maturity Period) 5 વર્ષ સુધીનો હોઈ શકે છે. આ ફેસિલિટીમાં કરન્સી સ્વેપ, ફાઇનાન્શિયલ ગેરંટી અને લોન સામેલ હોઈ શકે છે.

આ સુવિધા અમેરિકી ટ્રેઝરી દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવી શકે છે. જો એવું થશે તો, પાકિસ્તાનના રિઝર્વમાં ઉછાળો આવશે જ, સાથે જ પાકિસ્તાની રૂપિયા પરનું દબાણ ઘટાડવામાં પણ મદદ મળશે. જોકે, આ અંગે અમેરિકન વાણિજ્ય મંત્રાલય તરફથી કોઈ અધિકૃત ટિપ્પણી કરવામાં આવી નથી.

દેવાના જાળમાં ફસાયેલું પાકિસ્તાન

અમેરિકા પાસે ભારે-ભરખમ મદદ માગનાર પાકિસ્તાન પહેલેથી જ દેવાના જાળમાં ફસાયેલું છે. વર્ષ 2023માં IMF પાસેથી 3 અબજ ડોલરના સ્ટેન્ડબાય કરારની મદદથી તે નાદાર (Bankruptcy) થતાં માંડ બચ્યું હતું. ત્યારબાદ અત્યાર સુધીમાં 7 અબજ ડોલરની એક્સ્ટેન્ડેડ ફંડ ફેસિલિટી મેળવી ચૂક્યું છે, અને સાથે જ આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) અને કુદરતી આપત્તિઓ સામે લડવાની ક્ષમતા વધારવા માટે 1.3 અબજ ડોલરની લોન અલગથી લીધી છે. આ બધા વચ્ચે પાકિસ્તાનનું ભંડોળ હજુ પણ ચીન અને સાઉદી અરેબિયા પાસેથી દેવામાં મળતા પૈસા પર નિર્ભર દેખાય છે. આનો અંદાજો તેના પરથી લગાવી શકાય છે કે, આ જ વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં તેણે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)ને પોતાના રિઝર્વનો આશરે 5મો હિસ્સો એટલે કે, લગભગ 3.5 અબજ ડોલરની ચૂકવણી કરી છે, જેના બદલે સાઉદીએ 3 અબજ ડોલરની નવી સહાય આપી.

પાકિસ્તાનની સેન્ટ્રલ બેંકે આ વર્ષે જાન્યુઆરી મહિનામાં જણાવ્યું હતું કે, દેશનું વિદેશી મુદ્રા ભંડોળ 2021ના તેના રેકોર્ડ સ્તરની નજીક પાછું આવી શકે છે, અને 2026ના અંત સુધીમાં 20 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે.