મક્કામાં પાકિસ્તાન, તુર્કીયે અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે 'NATO' જેવી ડીલ! એક પર હુમલો થયો તો બીજા બે પણ મેદાને આવશે

saudi arabia turkey pakistan defense deal: પશ્ચિમ એશિયાની ઝડપથી બગડતી સુરક્ષા સ્થિતિ વચ્ચે ઈસ્લામિક જગતના ત્રણ શક્તિશાળી દેશોએ હાથ મિલાવ્યા છે. સાઉદી અરેબિયા, તુર્કીયે અને પાકિસ્તાને મક્કામાં એક 'સંયુક્ત સંરક્ષણ કરાર' પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, અને પોતાના સૈન્ય તથા વ્યૂહાત્મક સંબંધોને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડ્યા છે. આ ઐતિહાસિક કરાર સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન, તુર્કીયેના રાષ્ટ્રપતિ રજબ તૈયપ એર્દોગન, પાકિસ્તાની વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફ અને સેના પ્રમુખ અસીમ મુનીરની હાજરીમાં થયો હતો. આ કરાર છેલ્લા એક વર્ષથી ચાલી રહેલી ગુપ્ત રાજદ્વારી વાટાઘાટોનું પરિણામ છે, જેને પ્રાદેશિક સુરક્ષા સંતુલનની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

સંયુક્ત નિવેદન, 'સાહસિક સામૂહિક પ્રતિકાર'

સંયુક્ત નિવેદન અનુસાર, આ કરારનો મુખ્ય હેતુ કોઈ પણ સંભવિત બહારી આક્રમણ સામે 'સાહસિક સામૂહિક પ્રતિકાર' ને મજબૂત કરવાનો છે. કરારમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે, ત્રણેયમાંથી કોઈ પણ એક દેશ પર થતા સશસ્ત્ર હુમલાને ત્રણેય દેશો પર થયેલો હુમલો માનવામાં આવશે.

શા માટે મજબૂત માનવામાં આવી રહ્યું છે આ ગઠબંધન?

આ ગઠબંધન સૈન્ય અને રાજદ્વારી દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ વ્યૂહાત્મક છે. આમાં સામેલ તુર્કીયે નાટો (NATO) ગઠબંધનમાં બીજી સૌથી મોટી સેના ધરાવતો દેશ છે, જ્યારે પાકિસ્તાન એકમાત્ર અણુશસ્ત્ર ધરાવતો મુસ્લિમ દેશ છે. આ ઉપરાંત સાઉદી અરેબિયા વૈશ્વિક ઊર્જા બજારનો ટોચનો તેલ નિકાસકાર અને અખાતી ક્ષેત્રનો સૌથી શક્તિશાળી દેશ છે.

શા માટે એક સાથે આવ્યા ત્રણેય મુસ્લિમ દેશો?

અખાતી અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્ર છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગંભીર સૈન્ય સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો, ખાસ કરીને 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' થી થતા ઊર્જા પરિવહન પર માઠી અસર પડી છે. સાઉદી અરેબિયા અને અન્ય અખાતી દેશો સતત મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે, જેનાથી તેમની આર્થિક સુરક્ષા જોખમમાં મુકાઈ છે. બીજી તરફ, ઈઝરાયલની આક્રમક સૈન્ય કાર્યવાહી અને ઈરાન સાથેના વધતા સંઘર્ષે પ્રાદેશિક સ્થિરતાને સંપૂર્ણપણે હલાવી દીધી છે. પરંપરાગત સુરક્ષા ગેરંટી પર અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, આ ત્રણેય દેશો પોતાની સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક સ્વાયત્તતા મજબૂત કરવા માટે સાથે આવ્યા છે.

જૂના સંરક્ષણ સંબંધોને મળશે નવી શક્તિ

તુર્કીયેના અધિકારીઓ અનુસાર, આ કરાર સંપૂર્ણપણે રક્ષણાત્મક પ્રકૃતિનો છે, અને તે કોઈ ચોક્કસ દેશ વિરુદ્ધ લક્ષિત નથી. તે અન્ય પ્રાદેશિક દેશો માટે પણ ખુલ્લો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, પાકિસ્તાન પાસે સંરક્ષણ માનવબળ અને એર ડિફેન્સનો અનુભવ છે. તુર્કી એડવાન્સ્ડ ડ્રોન અને આધુનિક સૈન્ય ઉત્પાદન ટેક્નોલોજીમાં આગળ છે, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા સંરક્ષણ ટેક્નોલોજી અને રોકાણમાં મોટું નાણાકીય યોગદાન આપી શકે છે. મક્કામાં થયેલો આ કરાર અખાતી ક્ષેત્રના સુરક્ષા માળખાને નવું સ્વરૂપ આપી શકે છે.