90%થી વધુ મતદારોને ઉમેદવારના નામ જ ખબર નથી! રાજ્યની 18 મનપાની ચૂંટણીની વરવી વાસ્તવિકતા

Gujarat Local Body Elections 2026: ગુજરાતના રાજકીય ઇતિહાસમાં હાલની 2026ની સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી એક નવા વળાંક સમાન સાબિત થવા જઈ રહી છે. 15 મહાનગરપાલિકાઓ, 84 નગરપાલિકાઓ, 34 જિલ્લા પંચાયતો અને 260 તાલુકા પંચાયતોના જંગમાં ભાજપ, કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટીએ જે પ્રકારે ઉમેદવારોની પસંદગી કરી છે, તે રાજ્યના ભાવિ શાસન અને વહીવટી પારદર્શિતા પર અનેક સવાલો ઊભા કરે છે. સત્તાની શતરંજ પર આ વખતે માત્ર ચહેરાઓ બદલાયા નથી, પરંતુ ઉમેદવારીના માપદંડોમાં પણ આમૂલ પરિવર્તન જોવા મળ્યું છે, જેની પાછળ પક્ષોની વ્યૂહનીતિ અને જનતાની અપેક્ષાઓ વચ્ચેનું અંતર સ્પષ્ટપણે વર્તાય છે.

ઉમેદવારોના નામથી અજાણ 90% મતદારો

સૌથી વધુ આશ્ચર્યજનક એ છે કે, 18 મહાનગરપાલિકાની ચૂંટણીમાં આજે પ્રચાર પડઘમ શાંત થઈ ગયા છે અને આવતીકાલે મતદાન થનાર છે છતાં 90 ટકાથી વધુ મતદારોને પોતાના વિસ્તારના ભાજપ, કોંગ્રેસ, આપ કે અન્ય કોઈ ઉમેદવારનાં નામ ખબર નથી ! એ તો ઠીક 90 ટકાથી વધુ ઉમેદવારો પણ રાજનીતિમાં ઠોઠ છે, જેમને પોતાના મતક્ષેત્રમાં કયા જ્ઞાતિ-વર્ગના કેટલા મતદારો છે, કયા-કયા વિસ્તારો આવે, મહાપાલિકાનું બજેટ કેટલું હોય, પોતાને ચૂંટાયા પછી શું કરવાનું રહેશે? જેવી સામાન્ય બાબતોની પણ ખબર નથી. 

નગરપાલિકામાં જાગૃતિ, પંચાયતમાં જ્ઞાતિવાદ

જો કે, નગરપાલિકા ક્ષેત્રમાં મત વિસ્તાર થોડા નાના હોવાથી નેતા-જનતા થોડાં જાગૃત જણાય છે. હવે આઝાદીના સાત દાયકા બાદ સારું કે નઠારું પણ દરેક જિલ્લા-તાલુકા પંચાયતમાં સમાવિષ્ટ ગ્રામ્ય કક્ષાએ નાત-જાતના વડા અકબંધ હોવાથી હાલમાં જ્ઞાતિ આધારિત રાજનીતિને કારણે મતદારો-ઉમેદવારો સૌ એકબીજાને ઓળખે છે.

80% મહિલા ઉમેદવારો રાજકીય સમજ વગર મેદાનમાં

સૌથી ગંભીર વાત એ છે કે, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીમાં 50 ટકા અનામતની અમલવારી થવાથી અડધો-અડધ મહિલા ઉમેદવારો લેવા પડ્યા છે, પણ એમાં 80 ટકાથી વધુ મહિલા ઉમેદવારો તો રાજનીતિથી અજાણ છે. એમને બગાસું ખાધા વગર પતાસું મોઢામાં આવી ગયું છે. વળી, મહિલા અનામત, મતદાર મંડળની રચના અને એસી-એસટી સહિતની અનામત બેઠકની ફાળવણીની ગુંચવણના કારણે ભાજપ-કોંગ્રેસે નાછૂટકે આંતરિક અસંતોષ વેઠીને પણ જૂના જોગીઓને નવા ચહેરાઓને ચૂંટણી જંગમાં ઉતારવા પડ્યા છે.

નવા ચહેરા માત્ર મહોરાં, સત્તા 'જૂના જોગીઓ' પાસે

જો કે, 70 ટકાથી વધુ નવા ચહેરાઓ તો માત્ર મહોરાં છે, અસલી સત્તાના સૂત્રો જૂના જોગીઓના હાથમાં છે. એ જ સ્થિતિ મહિલા ઉમેદવારોમાં પણ છે. 90 ટકાથી વધુ મહિલા ઉમેદવારોનું માત્ર નામ છે, તેમને પોતાની કાબેલિયતના બદલે પત્ની, પુત્રી, પુત્રવધૂ, દીકરી હોવાના નાતે ટિકિટ ફાળવાઈ છે એ પણ વરવી વાસ્તવિકતા છે. રાજકીય પક્ષોએ મુખ્યત્વે યુવા અને પ્રોફેશનલ ચહેરાઓને ઉતાર્યા છે, જેઓ ઉત્સાહી તો છે પરંતુ રાજકીય અને વહીવટી અનુભવમાં કાચા સાબિત થઈ રહ્યા છે. નવા ઉમેદવારોમાં શૈક્ષણિક લાયકાત વધુ જોવા મળી રહી છે, પરંતુ જમીની સ્તરની રાજનીતિનું જ્ઞાન મર્યાદિત છે. મોટાભાગના ઉમેદવારો પોતાના શહેર કે વોર્ડના પાયાના પ્રશ્નોથી અજાણ છે.

આ પણ વાંચો: સાળંગપુરમાં શખ્સના ત્રાસથી કંટાળી યુવાને ઝેરી દવા પી લેતા મોત નિપજ્યું

અપરિપક્વ અને પ્રોક્સી ઉમેદવારો ચેતવણીરૂપ

હાલની ચૂંટણી માત્ર રાજકીય પક્ષો માટેની કસોટી નથી, પણ જનતા માટે પણ એક ચેતવણી છે. જે પ્રકારે પક્ષોએ અપરિપક્વ અને પ્રોક્સી ઉમેદવારોને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે, તેનાથી આવનારા 5 વર્ષમાં શહેરો અને ગામડાઓના પાયાના પ્રશ્નો ઉકેલાશે કે કેમ તે મોટો પ્રશ્નાર્થ છે. ઉમેદવારોએ હવે માત્ર પક્ષના પ્રતીક પર નિર્ભર રહેવાને બદલે પોતાની વ્યક્તિગત કાબેલિયત સિદ્ધ કરવી પડશે.