લદ્દાખમાં પ્રથમ 'બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન ફેસ્ટિવલ' (Black-Necked Crane Festival) નું આયોજન

લદ્દાખ દ્વારા ભયગ્રસ્ત પ્રજાતિના સંરક્ષણ અને તેના કુદરતી આવાસની જાળવણીમાં કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખની ભૂમિકાને ઉજાગર કરવા માટે સૌપ્રથમ 'બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન ફેસ્ટિવલ' ની ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. લદ્દાખમાં આવેલું 'ચાંગથાંગ કોલ્ડ વાઇલ્ડલાઇફ સેન્ચ્યુરી' (Changthang Cold Wildlife Sanctuary) દેશમાં આ ક્રેન માટેનું એકમાત્ર પ્રજનન સ્થળ છે.

ઉદ્દેશ્ય: આ ફેસ્ટિવલ દેશ-વિદેશના સંરક્ષણવાદીઓ, સંશોધકો અને નિષ્ણાતોને એક મંચ પૂરો પાડે છે, જેથી આ ભયગ્રસ્ત પક્ષી પ્રજાતિ વિશે જાગૃતિ ફેલાવી શકાય.

બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન (કાળી ગરદનવાળા સારસ) વિશે:

એલપાઇન ક્રેન (Alpine Crane): વિશ્વમાં સારસ (Crane) ની કુલ 15 પ્રજાતિઓમાંથી બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન વિશ્વની એકમાત્ર એલપાઇન ક્રેન છે.

પ્રજનન સ્થળ: દરિયાઈ સપાટીથી 2500 થી 5000 મીટરની ઊંચાઈએ આવેલા લદ્દાખના ચાંગથાંગ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં સ્થિત છોકર (Tsokar), હાન્લે (Hanle) અને અન્ય આર્દ્રભૂમિઓ (wetlands) ભારતમાં તેનાં એકમાત્ર પ્રજનન સ્થળો છે.

કુલ વસ્તી: પૂર્વ લદ્દાખ (ભારત), ભૂતાન, નેપાળ અને ચીનમાં મળીને આ સારસની કુલ વસ્તી માત્ર 16000 જેટલી જ છે.

રાજ્ય પક્ષીનો દરજ્જો: લદ્દાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બન્યા પછી, તેના પર્યાવરણીય, ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને બ્લેક-નેક્ડ ક્રેનને સત્તાવાર રીતે રાજ્ય પક્ષી (State Bird) જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. 

સાંસ્કૃતિક મહત્વ: લદ્દાખમાં આ પક્ષીને પવિત્ર માનવામાં આવે છે. ઉનાળાની ઋતુમાં પ્રજનન માટે તેનું આગમન એ પ્રદેશમાં શુભ શુકન અને શાંતિનું પ્રતીક ગણાય છે.

પ્રશ્ન: બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન (Black-necked Crane)ના સંદર્ભમાં નીચેના પૈકી કયું/કયાં વિધાન સાચું છે?

1. લદ્દાખનું ચાંગથાંગ કોલ્ડ વાઇલ્ડલાઇફ સેન્ચ્યુરી ભારતમાં આ પક્ષીનું એકમાત્ર પ્રજનન સ્થળ છે.
2. બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન વિશ્વની એકમાત્ર એલપાઇન ક્રેન છે.
3. તેને લદ્દાખના રાજ્ય પક્ષીનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.
4. લદ્દાખમાં તેને પવિત્ર માનવામાં આવે છે અને શાંતિનું પ્રતીક ગણવામાં આવે છે.

નીચેના પૈકી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

A) માત્ર 1 અને 2
B) માત્ર 2 અને 3
C) માત્ર 1, 2 અને 3
D) 1, 2, 3 અને 4