પ્રોજેક્ટ નેત્ર: આસામના ચંદ્રપુરમાં ₹1,000 કરોડના એડવાન્સ્ડ રડાર સેન્ટરનો શિલાન્યાસ

21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ અસમના ગુવાહાટી નજીક આવેલા ચંદ્રપુર ખાતે ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન (ISRO) ના એડવાન્સ્ડ રડાર રિસર્ચ સેન્ટરનો શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. આ સેન્ટર પ્રોજેક્ટ નેત્ર (Project NETRA) હેઠળ વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે, જે ભારતની 'સ્પેસ સિચ્યુએશનલ અવેરનેસ' ફ્રેમવર્ક સાથે જોડાયેલું છે.

મુખ્ય વિશેષતા 

• આ પ્રોજેક્ટ અસમના ગુવાહાટી નજીક ચંદ્રપુર ખાતે લગભગ 67 એકર જમીન પર તૈયાર થઈ રહ્યો છે. 
• આ સેન્ટર 2,000 કિમીની રેન્જમાં આવતા 10 સેમી જેટલા નાના પદાર્થો/કચરાને પણ ટ્રેક કરવાની ક્ષમતા ધરાવશે.
• આ પ્રોજેક્ટ આશરે ₹1,000 કરોડના અંદાજિત રોકાણ સાથે અને લગભગ 1 વર્ષના સમયગાળામાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.

સ્પેસ સિચ્યુએશનલ અવેરનેસ (SSA)

 પૃથ્વીની કક્ષામાં ફરતા સક્રિય ઉપગ્રહો, નિષ્ક્રિય કે બંધ પડેલા ઉપગ્રહો અને સ્પેસ ડેબ્રિસ પર સતત નજર રાખવાની પ્રક્રિયાને SSA કહેવાય છે. આ સિસ્ટમ ભારતના સંચાર, નેવિગેશન, અર્થ ઓબ્ઝર્વેશન અને વૈજ્ઞાનિક મિશન માટે છોડવામાં આવેલા મહત્વપૂર્ણ ઉપગ્રહોનું રક્ષણ કરે છે.

પ્રોજેક્ટ નેત્ર 

પ્રોજેક્ટ નેત્રનું પૂરું નામ નેટવર્ક ફોર સ્પેસ ઓબ્જેક્ટ ટ્રેકિંગ એન્ડ એનાલિસિસ છે. જેનો મુખ્ય હેતુ પૃથ્વીની કક્ષામાં પરિભ્રમણ કરતા ઉપગ્રહો, સ્પેસ ડેબ્રિસ (અંતરિક્ષ કચરો) અને અન્ય વસ્તુઓની ઓળખ કરવી, તેમની કક્ષા નક્કી કરવી અને સંભવિત ટક્કર અટકાવવા માટે 'કોલિઝન-એવોઇડન્સ' સહયોગ પૂરો પાડવો.

• બેંગલુરુ ખાતે 2020 માં સ્થાપિત 'ISRO સ્પેસ સિચ્યુએશનલ અવેરનેસ કંટ્રોલ સેન્ટર' પ્રોજેક્ટ નેત્ર હેઠળની તમામ પ્રવૃત્તિઓ માટેના મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કરે છે.

પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્ન
પ્રશ્ન 1: 21 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ ISROના એડવાન્સ્ડ રડાર રિસર્ચ સેન્ટરનો શિલાન્યાસ ક્યાં કરવામાં આવ્યો?

A) શ્રીહરિકોટા, આંધ્ર પ્રદેશ
B) ચંદ્રપુર, અસમ
C) બેંગલુરુ, કર્ણાટક
D) અમદાવાદ, ગુજરાત