કુનો નેશનલ પાર્કમાં ચિત્તા KJP21એ 5 બચ્ચાંને જન્મ આપ્યો, ભારતમાં ચિત્તાની સંખ્યા 60 થઈ

5 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ મધ્ય પ્રદેશના કુનો નેશનલ પાર્ક ખાતે ભારતમાં જન્મેલી માદા ચિત્તા 'KJP21' એ 5 નવા બચ્ચાઓને જન્મ આપ્યો છે. આ નવા જન્મ સાથે ભારતમાં ચિત્તાની કુલ વસ્તી વધીને 60 થઈ ગઈ છે, જેમાં ભારતીય ભૂમિ પર જન્મેલા 41 ચિત્તાઓનો સમાવેશ થાય છે. 

પ્રોજેક્ટ ચિત્તા અને વસ્તી વૃદ્ધિની પૃષ્ઠભૂમિ 

17 સપ્ટેમ્બર 2022 ના રોજ નામીબિયાથી 8 ચિત્તા લાવવાની સાથે પ્રોજેક્ટ ચિત્તાનો પ્રારંભ થયો હતો. આ મોટા માંસાહારી પ્રાણીનું વિશ્વનું પ્રથમ આંતરખંડીય સ્થાનાંતરણ છે. 

• 17 સપ્ટેમ્બર 2022: નામીબિયાથી 8 ચિત્તા લાવવામાં આવ્યા અને કુનો નેશનલ પાર્કમાં મુક્ત કરાયા.
• 18 ફેબ્રુઆરી 2023: દક્ષિણ આફ્રિકાથી 12 ચિત્તા લવાયા (હાલ તેમાંથી 8 જીવિત છે અને 10 નવા વંશજો સાથે 18 ચિત્તા છે).
• 28 ફેબ્રુઆરી 2026: બોત્સ્વાના થી 9 નવા ચિત્તાઓનો સમાવેશ કરાયો.

આ નવા જન્મેલા 5 બચ્ચાઓના પિતા બોત્સવાનાથી લાવવામાં આવેલ ચિત્તો છે, જેથી ભારતમાં પ્રથમ વખત બોત્સવાનાની અનુવંશિક લાઇનએજ ઉમેરાઈ છે. 

ચિત્તાની સંરક્ષણ સ્થિતિ 

નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (NTCA) પ્રોજેક્ટ ચિત્તાની અમલીકરણ માટે નોડલ સંસ્થા છે. એનટીસીએ એ 2023 માં ચિટા પ્રોજેક્ટ સ્ટીયરિંગ કમિટીની રચના કરી હતી, જેનો હેતુ પ્રોજેક્ટની પ્રગતિની સમીક્ષા, દેખરેખ અને માર્ગદર્શન કરવાનો હતો.

ચિત્તા (એસિનોનિક્સ જુબાટસ) CITES પરિશિષ્ટ-I માં સૂચિબદ્ધ છે. પરિશિષ્ટ-I માં એવી પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે જે લુપ્ત થવાના જોખમથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર કડક નિયંત્રણ લાગુ પડે છે. 

આફ્રિકન ચિત્તા IUCN દ્વારા સંવેદનશીલ (Vulnerable) તરીકે સૂચિબદ્ધ છે જ્યારે એશિયાઈ ચિત્તા ગંભીર રીતે લુપ્તપ્રાય (Critically Endangered) તરીકે સૂચિબદ્ધ છે.

ભારતમાં તાજેતરના પુનઃપ્રસાર પ્રયાસો દ્વારા ચિત્તાને ફરીથી જંગલમાં સ્થાપિત કરવામાં આવી રહ્યા છે. એશિયાઈ ચિત્તાની (એસિનોનિક્સ જુબાટસ વેનેટિકસ) બાકી રહેલી જંગલી વસ્તી ઈરાનમાં છે. 

અગાઉની પરીક્ષામાં પૂછાયેલ પ્રશ્ન

પ્રશ્ન 1: ભારતમાં "પ્રોજેક્ટ ચિત્તા" અંગે નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો:

1. તે વિશ્વનો પ્રથમ આંતર-ખંડીય મોટા જંગલી માંસાહારી પ્રાણી સ્થળાંતર પ્રોજેક્ટ છે.
2. નામિબિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકાથી કુનો નેશનલ પાર્કમાં ચિત્તા લાવવામાં આવ્યા હતા
3. એશિયાટીક ચિત્તા એ સબ-સ્પીસીસ છે જેને દાખલ કરવામાં આવી રહી છે.
4. 1952માં ભારતમાં ચિત્તા વિલુપ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

ઉપર પૈકી કયાં વિધાનો સાચાં છે?

(A) ફક્ત 1 અને 2

(B) ફક્ત 1, 2 અને 4

(C) ફક્ત 3 અને 4

(D) 1, 2, 3 અને 4