ઝારખંડનું 'માદર' વાદ્ય GI ટેગથી સન્માનિત, આદિવાસી સાંસ્કૃતિક વારસાને નવી ઓળખ

ઝારખંડના પારંપરિક વાદ્યયંત્ર 'માદર'ને ચેન્નઈ સ્થિત જિયોગ્રાફિકલ ઇન્ડિકેશન્સ રજિસ્ટ્રી દ્વારા ભૌગોલિક સંકેત (GI) ટેગ પ્રદાન કરવામાં આવ્યો છે. આ ટેગ તેની વિશિષ્ટ ભૌગોલિક, સાંસ્કૃતિક અને પારંપરિક ઓળખને સત્તાવાર માન્યતા આપે છે.

માદર વિશે 

‘માદર’ ઝારખંડનું એક પરંપરાગત અવનદ્ધ (તાલ) વાદ્યયંત્ર છે, જે ઝારખંડની આદિવાસી સંસ્કૃતિ, લોકસંગીત, સામુદાયિક મેળાવડા અને વિવિધ ઉત્સવો સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. આ વાદ્યના નિર્માણમાં પારંપરિક કારીગરી, સ્થાનિક સ્તરેથી મેળવેલી લાલ માટીનો ઉપયોગ અને સ્વદેશી નિર્માણ તકનીકો સામેલ છે, જે તેને એક વિશિષ્ટ ધ્વનિ પૂરી પાડે છે.

સામાન્ય ઢોલ કે ઢોલકથી વિપરીત, માદરની મુખ્ય વિશેષતા એ છે કે વાદ્યનો એક ભાગ સંપૂર્ણપણે માટીમાંથી બનાવવામાં આવે છે, જે તેના અનોખા અવાજ અને માળખા માટે જવાબદાર છે.

GI ટેગનું આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વ

આ સત્તાવાર દરજ્જો મળવાથી પારંપરિક કારીગરોને કાનૂની રક્ષણ અને એક વિશિષ્ટ ઓળખ પ્રાપ્ત થશે. આનાથી બજારમાં આ વાદ્યની વ્યાપારી તકો વધશે અને રાષ્ટ્રીય તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઝારખંડના સાંસ્કૃતિક વારસાને પ્રોત્સાહન મળશે.

ઝારખંડના અન્ય GI ટેગ પ્રાપ્ત ઉત્પાદનો

1. સોહરાઈ ખોવર પેઇન્ટિંગ: આ ઝારખંડ રાજ્યનું GI ટેગ મેળવનાર સૌપ્રથમ ઉત્પાદન હતું.
2. કોડરમાનો કેસરિયા કલાકંદ 

પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્ન 

પ્રશ્ન 1: ‘માદર’ અંગે નીચેના પૈકી કયાં નિવેદનો સાચાં છે?

1. તે ઝારખંડનું પરંપરાગત ઘન વાદ્ય છે.
2. તે આદિવાસી સંસ્કૃતિ અને લોકસંગીત સાથે જોડાયેલું છે.
3. તેના નિર્માણમાં સ્થાનિક લાલ માટીનો ઉપયોગ થાય છે.

(A) માત્ર 1 અને 2
(B) માત્ર 2 અને 3
(C) માત્ર 1 અને 3
(D) 1, 2 અને 3