પેરિસમાં યોજાયેલ પ્રથમ ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સમિટમાં ભારતીય-ફ્રેન્ચ કંપનીઓ વચ્ચે 3 અંતરિક્ષ કરાર

10 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ પેરિસમાં યોજાયેલા પ્રથમ ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સમિટ દરમિયાન ભારતીય અને ફ્રેન્ચ ખાનગી અંતરિક્ષ કંપનીઓ વચ્ચે ત્રણ મહત્વપૂર્ણ કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. આ કરારોમાં ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ, અંતરિક્ષ દેખરેખ અને માઇક્રોસેટેલાઇટ ટેક્નોલોજી જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.

ભારત–ફ્રાન્સ અંતરિક્ષ સહકાર
ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે લાંબા સમયથી અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે સહકાર છે. તેમાં મુખ્યત્વે ઉપગ્રહ પ્રણાલીઓ, પ્રક્ષેપણ સેવાઓ, પૃથ્વી અવલોકન અને અંતરિક્ષ વિજ્ઞાન જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.

1. સાફ્રાન સ્પેસ – ધ્રુવા સ્પેસ કરાર
   ફ્રાન્સની સાફ્રાન સ્પેસ અને ભારતની ધ્રુવા સ્પેસ વચ્ચે €5 મિલિયનથી વધુ મૂલ્યના કરારો કરવામાં આવ્યા. આ કરાર હેઠળ કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સ, ઇનર્શિયલ નેવિગેશન યુનિટ્સ, ઑપ્ટિકલ પેલોડ્સ, અને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન્સ ટેક્નોલોજીનો સમાવેશ થાય છે. આ ટેક્નોલોજીને ભારતની SBS-III (સ્પેસ-બેઝ્ડ સર્વેલન્સ-III ) અંતરિક્ષ દેખરેખ ઉપગ્રહ સમૂહમાં સંકલિત કરવાની યોજના છે. SBS-III અંતરિક્ષમાં રહેલા ઉપગ્રહો તથા અંતરિક્ષ કચરો સહિતની વસ્તુઓને ટ્રેક કરવા માટેની અંતરિક્ષ દેખરેખ પ્રણાલી છે. SBS-III અંતર્ગત 2027થી 2030 દરમિયાન 52 ઉપગ્રહો તૈનાત કરવાની યોજના છે.
2. રાઇડ! – ટેકમીટુસ્પેસ કરાર
   ફ્રાન્સની પ્રક્ષેપણ સેવા પ્રદાતા કંપની રાઇડ! અને ભારતની ટેકમીટુસ્પેસ વચ્ચે બે ઉપગ્રહોના પ્રક્ષેપણ માટે કરાર કરવામાં આવ્યો છે. ટેકમીટુસ્પેસને ભારતની પ્રથમ ઓર્બિટલ ડેટા સેન્ટર ડિઝાઇનર કંપની તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. આ સહકારનો હેતુ ભારતીય ઉપગ્રહોને યોગ્ય પ્રક્ષેપણ સેવાઓ સાથે જોડવાનો છે.
3. ઍક્સિસકેડ્સ ટેક્નોલોજીસ – યુ સ્પેસ કરાર
   ભારતની ઍક્સિસકેડ્સ ટેક્નોલોજીસ અને ફ્રાન્સની યુ સ્પેસ વચ્ચે વ્યાપારી સહકાર કરાર કરવામાં આવ્યો. આ કરાર ખાસ કરીને ભારતના માઇક્રોસેટેલાઇટ બજાર સાથે સંબંધિત છે. માઇક્રોસેટેલાઇટ પ્રમાણમાં નાના કદના ઉપગ્રહો છે, જે વિશિષ્ટ અંતરિક્ષ મિશન માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે સંચાર, રિમોટ સેન્સિંગ અને ટેક્નોલોજી પ્રદર્શન જેવા હેતુઓ માટે થઈ શકે છે.

પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્ન

પ્રશ્ન 1. માઇક્રોસેટેલાઇટ અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. તે પ્રમાણમાં નાના કદના ઉપગ્રહો છે.
2. તેનો ઉપયોગ વિશિષ્ટ અંતરિક્ષ મિશન માટે થઈ શકે છે.
3. તેનો ઉપયોગ સંચાર અને રિમોટ સેન્સિંગ માટે થઈ શકે છે.
4. તેનો ઉપયોગ ટેક્નોલોજી પ્રદર્શન માટે પણ થઈ શકે છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયા વિધાનો સાચાં છે?

(A) માત્ર 1 અને 2
(B) માત્ર 2 અને 3
(C) માત્ર 1, 2 અને 3
(D) 1, 2, 3 અને 4