અમદાવાદ : દેશના એટીએમ હવે પહેલા જેટલા વ્યસ્ત નથી. એક રિપોર્ટ મુજબ ૨૦૨૫માં એટીએમમાંથી રોકડ ઉપાડમાં ઘટાડો થયો છે. ૨૦૨૫માં એટીએમમાંથી દર મહિને સરેરાશ રૂ. ૧.૨૧ કરોડ (૧.૩૦ કરોડ) ઉપાડવામાં આવતા હતા, જે એક વર્ષ અગાઉ રૂ. ૧.૩૦ કરોડ (૧.૩૦ કરોડ) હતા. સ્પષ્ટપણે, રોકડ હવે રોજિંદી જરૂરિયાત નથી રહી.
અગાઉ પણ એટીએમ મુલાકાતો ઓછી વારંવાર થતી હતી, પરંતુ જ્યારે લોકો પાછા ફરતા હતા, ત્યારે તેઓ ખાલી હાથે પાછા ફરતા નહોતા. ૨૦૨૫માં સરેરાશ એક વખત ઉપાડવાનું પ્રમાણ વધીને રૂ. ૫,૮૩૫ થયું જે ૨૦૨૪માં રૂ. ૫,૫૮૬ હતું. આનો અર્થ એ થયો કે લોકો હવે વારંવાર ઉપાડવાને બદલે સમજદારીપૂર્વક મોટી રકમ ઉપાડી રહ્યા છે.
કરિયાણા, બસ, મેટ્રો, મોબાઇલ રિચાર્જ અને નાના બિલ માટે હવે રોકડની જરૂર નથી. યુપીઆઈ અને કાર્ડ્સે રોજિંદા ખર્ચાઓનું સ્થાન લઈ લીધું છે. ૨૦૨૪માં માસિક સરેરાશ રોકડ ઉપાડનો સંપૂર્ણ ડેટા તાત્કાલિક ઉપલબ્ધ નહોતો, પરંતુ છેલ્લા એક વર્ષથી ડિજિટલ ચુકવણી દર મહિને નવા રેકોર્ડ બનાવી રહી છે.
રોકડની વાર્તા હજુ પણ સમાપ્ત થઈ નથી. મોટા ઉપાડ સૂચવે છે કે લોકો હજુ પણ કટોકટી, સ્થાનિક સેવાઓ અને એવી જગ્યાએ રોકડ રાખવાનું પસંદ કરે છે જ્યાં ડિજિટલ ચુકવણીઓને સમર્થન આપવામાં આવતું નથી. રોકડ હવે આદત નથી, પરંતુ તે આવકનો વિશ્વસનીય સ્ત્રોત રહે છે.
રાજ્યો વચ્ચે રોકડનો ઉપયોગ નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે. કર્ણાટકમાં એટીએમ સૌથી વધુ રોકડનું વિતરણ કરી રહ્યા છે, જેમાં પ્રતિ એટીએમ સરેરાશ રૂ. ૧.૭૩ કરોડ ઉપાડવામાં આવે છે. બીજી તરફ, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં રોકડ પ્રવાહ સૌથી ધીમો રહ્યો છે, જ્યાં આ આંકડો ઘટીને રૂ. ૮૩ લાખ થયો છે.
મહાનગરોની ઝગમગાટ છતાં, રોકડની વાસ્તવિક જરૂરિયાત ગામડાઓ અને નાના શહેરોમાં છે. ૨૦૨૫માં, અર્ધ-શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પ્રતિ એટીએમ સરેરાશ રૂ. ૧.૩૦ કરોડ રોકડ ઉપાડવામાં આવી હતી. મેટ્રો શહેરોમાં આ આંકડો રૂ. ૧.૧૮ કરોડ અને અન્ય શહેરી વિસ્તારોમાં રૂ. ૧.૧૧ કરોડ હતો.
