ગણેશોત્સવ 2026: ગણેશ ચતુર્થી પહેલા જાણો શાસ્ત્રો અનુસાર કેવી હોવી જોઈએ બાપ્પાની મૂર્તિ

Ganesh Chaturthi 2026 : દર વર્ષે કરોડો શ્રદ્ધાળુઓ ગણેશ ચતુર્થીના પવિત્ર તહેવારની આતુરતાથી રાહ જોતા હોય છે. આ વર્ષે 14 સપ્ટેમ્બર 2026, સોમવારના રોજથી 10 દિવસ સુધી ચાલનારા ગણેશોત્સવની ધામધૂમથી ઉજવણી કરવામાં આવશે. ગણેશ ચતુર્થી નિમિત્તે ઠેર-ઠેર ભવ્ય પંડાલો બાંધવામાં આવે છે અને ભગવાન ગણેશની મૂર્તિઓ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. પરંતુ, બદલાતા સમય સાથે આજકાલ ગણપતિ બાપ્પાની મૂર્તિઓમાં નવી-નવી ક્રિએટિવિટી જોવા મળી રહી છે. ક્યાંક ગણેશજીને મહાદેવ કે નારાયણના રૂપમાં દર્શાવવામાં આવે છે, તો ક્યાંક સાધુ-સંતો કે પ્રખ્યાત ફિલ્મી પાત્રો અને મનુષ્યોના ચહેરા સાથે તેમની મૂર્તિઓ બનાવવામાં આવે છે.

શાસ્ત્રો મુજબ કસ્ટમાઇઝ્ડ મૂર્તિ પૂજનીય છે કે નહીં?

શું દેવમૂર્તિને કોઈ પણ રૂપમાં બનાવી શકાય? શું ભગવાન ગણેશની કસ્ટમાઇઝ્ડ મૂર્તિઓની પૂજા કરવી શાસ્ત્રસંમત છે? હિન્દુ ધર્મગ્રંથો અને આગમ શાસ્ત્રોમાં પ્રત્યેક દેવતાનું સ્વતંત્ર સ્વરૂપ, તત્ત્વ અને ગુણો નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યા છે. શાસ્ત્રોમાં ક્યાંય પણ એવો ઉલ્લેખ નથી કે કોઈ દેવતાની મૂર્તિમાં બીજા દેવતા, સંતો કે મનુષ્યનો ચહેરો ઉમેરવો જોઈએ. પ્રત્યેક દેવતાનું રૂપ તેમની તત્ત્વ શક્તિનું પ્રગટ સ્વરૂપ હોય છે. તેથી મૂર્તિના મૂળ સ્વરૂપમાં ફેરફાર કરવો એ શાસ્ત્રો મુજબ વિકૃતિ ગણાય છે અને આવી મૂર્તિઓ વર્જિત માનવામાં આવે છે.

મૂર્તિના આયુધ અને મુદ્રાનું મહત્ત્વ

શાસ્ત્રો અનુસાર પ્રત્યેક દેવતાના હાથમાં ચોક્કસ આયુધ (હથિયાર) અને મુદ્રા નક્કી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ભગવાન વિષ્ણુના હાથમાં શંખ, ચક્ર અને ગદા હોય છે, તેવી જ રીતે ભગવાન ગણેશના હાથમાં પાશ, અંકુશ, મોદક અને અભય મુદ્રા હોવી અનિવાર્ય છે. ગણેશજીની મૂર્તિ ખરીદતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું અત્યંત મહત્ત્વનું છે. જો મૂર્તિ શાસ્ત્ર અનુસાર ન બનેલી હોય, તો તેમાં દૈવી શક્તિનો પ્રવેશ કે આવેશ થતો નથી.

ગણેશ ચતુર્થી પર કેવી મૂર્તિ પસંદ કરવી?

આ વખતે ગણેશ ચતુર્થી પર ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ ખરીદવા જતી વખતે ફેન્સી કે કસ્ટમાઇઝ્ડ મૂર્તિઓ ખરીદવાને બદલે શાસ્ત્રસંમત અને વિધિવત બનેલી મૂર્તિ જ પસંદ કરવી જોઈએ. સાચા મન અને શાસ્ત્રોક્ત નિયમો અનુસાર સ્થાપિત કરવામાં આવેલી મૂર્તિની પૂજા કરવાથી જ ભક્તોને શ્રેષ્ઠ ફળ અને બાપ્પાના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે.