શું ચેક પર 'Only' લખવું ફરજિયાત છે? 99 ટકા લોકો નથી જાણતા આ અસલી કારણ

Why Is Only Written After The Amount On A Cheque: જો તમે ક્યારેય બેન્કનો ચેક ભર્યો છે, તો તમે જોયું હશે કે રકમ લખ્યા પછી મોટાભાગે 'Only' શબ્દ લખવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો ચેક પર રકમ "Rupees Ten Thousand Only" લખવામાં આવી છે, તો આખરે આ 'Only' લખવાની જરૂર કેમ પડે છે? શું આ બેન્કનો કોઈ ફરજિયાત નિયમ છે કે પછી તેની પાછળ સુરક્ષા સાથે જોડાયેલું કોઈ કારણ છે? વાસ્તવમાં, તેની પાછળ ચેકમાં લખેલી રકમ સાથે ચેડાં થવાની આશંકાને ઓછી કરવાનું એક મહત્વપૂર્ણ કારણ છે. આવો તેને વિગતવાર સમજીએ.

'Only' લખવાનું સૌથી મોટું કારણ શું છે?

ચેક પર રકમને શબ્દોમાં લખ્યા પછી 'Only' લખવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ સ્પષ્ટ કરવાનો હોય છે કે, ચૂકવણી કરવામાં આવનારી રકમ અહીં જ પૂરી થઈ રહી છે. તેનાથી રકમની આગળ કોઈ વધારાનો શબ્દ ઉમેરીને તેને બદલવી કે વધારવી મુશ્કેલ થઈ જાય છે.

ધારી લો કે કોઈ વ્યક્તિએ ચેક પર "Rupees Ten Thousand" લખ્યું અને ત્યાર પછી જગ્યા ખાલી છોડી દીધી. કોઈ વ્યક્તિ તે ખાલી જગ્યામાં આગળ "Five Hundred" કે કોઈ અન્ય શબ્દ ઉમેરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. એવામાં મૂળ રકમ સાથે ચેડાં થવાનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. પરંતુ જો રકમ પછી "Only" લખી દેવામાં આવ્યું છે, તો તે સંકેત આપે છે કે રકમની વિગત ત્યાં જ ખતમ થઈ ગઈ છે.

ચેકમાં 'Only' સુરક્ષાનું એક વધારાનું લેયર છે

ચેક એક મહત્વપૂર્ણ નાણાકીય દસ્તાવેજ છે અને તેમાં લખેલી રકમ સાથે કોઈપણ પ્રકારના ચેડાંથી આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે. એટલા માટે ચેક ભરતી વખતે રકમને એ રીતે લખવી વધુ સારી માનવામાં આવે છે કે તેનાથી આગળ વધારાના શબ્દો કે અંક ઉમેરવા માટે જગ્યા ન રહે.

આ જ કારણે ઘણા લોકો રકમ લખ્યા પછી 'Only' લગાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો રકમ 25,000 છે, તો શબ્દોમાં "Rupees Twenty-Five Thousand Only" લખી શકાય છે. તેનાથી એ સ્પષ્ટ થઈ જાય છે કે ચૂકવણીની રકમ 25 હજાર રૂપિયા જ છે.

શું 'Only' લખવું ફરજિયાત છે?

અહીં એક જરૂરી વાત સમજવી પણ મહત્વપૂર્ણ છે. 'Only' લખવું સામાન્ય રીતે ચેકની રકમને સ્પષ્ટ કરવાની પ્રચલિત અને સુરક્ષિત બેન્કિંગ પ્રથા છે, પરંતુ તેને દરેક સ્થિતિમાં અનિવાર્ય શબ્દ માનવો સાચો નથી. ચેકની માન્યતા માત્ર આ એક શબ્દ પર નિર્ભર નથી કરતી. તેમ છતાં રકમને શબ્દોમાં લખ્યા પછી 'Only' લગાવવું સારી ટેવ માનવામાં આવે છે. તેનાથી ચેક પર લખેલી રકમના અંતનો સંકેત મળે છે અને અનાધિકૃત રીતે વધારાના શબ્દો ઉમેરવાની સંભાવના ઘટે છે.

માત્ર શબ્દોમાં જ નહીં, અંકોમાં પણ રાખો સાવધાની

ચેક પર રકમ લખતી વખતે માત્ર 'Only' પર નિર્ભર રહેવું પૂરતું નથી. રકમને અંકોમાં લખતી વખતે પણ પ્રયાસ કરવો જોઈએ કે અંકની પહેલા કે પછી નકામી ખાલી જગ્યા ન છોડવામાં આવે. ઉદાહરણ તરીકે, 10,000/- લખવાની રીત વધારાના અંક ઉમેરવાની અવકાશને ઓછો કરી દે છે. તેવી જ રીતે ચેક પર નામ, તારીખ અને રકમ સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં લખવાં જોઈએ. કોઈપણ પ્રકારના કટિંગ કે ઓવરરાઈટિંગથી બચવું વધુ સારું રહે છે.

'Only'નો મતલબ માત્ર એક શબ્દ નથી

ચેક પર લખાયેલું 'Only' જોવામાં ભલે એક સામાન્ય શબ્દ લાગે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ રકમની વિગત પૂરી કરવા અને તેને સ્પષ્ટ રાખવા માટે થાય છે. ખાસ કરીને રકમને શબ્દોમાં લખતી વખતે આ એક પ્રકારનું ફાઈનલ માર્કર બની જાય છે, જે બતાવે છે કે લખાયેલી રકમ પછી કોઈ બીજી રકમ કે શબ્દ જોડવો જોઈએ નહીં.

જોકે આજે બેન્કિંગમાં ઘણા સ્તરની સુરક્ષા છે, છતાં ચેક ભરતી વખતે નાની-નાની સાવધાનીઓ મહત્વપૂર્ણ રહે છે. એટલા માટે આગામી વખતે ચેક પર રકમ લખો તો તેને સ્પષ્ટ રીતે લખવાની સાથે 'Only'નો ઉપયોગ કરવો એક સારી બેન્કિંગ પ્રેક્ટિસ હોઈ શકે છે.