2 મિનિટમાં ખબર પડી શકે સોનું અસલી છે કે નહીં? આ રીતે ઓળખો

Gold How To Check Real : ધનતેરસના પવિત્ર તહેવાર પર સોના-ચાંદીના ઘરેણાં, સિક્કા કે વાસણો ખરીદવાની જૂની પરંપરા છે. દરેક પરિવાર આ દિવસે કિંમતી ધાતુની ખરીદી કરીને ઘરમાં લાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. જોકે, તહેવારોની મોસમમાં બજારમાં નકલી સોના-ચાંદીનું વેચાણ પણ વધી જતું હોય છે, જેના કારણે ગ્રાહકો સરળતાથી છેતરપિંડીનો ભોગ બની શકે છે. સોનું અને ચાંદી ખરીદતી વખતે કેટલીક સાવચેતી અને સરળ પદ્ધતિઓ અપનાવીને અસલી ધાતુની ઓળખ કરી શકાય છે.

BIS Care એપ દ્વારા સોનાની શુદ્ધતા તપાસો

સોનાની ગુણવત્તા પારખવા માટે સૌથી ભરોસાપાત્ર રસ્તો હોલમાર્ક છે, જે સોનાની શુદ્ધતાનું સત્તાવાર પ્રમાણ છે.

1. સ્માર્ટફોનમાં સરકારી BIS Care App ડાઉનલોડ કરો.
2. દાગીના પર અંકિત 6 અંકનો HUID (હોલમાર્ક યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન) નંબર એપમાં દાખલ કરો.
3. સ્ક્રીન પર દાગીનાના હોલમાર્કિંગ, શુદ્ધતા અને સંબંધિત અન્ય વિગતો જોઈ શકાશે.

ચુંબક અને સરકો (વિનેગર) વડે ઘરેલુ તપાસ

દાગીનાની પ્રાથમિક ચકાસણી માટે બે સરળ ઘરેલુ ઉપાયો મદદરૂપ બને છે…

• ચુંબક પરીક્ષણ: સોનું સામાન્ય રીતે ચુંબક તરફ આકર્ષાતું નથી. જો દાગીનું ચુંબક તરફ આકર્ષાય, તો તેમાં ચુંબકીય ગુણધર્મ ધરાવતી અન્ય ધાતુ હોવાની શક્યતા છે. જોકે, ચુંબકથી આકર્ષિત ન થવું એ સોનું અસલી હોવાનો પાકો પુરાવો નથી.
• વિનેગર પરીક્ષણ: સોનાની શુદ્ધતા તપાસવા માટે વિનેગરનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવતી નથી. આ પદ્ધતિ વિશ્વસનીય નથી અને દાગીનાના પ્લેટિંગ અથવા અન્ય ધાતુઓને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. સોનાની સાચી શુદ્ધતા જાણવા માટે BIS હોલમાર્ક અને HUIDની ચકાસણી કરવી વધુ યોગ્ય છે.

કેરેટ મુજબ હોલમાર્ક નંબરની સમજ

ઘરેણાં બનાવવા માટે સામાન્ય રીતે 22 કેરેટ અથવા 18 કેરેટ સોનાનો વધુ ઉપયોગ થાય છે. સોનાના કેરેટ મુજબ તેની શુદ્ધતા દર્શાવતા ફાઇનેસ માર્ક નીચે મુજબ હોય છે…

• 24 કેરેટ: 999
• 23 કેરેટ: 958
• 22 કેરેટ: 916
• 21 કેરેટ: 875
• 18 કેરેટ: 750

નકલી સોનું મળવા પર ક્યાં ફરિયાદ કરવી?

જો તપાસ દરમિયાન કોઈ છેતરપિંડી કે નકલી સોનું જણાય, તો તેની સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે:

• BISની સત્તાવાર વેબસાઇટ www.bis.gov.in પર જઈને વિજિલન્સ પોર્ટલ ખોલો. ત્યાં ‘Register Complaint’ પર ક્લિક કરીને જરૂરી વિગતો અને મોબાઇલ નંબર નોંધાવો.
• અથવા બ્યુરો ઑફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સની વેબસાઇટ www.bis.org.in પર જાઓ.
• વિજિલન્સ પોર્ટલમાં જઈ ‘રજિસ્ટર કમ્પ્લેન્ટ’ પર ક્લિક કરી જરૂરી વિગતો અને મોબાઇલ નંબર નોંધાવો. ફરિયાદ પર લેવાયેલા પગલાંની માહિતી ગ્રાહકને મોકલવામાં આવે છે.

અસલી ચાંદીની ઓળખ કરવાના નિયમો

ચાંદીના સિક્કા કે ઘરેણાં ખરીદતી વખતે નીચેની બાબતો ખાસ ચકાસવી:

• હોલમાર્ક: હોલમાર્કિંગ કરાવેલી ચાંદીની વસ્તુ પર BIS હોલમાર્ક અને 6 અંકનો HUID નંબર તપાસો. BIS Care એપ દ્વારા તેની ચકાસણી કરી શકાય છે.
• ચુંબક ટેસ્ટ: અસલી ચાંદી શક્તિશાળી ચુંબક સાથે ચોંટતી નથી. જો સિક્કો ચુંબક તરફ આકર્ષાય, તો તેમાં ચુંબકીય ગુણધર્મ ધરાવતી અન્ય ધાતુ હોવાની શક્યતા છે. જોકે, ચુંબકથી આકર્ષિત ન થવું એ ચાંદી અસલી હોવાનો પાકો પુરાવો નથી.
• ઘનતા અને વજન: ચાંદીની ઘનતા વધુ હોય છે. સિક્કાનું વજન અને કદ ઉત્પાદકે આપેલી સત્તાવાર વિગત મુજબ છે કે નહીં તે સરખાવો.
• બરફ પરીક્ષણ: ચાંદી ઉષ્માની ઉત્તમ સુવાહક હોવાથી તેના સંપર્કમાં બરફ સામાન્ય ધાતુઓની સરખામણીએ ઝડપથી પીગળી શકે છે. જોકે, આ માત્ર પ્રાથમિક તપાસ છે, ચાંદીની શુદ્ધતાની ખાતરી આપતી પદ્ધતિ નથી.
• XRF મશીન ટેસ્ટ: ચાંદીની ચોક્કસ શુદ્ધતા નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના જાણવા માટે લેબમાં XRF ટેસ્ટ કરાવવો સૌથી ઉત્તમ માર્ગ છે.