બંગાળમાં (આ)રામ રાજ્ય

પશ્ચિમ બંગાળ અને આગ વચ્ચે શું સંબંધ છે? સન ૨૦૨૫ થી, હોટલો અને વેરહાઉસમાં મોટી આગમાં લગભગ ૬૫ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જેમાં ઘણા ગરીબ સ્થળાંતરિત કામદારો અને યાત્રાળુઓ છે. ભારતીય ફેક્ટરીઓ અને ઔદ્યોગિક એકમો, તેમજ લોભ, કાયદાઓની અવગણના, ભ્રષ્ટાચાર અને જીવન અને સંપત્તિ પ્રત્યે ઓછી કાળજી રાખીને બાંધવામાં આવેલા શહેરો અને નગરોના સામાન્ય રીતે નબળા અગ્નિ સલામતી રેર્કોર્ડનું એક સ્પષ્ટ ઉદાહરણ હવે આ બંગાળ લાગે છે. 'શિખા ઇન' કોલકાતાના મિર્ઝા ગાલિબ સ્ટ્રીટ પર એક સદી જૂની ઇમારતમાં સ્થિત હતું, જેમાં, એવું લાગે છે કે, ઘણી હોટલો હતી - બધા પાંચ માળ. સ્વાભાવિક રીતે, આ ઇમારત હોટલ માટે બનાવવામાં આવી ન હતી. 'શિખા ઇન' ભારતમાં વારંવાર શું થાય છે તેનું એક લાક્ષણિક ઉદાહરણ છે : ચોક્કસ લોડ માટે રચાયેલ ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમવાળી જૂની ઇમારતને ઉતાવળમાં ફરીથી ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
સિસ્ટમ એર-કન્ડિશનર, વોશિંગ મશીન, હીટર અને ઇન્ડક્શન સ્ટવને હેન્ડલ કરી શકે છે કે કેમ તે ધ્યાનમાં લીધા વિના આધુનિક સાધનો ઉમેરવામાં આવે છે. એવું લાગે છે કે ૧૭ ઓગસ્ટના રોજ તારાપીઠમાં લાગેલી આગ પણ વીજળીના કારણે લાગી હતી અને ધુમાડો જ જાનહાનિનું કારણ બન્યો હતો. યાત્રાળુ હોટલમાં ઘણી જ્વલનશીલ સામગ્રીનો ઉપયોગ થતો હોવાથી આગ ઝડપથી ફેલાઈ હતી. એપ્રિલ ૨૦૨૫માં આગ લાગી ગયેલી ઋતુરાજ હોટેલ પણ એક રૂપાંતરિત ઇમારત હતી. ફક્ત એક જ સીડી હોવાથી, પહેલા માળે લાગેલી આગથી બહાર નીકળવાના રસ્તાઓ બંધ થઈ ગયા હતા, અને મિર્ઝા ગાલિબ સ્ટ્રીટ આગની જેમ, ઉપરના માળે રહેતા લોકો ધુમાડામાં ફસાઈ ગયા હતા.
આ અકસ્માતોએ પશ્ચિમ બંગાળમાં નવી ભાજપ સરકારને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ પર હુમલો કરવા માટે વધુ બળતણ પૂરું પાડયું છે. મુખ્યમંત્રી સુવેન્દુ અધિકારીએ કહ્યું કે કોલકાતા આગ અવગણવી અશક્ય હતી, પરંતુ તેમણે બેદરકારીના વારસાને દોષ આપ્યો. આ સાચું હોઈ શકે છે, પરંતુ તેનો કોઈ હેતુ નથી. પાછલી સરકારની જેમ, વર્તમાન સરકાર પાસે પણ એક સમર્પિત અગ્નિશમન મંત્રી છે. રાજ્યવ્યાપી સલામતી ઓડિટ જેવા મજબૂત પગલાં લેવાના વચનો આપવામાં આવ્યા છે, પરંતુ એવું લાગે છે કે સુધારાત્મક પગલાં કરતાં શત્રુપક્ષ તૃણમૂલ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. સરકાર તરીક બંગાળમાં રામ રાજ્યને બદલે આરામ રાજ્ય ચાલી રહ્યું છે.
સુવેન્દુ અધિકારીએ ચૂંટણી પ્રચારના ઘોડા પરથી ઉતરીને વિકરાળ જેવી સમસ્યા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. તેના પ્રથમ ૧૦૦ દિવસોમાં, સરકારે પશ્ચિમ બંગાળના ભાંગી પડેલી માળખાગત સુવિધાઓ પર મોટે ભાગે મૌન રાખ્યું છે. શહેરી જીવન, ઔદ્યોગિકીકરણ, સંસ્કૃતિ અને પ્રગતિશીલ રાજકારણના સમૃદ્ધ ઇતિહાસ સાથે, આ રાજ્ય એક સમયે રાષ્ટ્રનું નેતૃત્વ કરતું હતું, પરંતુ હવે રસ્તાઓ, ઇમારતો, સુવિધાઓ અને શાસનમાં મોટાભાગના ભારતના લોકોથી પાછળ છે. શહેરી નવીનીકરણ એ સમગ્ર ભારતમાં ભાજપની વિશેષતા છે, અને જો રાજ્ય ભાજપ પણ તેને અપનાવે તો પશ્ચિમ બંગાળને ફાયદો થશે. હેરિટેજ ઇમારતો અને તેમના સંરક્ષણનું પોતાનું મૂલ્ય છે, ખાસ કરીને પર્યટન માટે, પરંતુ આજની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે કાળજીપૂર્વક આયોજન કરવું જરૂરી છે. સુવેન્દુ અધિકારીએ શાસનને ક્ષુલ્લક રાજકારણથી ઉપર રાખીને માળખાગત સુવિધાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.
સુવેન્દુ અધિકારીમાં ભાજપના સામાન્ય નેતાઓમાં હોય છે તે બધા જ અવગુણોનો સંપુટ વિદ્યમાન છે. તેઓ હજુ વિજયોલ્લાસના નશામાંથી પરવાર્યા નથી. ઉપરાંત તેમની દિલ્હી યાત્રા લગભગ અપડાઉન કરતા નોકરિયાત કક્ષાએ જતી રહી છે. જેને રાજકીય અપ્રગલ્ભતા કહેવાય એનો સંપૂર્ણ અભાવ છે. આ રીતે તો લાંબે ગાળે બંગાળ ભાજપના હાથમાંથી સરી જશે. એમણે હજુ સુધી એક પણ ચૂંટણીના વચનો આધારિત કામ શરૂ કર્યું નથી. મુખ્યમંત્રીના કાર્યાલયમાં સતત તૃણમૂલ કોંગ્રેસના ઈતર હિતોને હાનિ પહોંચાડવાની પ્રક્રિયાઓ ચાલતી રહે છે. પ્રજાના પ્રશ્નો અભરાઈ પર ચડી ગયા છે. નેતૃત્વ પસંદગીમાં ભાજપે અહીં ગોથા ખાધા છે.