Mobile Price Hike: જો તમને લાગતું હોય કે હવે સ્માર્ટફોન ખરીદવા સહેલાં નથી એટલે કે વધુ ખિસ્સા ખાલી કરવા પડી રહ્યાં છે તો એ ફક્ત તમારો ભ્રમ નથી. ભારતમાં OnePlus, Nothing, Redmi, Realme, Motorola અને અનેક અન્ય બ્રાન્ડ્સે કોઈ પણ પ્રકારનો હોબાળો કર્યા વગર ચૂપચાપ પોતાના ફોનની કિંમતો વધારવાનું શરૂ કરી દીધું છે. કેટલાક ફોન પર 2 હજાર રૂપિયા સુધીનો વધારો થયો છે, તો કેટલાક ફ્લેગશિપ મોડલ સીધા 5 થી 6 હજાર રૂપિયા મોંઘા થઈ ગયા છે. આ વિશે એક્સપર્ટ્સ કહી રહ્યા છે કે આ તો માત્ર શરૂઆત છે. આવતા મહિનાઓમાં સ્માર્ટફોનની કિંમતો આસમાને પહોંચી શકે છે. સવાલ એ છે કે આખરે અચાનક એવું શું થયું કે ભારતમાં સ્માર્ટફોનની કિંમતો ઝડપથી વધી રહી છે? આ આખી કહાની પાછળ એક એવો શબ્દ છે જે સામાન્ય યુઝરે કદાચ પહેલી વાર સાંભળ્યો હશે અને એ છે RAMageddon.
ટેક ઇન્ડસ્ટ્રીમાં હાલમાં RAM અને સ્ટોરેજ ચિપ્સની ભારે અછત ચાલી રહી છે. એ જ RAM અને NAND ચિપ્સ જે દરેક સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, ગેમિંગ કન્સોલ અને સર્વરમાં વપરાય છે. જોકે હવે આ ચિપ્સ માટેની સૌથી મોટી લડાઈ મોબાઇલ કંપનીઓ અને AI કંપનીઓ વચ્ચે ચાલી રહી છે. હકીકતમાં OpenAI, Google, Microsoft, Meta અને અન્ય AI કંપનીઓ દુનિયાભરમાં મોટા AI ડેટા સેન્ટરો બનાવી રહી છે. આ ડેટા સેન્ટરો ચલાવવા માટે ભારે પ્રમાણમાં હાઇ-એન્ડ મેમરી ચિપ્સની જરૂર પડે છે.
AI મોંઘવારીનું કારણ બની રહ્યું છે?
પહેલાં જે ફેક્ટરીઓ સ્માર્ટફોન માટે RAM અને સ્ટોરેજ બનાવતી હતી, હવે તેમનો મોટો હિસ્સો આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ઇન્ડસ્ટ્રી તરફ વળી રહ્યો છે. પરિણામે સ્માર્ટફોન કંપનીઓ માટે જરૂરી ચિપ્સ મોંઘી થવા લાગી છે. Carl Pei એ થોડા મહિનાં પહેલાં ખુલ્લેઆમ કહ્યું હતું કે DRAM અને NAND મેમરીની કિંમતો ઝડપથી વધી રહી છે અને કંપનીઓ પાસે તેનો બોજ ગ્રાહકો પર મૂકવા સિવાય બીજો કોઈ રસ્તો બચ્યો નથી. રિપોર્ટ્સ અનુસાર કેટલીક મેમરી ચિપ્સની કિંમતો ગયા વર્ષની સરખામણીએ ઘણી ગણી વધી ચૂકી છે.
તેનો પ્રભાવ હવે સીધો ભારતના બજારમાં દેખાવા લાગ્યો છે. OnePlus 15 જ્યારે લોન્ચ થયો હતો ત્યારે તેની શરૂઆતની કિંમત આશરે 72,999 રૂપિયા હતી. હવે એ જ ફોન 77,999 રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો છે. એટલે કે થોડા જ મહિનાઓમાં 5 હજાર રૂપિયાનો વધારો. OnePlus 15R પણ લોન્ચ પ્રાઇસથી લગભગ 5 હજાર રૂપિયા મોંઘો થઈ ગયો છે. Nothing Phone 4a Proની કિંમત પણ 39,999 રૂપિયાથી વધીને લગભગ 44,999 રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. Redmi અને Realmeના ઘણા મોડલ પણ 2 હજારથી 5 હજાર રૂપિયા સુધી મોંઘા થયા છે.
ફ્લેગશિપથી લઈને મિડ-રેન્જ સુધી બધું મોંઘું
સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે હવે ફક્ત ફ્લેગશિપ ફોન જ નહીં, પરંતુ મિડ-રેન્જ અને બજેટ ફોન પણ અસરગ્રસ્ત થઈ રહ્યા છે. પહેલાં 20 થી 30 હજાર રૂપિયાના સેગમેન્ટમાં ખૂબ આક્રમક પ્રાઇસિંગ જોવા મળતું હતું, પરંતુ હવે કંપનીઓ માટે એ જ કિંમત જાળવવી મુશ્કેલ બની રહી છે. ભૂતકાળમાં જોઈએ તો ભારતમાં સ્માર્ટફોન સતત સસ્તા થતા ગયા હતા. 2016 થી 2023 વચ્ચે ઓછી કિંમતે વધુ RAM, વધુ સ્ટોરેજ અને વધુ સારો કેમેરો મળવા લાગ્યો હતો. 10 હજાર રૂપિયાના ફોનમાં પણ 5G અને 8GB RAM મળવા લાગી હતી. જોકે હવે એ સમય કદાચ પૂરો થતો દેખાઈ રહ્યો છે.
Counterpoint Research અનુસાર 2026માં સ્માર્ટફોનનું એવરેજ સેલ વેલ્યુ આશરે 7 ટકા સુધી વધી શકે છે. એટલે કંપનીઓ ધીમે ધીમે દરેક સેગમેન્ટમાં કિંમતો વધારી રહી છે. તેનો પ્રભાવ ફક્ત નવા લોન્ચિંગ પર જ પડશે એવું નથી. આવતા મહિનાઓમાં જૂના મોડલ પણ મોંઘા થઈ શકે છે કારણ કે સ્ટોક ખતમ થયા પછી નવો સ્ટોક વધુ કિંમતે આવશે. ઘણા રિટેલર્સ પહેલેથી જ કહી રહ્યા છે કે કંપનીઓ નવી સપ્લાય વધુ કિંમતે મોકલી રહી છે.
સ્માર્ટફોન 50% સુધી મોંઘા થઈ શકે
હવે મોટો સવાલ એ છે કે શું ફોન 40 ટકા સુધી મોંઘા થઈ શકે? કેટલીક રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે જો RAM અને NANDની અછત લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહી, તો આવતા એક-બે વર્ષમાં ઘણા ડિવાઇસિસની કિંમતોમાં 20 થી 40 ટકા સુધીનો વધારો જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને એવા ફોનમાં જેમાં વધુ RAM અને સ્ટોરેજ હોય. કારણ કે આજે ફ્લેગશિપ સ્માર્ટફોનમાં 12GB, 16GB RAM અને 512GB સુધીનું સ્ટોરેજ સામાન્ય બની ગયું છે. અને એ જ સૌથી મોંઘા કમ્પોનન્ટ્સ બની ગયા છે.
Samsungના મોબાઇલ હેડ TM Roh પણ કહી ચૂક્યા છે કે AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના કારણે સ્માર્ટફોન કમ્પોનન્ટ્સની કિંમતો વધી રહી છે. એટલે હવે AI ફક્ત સોફ્ટવેર જ નથી બદલતું, પરંતુ તમારા આવતા ફોનની કિંમત પણ નક્કી કરી રહ્યું છે. એક વધુ મોટો ફેરફાર એ થઈ શકે છે કે હવે કંપનીઓ સસ્તા મોડલ ઓછા બનાવશે કારણ કે ઓછા માર્જિનવાળા બજેટ ફોનમાં વધતી કિંમત સંભાળવી મુશ્કેલ બની રહી છે. કેટલાક એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે આવનારા સમયમાં કંપનીઓ વધુ પ્રીમિયમ ફોન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે અને બજેટ સેગમેન્ટ નબળું પડી શકે છે.
બજેટ સેગમેન્ટ પર ખરાબ અસર
એક સમય એવો હતો જ્યારે દર વર્ષે ઓછી કિંમતે વધુ ફીચર્સ મળતા ફોન લોન્ચ થતા હતા. જોકે હવે એ ટ્રેન્ડ ધીમો પડી શકે છે. તેનો પ્રભાવ ભારત જેવા બજારમાં વધુ જોવા મળશે કારણ કે અહીં મોટાભાગના લોકો 15 થી 30 હજાર રૂપિયાના ફોન ખરીદે છે. જો આ જ સેગમેન્ટમાં 4-5 હજાર રૂપિયાનો વધારો થાય, તો ખરીદીનો નિર્ણય ટળી શકે છે. કદાચ એ જ કારણ છે કે રિપોર્ટ્સ મુજબ ભારતના સ્માર્ટફોન બજારમાં વેચાણ પણ ધીમું પડી રહ્યું છે.
હવે ઘણા લોકો પોતાના જૂના ફોન વધુ સમય સુધી વાપરી રહ્યા છે. રિફર્બિશ્ડ ફોનનું બજાર પણ ઝડપથી વધી શકે છે કારણ કે નવા ફોન સતત મોંઘા થઈ રહ્યા છે. હાલ માટે સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે આ સમસ્યાનો હલ જલ્દી મળશે એવું દેખાતું નથી. મેમરી કંપનીઓ નવી ફેક્ટરીઓ બનાવી રહી છે, પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે સપ્લાય સામાન્ય થવામાં 2027 અથવા તેથી વધુ સમય લાગી શકે છે.
