એક સમયે દુનિયા પર રાજ કરનારા 'બ્રિટન' ના ટુકડાં થશે? ત્રણ દેશોએ આઝાદીનો મોરચો માંડ્યો

Cardiff Summit Threatens To Break 300 Year Old United Kingdom: યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK)ના 300થી વધુ વર્ષ જૂના યુનિયનનું અસ્તિત્વ હાલ સૌથી મોટા બંધારણીય સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. સ્કોટલેન્ડ, વેલ્સ અને ઉત્તરી આયર્લેન્ડની ડેવોલ્વ્ડ (પ્રાંતીય) સરકારોના વડાઓએ લંડન સ્થિત વેસ્ટમિન્સ્ટર કેન્દ્ર સરકાર સામે સીધો મોરચો માંડ્યો છે. વેલ્સના પાટનગર કાર્ડિફ ખાતે આવેલા સેન્ટ ડેવિડ્સ હોટેલ અને 'સેનેડ'માં યોજાનારી અભૂતપૂર્વ કોન્ફરન્સમાં ત્રણેય દેશોના નેતાઓ એક ઐતિહાસિક સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર પર હસ્તાક્ષર કરી રહ્યા છે. આ દસ્તાવેજનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પોતપોતાના વિસ્તારોમાં આઝાદી અને સ્વ-નિર્ણય માટે લોકમત યોજવાના અધિકાર પર લંડનનો વીટો ખતમ કરવાનો છે.

ત્રણેય પ્રદેશોમાં એકસાથે આઝાદી સમર્થકોની સત્તા: ઐતિહાસિક વળાંક

યુકેના રાજકીય ઇતિહાસમાં આવું પ્રથમ વખત બન્યું છે કે ત્રણેય બિન-અંગ્રેજ પ્રદેશોમાં અલગતાવાદી અથવા રાષ્ટ્રવાદી પક્ષો શાસન કરી રહ્યા છે:

• સ્કોટલેન્ડ: ફર્સ્ટ મિનિસ્ટર જોન સ્વિનીના નેતૃત્વ હેઠળ સ્કોટિશ નેશનલ પાર્ટી સત્તામાં છે. સ્વિનીએ ચેતવણી આપી છે કે લંડનની કેન્દ્રીય વ્યવસ્થા હવે નિષ્ફળ ગઈ છે અને બ્રિટિશ વડાપ્રધાન એન્ડી બર્નહામે સ્વીકારવું પડશે કે ઇતિહાસ તેમને યુકેના "અંતિમ વડાપ્રધાન" તરીકે યાદ રાખશે.
• વેલ્સ: રૂન એપ્પ લોવર્થના નેતૃત્વ હેઠળ પ્લાઇડ કિમરૂ પક્ષ વેલ્સની સ્વાયત્તતા અને આઝાદી માટે આક્રમક બન્યો છે.
• ઉત્તરી આયર્લેન્ડ: ફર્સ્ટ મિનિસ્ટર મિશેલ ઓ'નીલ અને રિપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડના વિરોધ પક્ષના નેતા મેરી લૂ મેકડોનાલ્ડ આયર્લેન્ડના પુનઃ એકીકરણની માંગને વેગ આપી રહ્યા છે.

વિવાદના મૂળ કારણો: બ્રેક્ઝિટ, આર્થિક અસમાનતા અને લોકશાહીનો અધિકાર

આ અલગતાવાદી ચળવળ અચાનક ઊભી થઈ નથી, તેની પાછળ વર્ષો જૂના આર્થિક અને રાજકીય કારણો રહેલા છે:

બ્રેક્ઝિટની અસર: 2016ના બ્રેક્ઝિટ જનમત સંગ્રહમાં સ્કોટલેન્ડ અને ઉત્તરી આયર્લેન્ડના બહુમતી મતદારોએ યુરોપિયન યુનિયનમાં રહેવાની તરફેણ કરી હતી. તેમ છતાં ઈંગ્લેન્ડના બહુમતના કારણે તેમને બળજબરીપૂર્વક EU બહાર ધકેલી દેવાયા. આ પગલાંથી આ પ્રદેશોમાં લંડન સામે ભારે અસંતોષ ફેલાયો હતો.

આત્મ-નિર્ણયનો અધિકાર: 2014 માં સ્કોટલેન્ડમાં યોજાયેલા પ્રથમ રેફરેન્ડમમાં 55% વિરુદ્ધ 45%થી આઝાદીનો પ્રસ્તાવ હારી ગયો હતો. પરંતુ બદલાયેલા સંજોગો વચ્ચે સ્કોટિશ સરકાર બીજી તકની માંગ કરી રહી છે, જેને બ્રિટનની સુપ્રીમ કોર્ટ અને વેસ્ટમિન્સ્ટરે સતત અટકાવી રાખી છે.

ગુડ ફ્રાઇડે એગ્રીમેન્ટ: આ કરાર હેઠળ ઉત્તરી આયર્લેન્ડને કાયદેસર અધિકાર છે કે જો બહુમતી જનતા ઇચ્છે તો બોર્ડર પોલ દ્વારા તે આયર્લેન્ડ ગણરાજ્ય સાથે ભળી શકે છે.

પીએમ એન્ડી બર્નહામ પર દબાણ અને ટ્રમ્પનું સમર્થન

બ્રિટનના વડાપ્રધાન એન્ડી બર્નહામ આ આંતરિક સંકટથી ભારે દબાણમાં છે:

• બર્નહામે અગાઉ સંસદમાં સ્વીકાર્યું હતું કે જો સ્કોટલેન્ડની જનતામાં અલગ થવા અંગે સ્પષ્ટ લોકમત દેખાશે, તો લોકશાહી ઢબે તેઓ રેફરેન્ડમનો અધિકાર નકારી શકશે નહીં.
• બીજી તરફ, યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ડબલિન પ્રવાસ દરમિયાન ખુલ્લેઆમ કહ્યું કે "ઉત્તરી આયર્લેન્ડ આઇરિશ રિપબ્લિક સાથે ભળી જાય તે ખૂબ અદભુત બાબત હશે." આ વૈશ્વિક સમર્થને આયરિશ રાષ્ટ્રવાદીઓમાં નવો ઉત્સાહ ભર્યો છે.

કાર્ડિફ સમિટ બાદ જો ત્રણેય પ્રદેશો સંયુક્ત રીતે લંડન સરકાર સામે અસહકાર કે સમાંતર કાનૂની લડત છેડશે, તો આગામી વર્ષોમાં 'યુનાઇટેડ કિંગડમ' ભૌગોલિક અને રાજકીય રીતે વિખેરાઈ જવાની શક્યતાઓ વધુ પ્રબળ બનશે.