Explainer : યુએસ મિડટર્મ ચૂંટણીમાં ટ્રમ્પનો દબદબો રહેશે કે ડેમોક્રેટ્સ બાજી મારશે? જાણો સત્તાના સંગ્રામનું સંપૂર્ણ ગણિત

Midterm Election's High-Stakes Battle for Power and America’s Future : અમેરિકામાં 3 નવેમ્બર, 2026ના રોજ યોજાઈ રહેલી મિડટર્મ (મધ્યસત્ર) ચૂંટણીઓ ખૂબ જ નિર્ણાયક સાબિત થવા જઈ રહી છે, કેમ કે આ ચૂંટણી માત્ર અમેરિકન કોંગ્રેસના નવા સભ્યોની પસંદગી જ નહીં કરે, પરંતુ અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બાકીના કાર્યકાળની દિશા પણ નક્કી કરશે. અમેરિકા હાલ મોંઘવારી, ઇમિગ્રેશન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેવા ગંભીર મુદ્દાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે આ ચૂંટણી અમેરિકન જનતાનો સ્પષ્ટ મૂડ દર્શાવશે.
ચાલો જાણીએ કે મિડટર્મ ચૂંટણી શું હોય છે અને તેની વર્તમાન ટ્રમ્પ સરકાર પર કેવી અસર પડશે.

મિડટર્મ ચૂંટણી શું છે?

અમેરિકામાં કોંગ્રેસ (સંસદ) મુખ્યત્વે ફેડરલ કાયદા ઘડવાનું કામ કરે છે, જે આખા દેશમાં લાગુ પડે છે. કોંગ્રેસના બે ભાગ છે: 'હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ' (નીચલું ગૃહ) અને 'સેનેટ' (ઉપલું ગૃહ). આ ચૂંટણીઓ દર 2 વર્ષે યોજાય છે. તે રાષ્ટ્રપતિના 4 વર્ષના કાર્યકાળની બરાબર મધ્યમાં આવતી હોવાથી તેને 'મિડટર્મ' ચૂંટણી કહેવાય છે. આ ચૂંટણીના પરિણામો નક્કી કરશે કે ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટી કે વિપક્ષ ડેમોક્રેટ્સમાંથી કોંગ્રેસ પર કોનું નિયંત્રણ રહેશે, જેનાથી એ સ્પષ્ટ થશે કે અમેરિકન પ્રમુખ માટે પોતાની નવી યોજનાઓ લાગુ કરવી કેટલી સરળ કે મુશ્કેલ બનશે.

કોની-કોની ચૂંટણી થઈ રહી છે?

• નીચલા ગૃહ 'હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ' ની તમામ 435 બેઠકો માટે મતદાન થઈ રહ્યું છે. આ સભ્યોનો કાર્યકાળ 2 વર્ષનો હોય છે. સામાન્ય રીતે કાયદાના નવા પ્રસ્તાવો અહીં જ રજૂ થાય છે.
• આ ઉપરાંત, ઉપલા ગૃહ 'સેનેટ' ની 100 માંથી 35 બેઠકો માટે પણ મતદાન થઈ રહ્યું છે, જેમાં 33 નિયમિત અને 2 વિશેષ ચૂંટણીઓનો સમાવેશ થાય છે. સેનેટરોનો કાર્યકાળ 6 વર્ષનો હોય છે. તેઓ નીચલા ગૃહના કાયદાને મંજૂરી આપે છે અથવા તેને અટકાવે છે.
• આજના દિવસે મતદારો રાજ્ય સ્તરના નેતાઓને પણ ચૂંટી રહ્યા છે, જેમાં કેલિફોર્નિયા, ફ્લોરિડા, જ્યોર્જિયા અને મિશિગનમાં ગવર્નર પદની ચૂંટણી પર સૌની વિશેષ નજર રહેશે.

અમેરિકન ચૂંટણીના મુખ્ય મુદ્દા

• મોંઘવારી અને અર્થવ્યવસ્થા: ફ્યુઅલ, કરિયાણું, મકાન અને આરોગ્યસંભાળના વધતા ભાવથી અમેરિકનો ચિંતિત છે. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના લક્ષ્યાંક કરતાં ફુગાવો હજુ પણ ઊંચો છે, જેનું એક મોટું કારણ ફેબ્રુઆરીમાં યુએસ અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઇરાન સામે શરૂ કરાયેલું યુદ્ધ પણ છે. ડેમોક્રેટ્સનો દાવો છે કે ટ્રમ્પની વેપાર શુલ્ક (ટેરિફ) નીતિઓના કારણે પણ મોંઘવારી વધી છે.
• ઇમિગ્રેશન (સ્થળાંતર): રિપબ્લિકન નેતાઓ માને છે કે ટ્રમ્પે 2024માં બોર્ડર પર કડક કાર્યવાહી કરીને ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન રોકવાનું પોતાનું મુખ્ય ચૂંટણી વચન પૂરું કર્યું છે.
• આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI): હાલમાં જ અમેરિકામાં AI અંગે ચિંતા વધી છે. બંને પક્ષના વરિષ્ઠ રાજકારણીઓ તેને નિયંત્રિત કરવા સંમત છે, પરંતુ ટ્રમ્પ આનો વિરોધ કરે છે. તેઓ ટેક્નોલોજીના વિકાસને રોકવા માટેના કાયદાના વિચારને નકારી રહ્યા છે.
• આ સિવાય ભ્રષ્ટાચાર (Institutional Corruption), લોકશાહીનું ભવિષ્ય, આરોગ્ય અને સારવારનો ખર્ચ, ગુનાખોરી અને કાનૂન-વ્યવસ્થા તથા સામાજિક સુરક્ષા જેવા મુદ્દા પણ મહત્ત્વના છે. ઊર્જા અને પાણીના વધુ વપરાશને કારણે બનતા મોટા AI ડેટા સેન્ટરોના નિર્માણનો પણ જનતા દ્વારા ભારે વિરોધ કરાઈ રહ્યો છે.

કોના જીતવાની શક્યતા વધુ છે?

હાલમાં હાઉસ અને સેનેટ બંનેમાં રિપબ્લિકન પાર્ટીની પાતળી બહુમતી છે.

• હાઉસમાં રિપબ્લિકન્સ પાસે બહુમતી માટે જરૂરી લઘુતમ 218 બેઠકો છે, અને એક સ્વતંત્ર સભ્યનો સાથ છે.
• સેનેટમાં તેમની પાસે 53 બેઠકો છે.
• જો ડેમોક્રેટ્સ 51 બેઠકો જીતે, તો જ ઉપલા ગૃહમાં સત્તા બદલાશે. જો બંને પક્ષો 50-50 બેઠકો મેળવે, તો ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ (જે રિપબ્લિકન છે) નો ટાઇ-બ્રેકિંગ મત નિર્ણાયક બનશે.

મતદારોનો ઝુકાવ સત્તાધારી પક્ષ વિરુદ્ધ રહેશે?

ઇતિહાસ દર્શાવે છે કે મતદારો મિડટર્મ ચૂંટણીમાં સત્તાધારી પક્ષ વિરુદ્ધ મતદાન કરવાનું વલણ ધરાવે છે. અમેરિકન પ્રમુખ તરીકે બીજો કાર્યકાળ શરૂ કરતી વખતે ટ્રમ્પની લોકપ્રિયતાનું રેટિંગ 50% થી વધુ હતું, જે ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં ઘટીને 37% થઈ ગયું છે. હાલમાં, 61% લોકો તેમને નાપસંદ કરે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ફ્લોરિડા અને મિશિગન સહિત 18 હાઉસ ડિસ્ટ્રિક્ટ અને અલાસ્કા તથા ટેક્સાસ સહિત 7 સેનેટ રેસમાં બરાબરની ટક્કર છે.

ટ્રમ્પ માટે આ ચૂંટણી કેટલી મહત્ત્વપૂર્ણ છે?

જો ડેમોક્રેટ્સ કોંગ્રેસના બેમાંથી કોઈ એક ચેમ્બરમાં જીત મેળવશે તો ટ્રમ્પને કાયદા પસાર કરાવવામાં ભારે મુશ્કેલી પડશે. ડેમોક્રેટિક નિયંત્રણનો અર્થ એ પણ થશે કે તેઓ સમિતિઓનો ઉપયોગ કરીને ટ્રમ્પના વહીવટ, ભ્રષ્ટાચારના આરોપો, નવા વ્હાઇટ હાઉસ બોલરૂમ અને ICE ની યુક્તિઓની કડક તપાસ કરી શકે છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીમાં ટ્રમ્પ પર મહાભિયોગ (ઇમ્પિચમેન્ટ) ચલાવવા અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. જો રિપબ્લિકન્સ સત્તા જાળવી રાખશે તો ટ્રમ્પ પોતાની યોજનાઓ પર કામ કરવાનું સરળતાથી ચાલુ રાખી શકશે.
વર્ષ 2026ની આ ચૂંટણીમાં પ્રમુખનું નામ ક્યાંય નથી, આમ છતાં ટ્રમ્પે પોતાના સમર્થકોને એવી રીતે મત આપવા કહ્યું છે જાણે કે તેમનું નામ ત્યાં હોય. અમેરિકાના બંધારણ મુજબ ટ્રમ્પ ત્રીજી વખત પ્રમુખપદ માટે ચૂંટણી લડી શકશે નહીં. તેથી આ મિડટર્મ ચૂંટણીઓ પૂરી થયા પછી તરત જ અટકળો શરૂ થઈ જશે કે 2028માં રિપબ્લિકન પાર્ટી તરફથી તેમના ઉત્તરાધિકારી કોણ હશે અને ડેમોક્રેટ્સ પક્ષ તરફથી તેમની સામે મેદાનમાં કોણ ઉતરશે.