નાગરિકો અને ખેડૂતોએ ભારે વરસાદ, વીજળી પડવી જેવી કુદરતી આપત્તિથી બચવા આટલું ખાસ ધ્યાન રાખવું, જાણો નિષ્ણાતો શું કહે છે

Gujarat Rain: ચોમાસામાં ભારે વરસાદ વખતે આકાશી વીજળીના જોખમથી બચવા માટે ગુજરાત સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ નિષ્ણાતો દ્વારા વિવિધ સલાહ-સૂચનો અપાય છે. વીજળીની પૂર્વચેતવણી મેળવવા માટે ભારત સરકારની સત્તાવાર 'દામિની એપ' (Damini App) પ્લેસ્ટોર પરથી જરૂર ડાઉનલોડ કરો. આ સિવાય જરૂરિયાત પ્રમાણે હેલ્પલાઇન નંબર 108(એમ્બ્યુલન્સ) અને 1070/1077(ડિઝાસ્ટર કંટ્રોલ રૂમ) પર સંપર્ક કરી શકો છો. આ ઉપરાંત અતિ ભારે વરસાદ અને સતત વીજળી થતી હોય ત્યારે શહેરી તેમજ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં કેટલીક પાયાની જાણકારી મહત્ત્વની સાબિત થાય છે. જેમ કે…

ઘરની અંદર હોઈએ ત્યારે આ સાવધાની રાખવી જોઈએ

• ટીવી, ફ્રિજ, કમ્પ્યુટર કે એસી જેવા તમામ વીજ ઉપકરણોના પ્લગ બોર્ડમાંથી તરત જ નિકાળી દો.
• તોફાન દરમિયાન નહાવાનું, વાસણ ધોવાનું કે નળના પાણીનો સંપર્ક કરવાનું ટાળો (વીજળી ધાતુની પાઇપોમાં આવી શકે છે).
• વાયરવાળા લેન્ડલાઇન ફોનનો ઉપયોગ બિલકુલ ન કરો. મોબાઇલ વાપરી શકાય.
• ઘરની બારી, દરવાજા અને અગાશીથી દૂર રહીને ઘરની મધ્યમાં સુરક્ષિત રહો.

ઘરની બહાર કે ખુલ્લામાં હોઈએ ત્યારે આ બાબતનું ધ્યાન રાખો

• વૃક્ષો નીચે ક્યારેય ઊભા ન રહો! ઊંચા વૃક્ષો વીજળીને ઝડપથી આકર્ષે છે.
• વીજળી ચમક્યા પછી જો 30 સેકન્ડમાં ગર્જના સંભળાય, તો તરત જ પાકા મકાન કે બંધ વાહનમાં આશ્રય લો.
• બાઇક, ટ્રેક્ટર, લોખંડની વાડ કે વીજળીના થાંભલાથી દૂર રહો. લોખંડની ડાંડીવાળી છત્રી ન વાપરો.
• જો નદી, તળાવ કે સ્વિમિંગ પુલમાં હોવ તો તાત્કાલિક પાણીની બહાર નીકળી જાઓ.
• જો ખુલ્લા મેદાનમાં વધુ લોકો હોવ, તો એકબીજાથી ઓછામાં ઓછું 100 ફૂટનું અંતર જાળવો.

આકાશી વીજળીથી બચવા માટેની સાવધાનીઓ

• જો માથાના વાળ ઊભા થઈ જાય કે ત્વચામાં ઝણઝણાટી થાય, તો સમજી લો કે વીજળી નજીકમાં પડવાની છે.
• જમીન પર સીધા સૂવાના બદલે, બંને પગ ભેગા રાખી, એડીઓ અડાડીને પગના પંજા પર ઉભડક બેસી જાઓ અને માથું ઘૂંટણ વચ્ચે લાવી કાન બંધ કરી દો.
• વીજળી દરમિયાન ખુલ્લા મેદાન, ખેતર, ટેકરી, તળાવ, નદી અથવા પાણી ભરાયેલા સ્થળોથી દૂર રહેવું.
• વૃક્ષ, વીજળીનો થાંભલો, ટ્રાન્સફોર્મર અથવા ધાતુની વાડ પાસે ઊભા રહેવું નહીં.
• શક્ય હોય તો પાકા મકાન અથવા બંધ વાહનમાં આશરો લેવો.
• ઘરમાં હોવ તો બિનજરૂરી વીજ ઉપકરણોનો ઉપયોગ ટાળવો અને બારીઓ-દરવાજાથી દૂર રહેવું.
• ખુલ્લામાં ફસાઈ જાઓ તો બંને પગ ભેગા રાખી બેસી જવું, જમીન પર સીધા સૂઈ જવું નહીં.

પશુધનની સુરક્ષા માટે આ પ્રકારના સાવધાની રાખો

• ભારે વરસાદ કે વાવાઝોડા સમયે પશુઓને ક્યારેય પણ ખીલે બાંધી રાખવા જોઈએ નહીં
• પશુઓને ખુલ્લા રાખવાથી તેઓ પૂર કે અન્ય મુશ્કેલીના સમયે તરીને અથવા સલામત સ્થળે જઈ પોતાની જાતે જ બચાવ કરી શકે છે
• ઘેટાં, બકરાં અને મરઘાં જેવાં નાના પશુ-પક્ષીઓને સલામત તેમજ પૂરતી હવા-ઉજાસવાળી જગ્યાએ રાખવા જોઈએ
• પશુઓને મોટા વૃક્ષો, કાચી દીવાલો, વીજ થાંભલા, ટ્રાન્સફોર્મર નજીક રાખવા જોઈએ નહીં
• કોઈપણ પ્રકારની કટોકટી અથવા પશુરોગ અંગે સહાય માટે તાત્કાલિક સંપર્ક કરો: ‘એનિમલ હેલ્પલાઇન-1962’
• વધુ માહિતી અને તાત્કાલિક સેવાઓ માટે 1962 APP ડાઉનલોડ કરો

સચેત એપ: કુદરતી અને માનવસર્જિત આપત્તિઓ સામે નાગરિકોની સુરક્ષા માટે ડિજિટલ સાથી

આ ઉપરાંત હવામાનમાં આવતા અચાનક પલટા કે કોઈપણ કુદરતી અને માનવસર્જિત આપત્તિ સમયે જાનમાલનું નુકસાન અટકાવવા માટે સમયસર મળતી સચોટ માહિતી અત્યંત મહત્ત્વની સાબિત થાય છે. આ હેતુથી નાગરિકોને રિયલ-ટાઇમ અને અધિકૃત ચેતવણી પૂરી પાડવા માટે 'સચેત (SACHET)' એપ તૈયાર કરવામાં આવી છે, જે આપત્તિના સમયે એક વિશ્વસનીય ડિજિટલ સાથી તરીકે કામ કરે છે. આ એપ દ્વારા ભારે વરસાદ, પૂર, વાવાઝોડું, આકાશી વીજળી, ભૂસ્ખલન અને જંગલની આગ જેવી વિવિધ કટોકટીની સ્થિતિ અંગે અગાઉથી સૂચનાઓ મળી રહે છે, જેથી લોકો સમયસર જોખમી વિસ્તારમાંથી સુરક્ષિત સ્થળે ખસી શકે.

• Geo-Targeted Alerts: મોબાઇલના લોકેશન આધારિત Geo-Targeted Alerts.
• સબસ્ક્રાઇબ: કોઈપણ રાજ્ય અથવા જિલ્લાને સબસ્ક્રાઇબ કરી શકાય.
• હવામાન અપડેટ: ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા હવામાનની આગાહી અને દૈનિક અપડેટ.
• માર્ગદર્શન: શું કરવું અને શું ન કરવું (Dos & Don'ts) અંગે માર્ગદર્શન.
• હેલ્પલાઇન નંબર: મહત્ત્વના હેલ્પલાઇન નંબરોની માહિતી.
• ભાષા સુવિધા: ગુજરાતી સહિત 12 ભારતીય ભાષાઓમાં ઉપયોગની સુવિધા.

એપ કેવી રીતે ડાઉનલોડ કરવી?

• Google Play Store પરથી SACHET એપ ડાઉનલોડ કરો.
• એપ ઇન્સ્ટોલ કર્યા બાદ Location અને Notifications(સૂચનાઓ)ની પરવાનગી આપો.
• પોતાની વર્તમાન જગ્યાની સાથે અન્ય રાજ્ય અથવા જિલ્લાને પણ સબસ્ક્રાઇબ કરો.
• વધુ માહિતી માટે: NDMA SACHET Portal તથા SACHET Android Appનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.