પ્રોજેક્ટ લાયન 2047: બરડામાં સિંહોના નવા નિવાસસ્થાન માટે પોરબંદર ફોરેસ્ટ ડિવિઝનનું પુનર્ગઠન

29 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ગુજરાત સરકારે બરડા ક્ષેત્રમાં એશિયાટીક સિંહોના પુનર્વસન અને વન વહીવટને મજબૂત કરવા માટે પોરબંદર ફોરેસ્ટ ડિવિઝનનું વ્યાપક પુનર્ગઠન કર્યું છે. આ પુનર્ગઠન હેઠળ વન રેન્જ, ગ્રામ્ય સીમાઓ અને બીટ મર્યાદાઓમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. 

પોરબંદર ફોરેસ્ટ ડિવિઝનનું વહીવટી પુનર્ગઠન 

પોરબંદર રેન્જને 80 ગામોમાં 6,840.84 હેક્ટરમાં પુનઃસંગઠિત કરવામાં આવી છે. તેના બીટમાં પોરબંદર શહેર, ગોસાબારા, મોકર, વિસાવાડા, કંટેલા, માધવપુર અને સતીયાનો સમાવેશ કરે છે.

રાણાવાવ રેન્જ હવે 27 ગામોમાં 13,051.25 હેક્ટરને આવરી લે છે. તેના બીટમાં ગોઢાણા, બિલેશ્વર, સાવડીવદર અને રાણાવાવનો સમાવેશ થાય છે.

જામનગર ફોરેસ્ટ ડિવિઝન હેઠળની ભાણવડ તાલુકાના કંદરડા જોગણા, સાજડિયાળા, જૂના અને જંબુસર ગામોની 305.94 હેક્ટર વન જમીન હવે પોરબંદર ફોરેસ્ટ ડિવિઝન હેઠળની ભાણવડ રેન્જમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી છે. 

કુતિયાણા, પોરબંદર સોશિયલ ફોરેસ્ટ્રી અને રાણાવાવ સોશિયલ ફોરેસ્ટ્રી રેન્જનો સીધો વહીવટ પોરબંદર ફોરેસ્ટ ડિવિઝન હેઠળ લાવવામાં આવ્યો છે. 

બરડા અભયારણ્ય અને એશિયાટીક સિંહ 

પ્રોજેક્ટ સિંહ હેઠળ બરડા અભયારણ્યને ગીર પછી એશિયાટીક સિંહોના બીજા કુદરતી નિવાસસ્થાન તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. સિંહો આશરે 143 વર્ષના લાંબા ગાળા પછી કુદરતી રીતે બરડા પ્રદેશમાં પરત ફર્યા છે. વર્ષ 2023 ના વન્યજીવ આંકડા મુજબ બરડા અભયારણ્યમાં 17 એશિયાટીક સિંહો (બચ્ચા સહિત) અને 25 દીપડા નોંધાયા હતા.

જૂન 2024 થી ગીર જંગલમાંથી ચિત્તળ (Spotted Deer) અને સાંભરને બરડા અભયારણ્યમાં ટ્રાન્સલોકેટ (સ્થાનાંતરિત) કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરાઈ હતી જેથી સિંહો માટે શિકારની પર્યાપ્ત સુવિધા રહે.

નાણાકીય ફાળવણી અને પ્રોજેક્ટ લાયન

ગુજરાત સરકારે નવા સિંહ નિવાસસ્થાનોના વિકાસ માટે ₹180 કરોડ ફાળવ્યા છે. પ્રોજેક્ટ લાયન @ 2047 મેગા પ્રોજેક્ટ હેઠળ નિવાસસ્થાન પુનઃસ્થાપન, શિકાર આધાર વધારવા અને સ્થાનિક સમુદાય સહભાગિતા માટે 10 વર્ષના સમયગાળા માટે ₹2,927 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

એશિયાટીક સિંહ - સંરક્ષણ સ્થિતિ

IUCN રેડ લિસ્ટ સ્ટેટસ: સંકટગ્રસ્ત (Endangered).

CITES: પરિશિષ્ટ I (Appendix I).

વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ (1972): અનુસૂચિ I (Schedule I).