લક્ષદ્વીપથી 'મિશન રંગીન મછલી 2031'નો પ્રારંભ, ઓર્નામેન્ટલ ફિશરીઝ પર ભાર

31 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી. પી. રાધાકૃષ્ણન દ્વારા અગાત્તી, લક્ષદ્વીપ ખાતે 'મિશન રંગીન મછલી 2031' (Mission Rangeen Machhli 2031) ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું છે, જે ભારતમાં સુશોભન મછલી ઉદ્યોગ (Ornamental Fisheries) ના વિકાસ માટેની એક વ્યૂહાત્મક કાર્ય યોજના છે. 

• ઘરમાં કે એક્વેરિયમમાં સુશોભન માટે રાખવામાં આવતી વિવિધ આકર્ષક રંગીન મછલીઓ અને જળચરીય વનસ્પતિઓના ઉત્પાદન અને વેપારને ઓર્નામેન્ટલ ફિશરીઝ કહે છે. 

મુખ્ય વિશેષતાઓ

આ પહેલ સુશોભન મછલી ઉદ્યોગ માટે વૈજ્ઞાનિક સંચાલન, જૈવ સુરક્ષા, ગુણવત્તાની ખાતરી અને નિયમનકારી અનુપાલનને આવરી લે છે. આ મિશન બ્રૂડસ્ટોક મેનેજમેન્ટ, હેચરી ઓપરેશન્સ, ક્વોરેન્ટાઇન અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે એક સમાન ધોરણો નક્કી કરે છે. આ યોજના મત્સ્યપાલન, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રાલય હેઠળના મત્સ્યઉદ્યોગ વિભાગ સાથે જોડાયેલી છે.

લક્ષદ્વીપ આશરે 4,200 ચોરસ કિલોમીટરનો લગૂન વિસ્તાર અને લગભગ 4 લાખ ચોરસ કિલોમીટરનો વિશિષ્ટ આર્થિક ક્ષેત્ર (EEZ) ધરાવે છે. ટાપુઓ પર વાર્ષિક મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષમતા 1 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ છે, જેમાં 94,000 ટન ટ્યૂના (tuna) સામેલ છે, જ્યારે વર્તમાન વાર્ષિક હાર્વેસ્ટ આશરે 15,000 મેટ્રિક ટન છે.

પ્રધાન મંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના 

પ્રધાન મંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના હેઠળ લક્ષદ્વીપ માટે ₹62 કરોડથી વધુના મત્સ્યઉદ્યોગ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે. PMMSY એ ભારતમાં મત્સ્યઉદ્યોગ વિકાસ માટેની કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના છે, જે મછલી ઉત્પાદન, ઉત્પાદકતા, અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને આવરી લે છે.

ભારતનું મત્સ્ય ઉત્પાદન

 ભારતનું મછલી ઉત્પાદન 2013-14 માં 95.7 લાખ ટનથી વધીને તાજેતરના વર્ષોમાં 197.75 લાખ ટન થયું છે.

પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્ન

પ્રશ્ન 1: ‘મિશન રંગીન મછલી 2031’ અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:

1. તેનો હેતુ ભારતમાં ઓર્નામેન્ટલ ફિશરીઝના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
2. તેમાં જૈવ સુરક્ષા અને ગુણવત્તાની ખાતરી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
3. તેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે સમાન ધોરણો વિકસાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
4. તેનો હેતુ માત્ર ખાદ્ય મછલીનું ઉત્પાદન વધારવાનો છે.

સાચાં વિધાનો કયાં છે?

(A) માત્ર 1 અને 2
(B) માત્ર 1, 2 અને 3
(C) માત્ર 2, 3 અને 4
(D) 1, 2, 3 અને 4