આ તો માત્ર શરૂઆત છે... હજુ વધી શકે છે લોનના હપ્તા! વ્યાજ દરો વધારવા મુદ્દે RBIમાં ખેંચતાણ

RBI Repo Rate Hike 2026 India Inflation : દેશમાં મોંઘવારીનું દબાણ વધતાં ભારતીય રિઝર્વ બૅંક (RBI) સામે વ્યાજદર અંગેનો પડકાર વધી રહ્યો છે. RBIએ લગભગ ચાર વર્ષ બાદ રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો વધારો કરીને તેને 5.50% કર્યો છે. સાથે જ નાણાકીય નીતિનું વલણ પણ તટસ્થમાંથી વધુ કડક બનાવ્યું છે. નાણાકીય નીતિ સમિતિ MPC)ની બેઠકની કાર્યવાહીની વિગતો પરથી સંકેત મળે છે કે મોંઘવારીને કાબૂમાં રાખવા ભવિષ્યમાં વ્યાજદરમાં વધુ વધારો કરવાની જરૂર પડી શકે છે. જોકે, ઝડપથી વ્યાજદર વધારવાથી આર્થિક વિકાસ પર અસર થવાની ચિંતા પણ છે.

રેપો રેટ વધીને 5.50% થયો
RBIની નાણાકીય નીતિ સમિતિએ આ મહિને સર્વસંમતિથી રેપો રેટમાં 25 બેઝિસ પોઇન્ટનો વધારો કર્યો હતો. આ સાથે રેપો રેટ 5.50% થયો છે. નીતિનું વલણ પણ ‘ન્યુટ્રલ’માંથી ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઇટનિંગ’ કરવામાં આવ્યું છે. આ ફેરફાર મોંઘવારીને અંકુશમાં રાખવા વધુ કડક પગલાં લેવાની તૈયારીની શરૂઆત હતી. રેપો રેટ એ વ્યાજદર છે, જેના પર RBI બૅંકોને ધિરાણ આપે છે. તેમાં વધારો થાય તો બૅંકો માટે નાણાં મેળવવાનો ખર્ચ વધી શકે છે. તેની અસર હોમ લોન, કાર લોન અને અન્ય ધિરાણના વ્યાજદર પર પડી શકે છે. જોકે, ગ્રાહકોના વ્યાજદરમાં કેટલો અને ક્યારે ફેરફાર થશે તે બૅંકોના નિર્ણય તથા લોનની શરતો પર આધારિત રહેશે.

મોંઘવારી 5.54%એ પહોંચી
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે કાચા તેલના ભાવમાં વધારો અને ચોમાસામાં ઓછા વરસાદને કારણે ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની મોંઘવારીનું દબાણ વધ્યું છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં ભારતમાં છૂટક મોંઘવારીનો દર વધીને 5.54% થયો હતો. આ દર બજારના અંદાજ કરતાં વધુ હતો અને RBIની 6%ની ઉપલી મર્યાદાની નજીક પહોંચ્યો હતો. RBIએ ઑક્ટોબરથી ડિસેમ્બર દરમિયાન સરેરાશ મોંઘવારી 6% રહેવાનો અંદાજ આપ્યો છે. સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ માટેનો મોંઘવારીનો અંદાજ પણ 5%થી વધારીને 5.2% કર્યો છે.

વ્યાજદરમાં વધુ વધારાને લઈને મતભેદ
RBIનાં ડેપ્યુટી ગવર્નર પૂનમ ગુપ્તા અને MPCના સભ્ય સૌગત ભટ્ટાચાર્યે મોંઘવારીને નિયંત્રિત કરવા સખત વલણની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. RBIના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ઇન્દ્રનીલ ભટ્ટાચાર્યે પણ મોંઘવારીનું દબાણ વધે તે પહેલાં પગલાં લેવાના અભિગમને સમર્થન આપ્યું હતું. જોકે, સમિતિના તમામ સભ્યો ઝડપથી વ્યાજદર વધારવાના પક્ષમાં નથી. નાગેશ કુમાર અને રામ સિંહે નીતિના વલણમાં ફેરફાર સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. રામ સિંહના મતે, વ્યાજદર લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેવાથી ગ્રાહકોની માગ નબળી પડી શકે છે. તેથી મોંઘવારીને કાબૂમાં રાખવા જરૂરી પગલાં લેતી વખતે આર્થિક વિકાસ પર થતી અસર પણ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ.

GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ પણ વધાર્યો
મોંઘવારીનો અંદાજ વધારવા છતાં RBIએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે આર્થિક વિકાસદરનો અંદાજ 0.40 ટકાના વધારા સાથે 7.1% કર્યો છે. આથી આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ મજબૂત રહેવાની આશા છે, પરંતુ મોંઘવારીનું જોખમ પણ યથાવત્ છે.

સામાન્ય લોકો પર શું અસર પડશે?
હાલ રેપો રેટ 5.50% છે. જો RBI આગામી સમયમાં તેમાં વધુ વધારો કરશે, તો હોમ લોન અને કાર લોન મોંઘી થઈ શકે છે. બીજી તરફ, મોંઘવારી લાંબા સમય સુધી ઊંચી રહે તો લોકોની ખરીદશક્તિ પર પણ અસર પડી શકે છે.આમ, RBI સામે મોંઘવારીને અંકુશમાં રાખવાની સાથે આર્થિક વિકાસની ગતિ જાળવવાનો પડકાર છે. આગામી સમયમાં વ્યાજદરમાં કેવા ફેરફાર થાય છે તે મોંઘવારીના આંકડા અને નાણાકીય નીતિના નિર્ણયો પર નિર્ભર રહેશે.