ભારતના પેમેન્ટ બિઝનેસનું માળખું બદલાઈ જશે

UPI ટ્રાન્ઝેક્શન્સ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR)નો અમલ
કંપનીઓનું ફોકસ ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમ પરથી હાઈ-વેલ્યુ (મોટા મૂલ્યના) પેમેન્ટ્સ તરફ વળી શકે છે: બેંકો અને ફિનટેક કંપનીઓને રૂ.૨૦,૬૦૦ કરોડની વધારાની આવક થશે
અમદાવાદ : મોટા મૂલ્યના યુપીઆઈ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) દાખલ થવાથી ભારતના પેમેન્ટ બિઝનેસનું માળખું બદલાઈ શકે છે. આનાથી કંપનીઓ માત્ર ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમ પાછળ દોડવાને બદલે મોટા વેપારી ચૂકવણીઓ (મર્ચન્ટ પેમેન્ટ્સ) આધારિત મોનેટાઈઝ કરી શકાય તેવા બિઝનેસ મોડલ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
સુાૃધારેલા માળખા (ફ્રેમવર્ક) મુજબ, રૂ. ૨,૦૦૦ થી વાૃધુના માન્ય પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) વ્યવહારો પર ૦.૪% MDR લાગુ થશે, જે રૂ. ૭૫,૦૦૦ કે તેથી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન માટે વાૃધુમાં વાૃધુ રૂ. ૩૦૦ સુાૃધી મર્યાદિત (કેપ) રહેશે. નાના વ્યવહારોને આ ચાર્જમાંથી બહાર રાખીને, આ માળખું યુપીઆઈ માટે બે અલગ-અલગ પ્રકારનું આૃર્થતંત્ર ઊભું કરે છે. રોજિંદા પેમેન્ટ્સ મફત રહેશે, જ્યારે મોટા મૂલ્યના પેમેન્ટ્સ આવકની તક ઊભી કરશે.
પેમેન્ટ કંપનીઓ માટે આ નિર્ણય મોટી રકમ (હાયર ટિકિટ સાઇઝ) ાૃધરાવતી કેટેગરીઝને ઘણી આકર્ષક બનાવી શકે છે.
પેમેન્ટ કંપનીઓના સુત્રોએ જણાવ્યું હતું કે, આ યુપીઆઈ અને મર્ચન્ટ પેમેન્ટ્સ આસપાસ હાઈ-વેલ્યુ યુઝ કેસ ઊભા કરવાની તક પૂરી પાડે છે, જેથી પેમેન્ટ્સને માત્ર ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમની દ્રષ્ટિએ જોવાથી બચી શકાય. ટ્રાવેલ, ઈ-કોમર્સ અને હાઈ-વેલ્યુ રિટેલ જેવી કેટેગરીઝ પર નવા માળખા હેઠળ 'અપેક્ષાકૃત સામાન્ય ખર્ચ' આવશે, જ્યારે MDRથી મળતી આવક પેમેન્ટ્સ ઈકોસિસ્ટમને રોકાણ ચાલુ રાખવા માટે વાૃધુ અવકાશ આપશે.
આ ફેરફાર યુપીઆઈ માર્કેટમાં સ્પાૃર્ધા કરવા ઈચ્છતા નવા પ્લેયર્સ માટે આિર્થક અડચણો પણ ઘટાડી શકે છે. નવું માળખું ાૃથર્ડ-પાર્ટી એપ્લિકેશન પ્રોવાઇડર્સ માટે અપેક્ષિત આવકનો સ્રોત ઊભો કરશે, જેનાથી એવા માર્કેટમાં વધુ પ્લેયર્સને રોકાણ કરવાનું પ્રોત્સાહન મળશે જે અત્યાર સુાૃધી ઝીરો-MDR વાતાવરણમાં ટકી રહેવા સક્ષમ મોટી કંપનીઓ તરફી રહ્યું છે.
આ નવું માળખું પેમેન્ટ્સ ઇકોસિસ્ટમનું આૃર્થતંત્ર કેટલી હદે સુાૃધારે છે તેનો આધાર એ વાત પર રહેશે કે સહભાગીઓ (પાર્ટિસિપેન્ટસ) વચ્ચે MDRની આવક કેવી રીતે વહેંચાય છે અને સમય જતાં પ્રાઇસિંગ સ્ટ્રક્ચર કેવી રીતે વિકસે છે. રૂ. ૩૦૦ ની મહત્તમ મર્યાદા ભવિષ્યમાં પુન:વિચારણાને પાત્ર બની શકે છે.
બ્રોકરેજ કંપનીઓના મતે, છ વર્ષ પછી યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (યુપીઆઈ) વ્યવહારો પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ફરીથી દાખલ કરવાથી ડિજિટલ ચુકવણીઓ અને બેંકિંગ ઉદ્યોગની આવકમાં રૂ. ૧૫,૦૦૦-૨૦,૬૦૦ કરોડનો વાૃધારો થઈ શકે છે. MDR એ ડિજિટલ ચુકવણીઓ સ્વીકારવા માટે વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવામાં આવતી ફી છે.
MDR પીઅર-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) યુપીઆઈ વ્યવહારો, એટલે કે, રૂ. ૨,૦૦૦ થી વાૃધુ ગ્રાહક-થી-મર્ચન્ટ વ્યવહારો પર લાગુ થશે. ગોલ્ડમેન સૅક્સના અંદાજ મુજબ, ૨૬ ઓગસ્ટ સુાૃધીના વ્યવહાર સ્તરના આધારે, કુલ યુપીઆઈ P2M વ્યવહાર મૂલ્યના આશરે ૪૮% MDR હેઠળ આવે છે. આ ઉદ્યોગ માટે આશરે રૂ. ૨૦,૬૦૦ કરોડની આવકની તક રજૂ કરે છે.