અમદાવાદ : મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન, ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે વધી રહેલા યુદ્ધ હવે ફક્ત સરહદો જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના ખિસ્સા અને રસોડામાં પણ ભારે ખાનાખરાબી કરી રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (આઈએમએફ)ના તાજેતરના અહેવાલમાં એક ભયાનક ચિત્ર રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. આઈએમએફએ ચેતવણી આપી છે કે જો આ સંઘર્ષ વધુ લાંબું ચાલુ રહેશે, તો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર ફુગાવાના ભયાનક ચક્રવાતથી પ્રભાવિત થશે, જે વિકાસની ગતિને સંપૂર્ણપણે રોકી દેશે. ઓઈલથી લઈને અનાજ સુધીની દરેક વસ્તુ વધુ મોંઘી થશે, જેની સીધી અસર સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર પડશે.
વિશ્વના તેલ અને ગેસનો મોટો હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. આંકડા અનુસાર, વિશ્વનું લગભગ ૩૦ ટકા ક્રૂડ ઓઈલ અને ૨૦ ટકા લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ આ માર્ગ દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવે છે. જો આ માર્ગ બંધ થઈ જાય અથવા યુદ્ધને કારણે વધુ પ્રભાવિત થશે તો તે ઉર્જા આયાત પર આધાર રાખતા ભારત સહિત એશિયા અને યુરોપના ઘણા દેશોને તબાહ કરશે. ફ્યુઅલના ભાવમાં આસમાને પહોંચવાથી માલ પરિવહન માત્ર મોંઘુ જ નહીં પરંતુ સામાન્ય માણસની ખરીદ શક્તિને પણ તળિયે પહોંચાડશે.
આઈએમએફએ ચેતવણી આપી છે કે આફ્રિકા અને એશિયાના ગરીબ દેશો આ યુદ્ધનો ભોગ બનશે. આ દેશો માટે કટોકટી બેવડી છે : એક તરફ, તેલ વધુ મોંઘુ થઈ રહ્યું છે, અને બીજી તરફ, ખેતી માટે જરૂરી ખાતર અને ખેતપેદાશોના ભાવ પણ નિયંત્રણ બહાર વધી રહ્યા છે. આ કારણે અનાજનું ઉત્પાદન ઘટશે અને દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આ સંજોગોમાં, આ દેશોનું અસ્તિત્વ હવે ફક્ત આંતરરાષ્ટ્રીય સહાય પર જ નિર્ભર રહેશે.
યુદ્ધની આગને કારણે દરિયાઈ માર્ગો અસુરક્ષિત બન્યા છે. જહાજો હવે લાંબા માર્ગો અપનાવવા મજબૂર બન્યા છે, જેના કારણે પરિવહન અને વીમા ખર્ચમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે. વધુમાં, ગલ્ફ દેશોમાંથી હિલીયમ ગેસ પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડવાથી વિશ્વભરમાં સેમિકન્ડક્ટર અને તબીબી ઉપકરણોનું ઉત્પાદન અટકી શકે છે. વધુમાં, ઔદ્યોગિક હેતુઓ માટે વપરાતા સલ્ફરની અછત ભારે ઉદ્યોગોને પણ ગંભીર અસર કરે તેવી શક્યતા છે.
યુરોપ ફરી એકવાર ૨૦૨૧-૨૨માં જોવા મળેલી ગેસ કટોકટીની આરે છે. બ્રિટન અને ઇટાલી જેવા દેશો આ વખતે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ દેખાય છે. જોકે ફ્રાન્સ અને સ્પેન તેમની પરમાણુ ઊર્જાને કારણે તેમના કેટલાક સંસાધનો બચાવી શકશે.
આ સિવાય શેરબજારો પણ ગંભીર સંકટમાં છે; વધતા બોન્ડ યિલ્ડને કારણે ઉધાર લેવાનું વધુ મોંઘું થયું છે. રોકાણના અભાવ અને વધતી જતી બેરોજગારી વચ્ચે વિશ્વ એક મોટા નાણાકીય સંકટ તરફ આગળ વધી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે.
