કોઈ પણ તીર્થયાત્રાએ જતાં પહેલાં જરૂર લો આ સંકલ્પ; નહીં તો અટકી શકે છે યાત્રાનું પૂરું પુણ્યફળ!

Teerth Yatra Sankalp: હિન્દુ ધર્મમાં જ્યારે પણ આપણે કોઈ ધાર્મિક કાર્ય કે તીર્થયાત્રા પર જવાનું આયોજન કરીએ છીએ, ત્યારે સૌથી પહેલા 'સંકલ્પ' લેવાની વાત આવે છે. આપણી પ્રાચીન પરંપરાઓમાં તીર્થયાત્રા પહેલા સંકલ્પ લેવાનું ખૂબ ઊંડું મહત્વ દર્શાવાયું છે.

એવી માન્યતા છે કે જો તમે સંકલ્પ લીધા વિના જ કોઈ તીર્થસ્થળના દર્શન કરવા જાઓ છો, તો તે યાત્રાનું પૂરું પુણ્યફળ નથી મળતું. સંકલ્પ એક રીતે ભગવાન સમક્ષ પોતાની અતૂટ શ્રદ્ધા અને યાત્રાના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યને સ્પષ્ટ રીતે વ્યક્ત કરવાનું માધ્યમ છે.

ધાર્મિક કાર્યોમાં કેમ જરૂરી છે સંકલ્પ?

પૌરાણિક અને ધાર્મિક ગ્રંથોમાં સંકલ્પને કોઈ પણ પૂજા-પાઠ, વ્રત કે ધાર્મિક કાર્યનો પાયો માનવામાં આવ્યો છે. જ્યારે કોઈ પોતાના ઈષ્ટદેવ સમક્ષ પોતાનું નામ, ગોત્ર, સ્થાન અને યાત્રાનું કારણ જણાવે છે, ત્યારે તે ભગવાન પ્રત્યે પોતાનું સાચું સમર્પણ દર્શાવી રહ્યો હોય છે. પૌરાણિક કથાઓમાં પણ તમે સાંભળ્યું હશે કે, ભલે તમે ઘરમાં કોઈ નાની પૂજા કરી રહ્યા હોવ કે સેંકડો કિલોમીટર દૂર કોઈ તીર્થ પર જઈ રહ્યા હોવ, જો તેને સંકલ્પ વિના કરવામાં આવે, તો તે કામ ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ અધૂરું માનવામાં આવે છે.

કેવી રીતે લેવો તીર્થયાત્રાનો સંકલ્પ?

સંકલ્પ લેવાની રીત ખૂબ જ સરળ છે. યાત્રા પર નીકળતા પહેલા જ સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરી લો. ત્યારબાદ પોતાના જમણા હાથમાં થોડું શુદ્ધ જળ, અક્ષત (આખા ચોખા) અને ફૂલ લો. હવે આંખો બંધ કરીને ભગવાનનું ધ્યાન કરો અને પોતાનું નામ, ગોત્ર, યાત્રાની તારીખ, તીર્થસ્થળનું નામ અને યાત્રાનો ઉદ્દેશ્ય બોલો. આ ઉદ્દેશ્ય કંઈ પણ હોઈ શકે છે. જેમ કે, કોઈ ચોક્કસ મનોકામના પૂર્ણ થવી, પિતૃઓની આત્માની શાંતિ કે પછી જૂના પાપોમાંથી મુક્તિ.

યજુર્વેદના શુક્લયજુર્વેદના 34માં અધ્યાયમાંથી લેવાયેલો મંત્ર- 'તન્મે મનઃ શિવસંકલ્પમસ્તુ'

આનો અર્થ છે: મારું મન હંમેશા શુભ, કલ્યાણકારી અને સારા સંકલ્પોવાળું રહે. એટલે કે આપણે જે પણ યાત્રા કે શુભ કામ શરૂ કરીએ, તેની પાછળ આપણી દાનત એકદમ સાફ અને સકારાત્મક હોવી જોઈએ.

આ વાતોનું રાખો ધ્યાન

માત્ર સંકલ્પ લેવો જ પૂરતો નથી, પરંતુ તે સંકલ્પનું માન રાખવું પણ જરૂરી છે. સંકલ્પ લીધા પછી એ જરૂરી બની જાય છે કે પૂરી યાત્રા દરમિયાન તમારું આચરણ એકદમ સાત્ત્વિક રહે. તમારે જૂઠું બોલવાથી બચવું જોઈએ, કોઈનું ખરાબ ન વિચારવું જોઈએ અને કોઈ પણ જીવને કષ્ટ ન આપવો જોઈએ. તીર્થસ્થળ પર પહોંચીને પોતાના સંકલ્પ અનુસાર જ પૂરા ભાવથી પૂજા-અર્ચના અને યથાશક્તિ દાન-પુણ્ય કરવું જોઈએ, તો જ યાત્રા સાર્થક થાય છે.