જંગલનો નાનકડો ઇજનેર

• એક વાર્તા… બે ભાષામાં!
• Chandrakant Pathik

'અરે! આટલો મોટો અવાજ ક્યાંથી આવે છે?'
ધોરણ છમાં ભણતો પાર્થ પોતાના પપ્પા સાથે અભયારણ્ય જોવા ગયો હતો. નદીના કિનારે પહોંચતાં જ તેને સતત ઠપ… ઠપ… ઠપ… જેવો અવાજ સંભળાયો.
તેણે દૂરબીનથી જોયું તો નદી વચ્ચે લાકડાં, ડાળીઓ અને માટીનો મોટો ઢગલો દેખાયો.
'પપ્પા, આ કોણે બનાવ્યું હશે?'
વનરક્ષકે હસીને કહ્યું, 'ચાલો, નજીક જઈએ. આજે તમે જંગલના સૌથી હોંશિયાર ઇજનેરને મળવાના છો.'
થોડું આગળ ગયા તો પાણીમાં બે ભૂરા રંગનાં પ્રાણીઓ દેખાયા. તેઓ પોતાના મજબૂત દાંત વડે નાની ડાળીઓ કાપતા હતા અને તેને પાણીમાં ગોઠવી રહ્યા હતા.
'આ છે બીવર,' વનરક્ષકે કહ્યું, 'દુનિયામાં બહુ ઓછાં પ્રાણીઓ એવા છે, જે પોતાનું ઘર બનાવવા માટે પાણી પર બંધ બાંધે છે.'
પાર્થની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ.
'પ્રાણી પણ ઇજનેર હોઈ શકે?'
'હા,' વનરક્ષકે કહ્યું. 'બીવર લાકડાં, પથ્થરો અને માટીનો ઉપયોગ કરીને નદીમાં બંધ બનાવે છે. તેનાથી પાણી ધીમું વહે છે અને તેની આસપાસ નાનું તળાવ બની જાય છે. તેમાં તેનું ઘર સુરક્ષિત રહે છે.'
પાર્થ ધ્યાનથી જોતો રહ્યો. એક બીવર પાણીમાં ડૂબકી મારીને લાકડી લાવ્યો. બીજાએ તેને બરાબર જગ્યાએ ગોઠવી. બંને જાણે કોઈ નકશા પ્રમાણે કામ કરતા હોય તેમ લાગતું હતું.
પાર્થ બોલ્યો, 'કોઈ તેમને શીખવે છે?'
વનરક્ષકે કહ્યું, 'ના. ઈશ્વરે દરેક જીવમાં કેટલીક અદ્ભુત કુદરતી ક્ષમતા મૂકી છે. બીવર જન્મથી જ આ કામ શીખી જાય છે.'
થોડા સમય પછી વરસાદ શરૂ થયો. નદીમાં પાણી વધ્યું, છતાં બીવરનો બંધ મજબૂત રહ્યો.
પાર્થે પોતાની નોટબુકમાં લખ્યું- 'સારું કામ કરવા માટે બુદ્ધિ સાથે ધીરજ પણ જરૂરી છે.'
શાળામાં પરત જઈને વિજ્ઞાનના શિક્ષકે વિદ્યાર્થીઓને કહ્યું, 'આવતા અઠવાડિયે 'કુદરતના ઇજનેરો' વિષય પર પ્રદર્શન રાખવામાં આવશે.'
બધાં બાળકો કોઈને કોઈ પ્રાણી પસંદ કરવા લાગ્યાં.
પાર્થે બીવર વિશે સુંદર ચાર્ટ બનાવ્યો. તેમાં તેણે ચિત્રો દોર્યાં, બંધ કેવી રીતે બને છે તે સમજાવ્યું અને લખ્યું કે કુદરત પાસેથી માણસે પણ ઘણું શીખ્યું છે.
પ્રદર્શનના દિવસે બધા બાળકો પાર્થના ચાર્ટ સામે ઊભા રહીને આશ્ચર્યથી વાંચતા હતા.
મુખ્ય શિક્ષકે કહ્યું, 'આજે આપણે સમજ્યા કે જ્ઞાન માત્ર પુસ્તકોમાં જ નથી. કુદરત પણ એક મહાન શિક્ષક છે.'
પાર્થને પ્રથમ ઇનામ મળ્યું, પરંતુ તે બોલ્યો, 'આ ઇનામ તો જંગલના નાનકડા ઇજનેર બીવરનું છે.'
બધા હસી પડયા અને તાળીઓના ગડગડાટથી આખો હોલ ગુંજી ઊઠયો.

The Little Engineer of the Forest

“Hey! Where is that loud sound coming from?”
Parth, a Class 6 student, had gone to visit a wildlife sanctuary with his father. As soon as they reached the riverbank, he heard a continuous thap… thap… thap… sound.
He looked through his binoculars and saw a large pile of logs, branches and mud in the middle of the river.
“Papa, who could have built this?”
The forest guard smiled and said, “Come, let us go closer. Today, you are going to meet the cleverest engineer in the forest.”
After walking a little further, they saw two brown-coloured animals in the water. They were cutting small branches with their strong teeth and arranging them in the water.
“These are beavers,” the forest guard said. “There are very few animals in the world that build dams on water to make their homes.”
Parth's eyes widened with amazement.
“Can an animal also be an engineer?”
“Yes,” said the forest guard. “Beavers use wood, stones and mud to build dams in rivers. This slows down the flow of water and creates a small pond around the dam. Their homes remain safe there.”
Parth watched carefully. One beaver dived into the water and brought back a stick. Another placed it exactly where it was needed. The two seemed to be working as if they were following a plan.
Parth asked, “Does someone teach them how to do this?”
“No,” said the forest guard. “God has given every living creature some amazing natural ability. Beavers learn to do this naturally from birth.”
After some time, it began to rain. The water level in the river rose, but the beaver's dam remained strong.
Parth wrote in his notebook:
“To do good work, intelligence must be accompanied by patience.”
When he returned to school, the science teacher told the students, “Next week, we will have an exhibition on the theme ‘Engineers of Nature.’”
All the children began choosing one animal or another.
Parth made a beautiful chart about the beaver. He drew pictures, explained how the dam was built, and wrote that humans, too, had learned many things from nature.
On the day of the exhibition, all the children stood in front of Parth's chart and read it with amazement.
The principal said, “Today we have understood that knowledge is not found only in books. Nature is also a great teacher.”
Parth won the first prize, but he said,
“This prize belongs to the little engineer of the forest—the beaver.”
Everyone burst into laughter, and the entire hall echoed with a thunderous round of applause.