કેરળનું ઓપરેશન તૂફાન

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, કેરળમાં એવા યુવાનોની વસ્તી વધતી રહી છે કે જેઓ ખુદ નશીલા પદાર્થોના વ્યસની છે અને પ્રતિબંધિત મનોઉત્તેજક પદાર્થોની દાણચોરી કરી રહ્યા છે. એક દાયકા પહેલા શરાબ પર પ્રતિબંધ પછી રાજ્યમાં ડ્રગ તરફ વધતા વલણના સંકેતો સ્પષ્ટ થયા હતા. જોકે, સમસ્યા વધુ ગંભીર બની છે કારણ કે કૃત્રિમ ડ્રગ ડીલરો કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓને ટાળવા માટે ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને સોશિયલ મીડિયાનો ધૂમ ઉપયોગ કરે છે. આ જીવલેણ વ્યસનોની પરંપરામાં હવે દક્ષિણના અન્ય રાજ્યો પણ સપાટામાં આવવા લાગ્યા છે. રોજગારી મહત્ત્વની છે પરંતુ માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે સમયસરની રોજગારી અધિક મહત્વની છે. યુવાનો રોજગાર ન મળતા ભટકવા લાગે છે. આ ભટકાવમાં જ એમને ડ્રગ પેડલરોનો ભેટો થઈ જાય છે. ડ્રગ માફિયાઓની મોડેસ ઓપરેન્ડી પ્રમાણે પહેલા નવરા અને ભટકતા યુવાનોને સારી જોબની લાલચ આપવામાં આવે છે.
ત્યાર બાદ મુખ્ય અધ્યાય શરૂ થાય છે. પછી કુરિયર જેવી ડિલિવરી સોંપવામાં આવે છે જેના બદલામાં એમને નાણાં મળવા લાગે છે. કોલસાના ધંધામાં હાથ કાળા થઇ જાય એમ તેઓ પોતે પણ ડ્રગ લેતા થઈ જાય છે. અહીંથી ખતરનાક વિષચક્રની શરૂઆત થાય છે. જ્યારે COVID-૧૯-પ્રભાવિત ૨૦૨૦-૨૧ સમયગાળામાં રાજ્યમાં નોંધાયેલા NDPS કેસોની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો હતો, તે ૨૦૨૨માં ૨૬,૬૧૯ થયો હતો જે ૨૦૨૧માં ૫,૬૯૫ હતો. ૨૦૨૫માં આ સંખ્યા ફરી વધીને ૩૬,૩૧૪ થઈ ગઈ, જેમાં દાણચોરી કરાયેલો માલ મોટા પાયે જપ્ત કરવામાં આવ્યો છે. વ્યાપાર રાજધાની, એર્નાકુલમ શહેર, આનો મહત્ ભાગ ધરાવે છે. બહુવિધ એજન્સીઓના પ્રયાસો છતાં, સફળતા મર્યાદિત રહી છે. UDF સરકારે જૂનમાં ઓપરેશન તૂફાન શરૂ કરીને તેના ડ્રગ વિરોધી અમલીકરણ અભિયાનને સુવ્યવસ્થિત અને સંકલિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
આ પહેલ હેઠળ, રાજ્ય પોલીસે દક્ષિણ રાજ્યોના પોલીસ દળો, કેન્દ્રીય એજન્સીઓ અને રાજ્યના શિક્ષણ, આરોગ્ય અને આબકારી વિભાગો સાથે સહયોગમાં કામ કર્યું. પણ પરિણામ સાવ સામાન્ય રહ્યું છે. બીજી તરફ ડ્રગ માફિયાઓ ચિક્કાર નાણાં બનાવી રહ્યા છે અને તેમનું ભૂગર્ભ નેટવર્ક સતત વિસ્તરતું જાય છે. સરકારની ડ્રગ વિરોધી કાર્યવાહી કાચબા ગતિએ છે અને માફિયાઓ ચિત્તાની ઝડપે કામ કરે છે. એક સમયે પંજાબની પણ આ જ દશા હતી. આજે પંજાબમાં રાસાયણિક ખાતરના ઘઉંને કારણે કેન્સરનો ફેલાવો અકલ્પિત રીતે વધ્યો છે અને અર્ધા ઉપરાંતના યુવાનો ડ્રગની માયાજાળમાં લપેટાયેલા છે. સંકલિત અમલીકરણ, જાહેર ભાગીદારી, પીડિતોના પુનર્વસન અને ઝડપી અને અસરકારક કાર્યવાહી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, કેરળ સરકારના અભિયાને ૧૫ જુલાઈ સુધીમાં, આશરે ૭,૧૦૦ કેસોમાં ૭,૬૦૦ થી વધુ ડ્રગ ડીલરોની ધરપકડ કરી છે.
એમાં મોટાભાગની જપ્તીઓ સિન્થેટિક માદક દ્રવ્યોની હતી. શંકાસ્પદ ફોરેન્સિક તપાસ દ્વારા માદક દ્રવ્યોના કેસ ઘણીવાર અવરોધાય છે તે જોતાં, વર્તમાન અભિયાનમાં આ મુદ્દા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. માદક દ્રવ્યોના દાણચોરોનું નેટવર્ક એટલું જટિલ હોય છે કે તપાસ નાની માછલીઓને ફસાવે છે. તપાસનીશ સમુદાયને સરકાર હવે તુફાન યોદ્ધાઓ તરીકે એકસાથે લાવવા ઉપરાંત, આ અભિયાનનો હેતુ NCORD માળખા હેઠળ રાષ્ટ્રીય ગુપ્ત માહિતી-શેરિંગ અને સંકલન પ્રણાલીઓને મજબૂત બનાવવાનો છે, જેમાં ધરપકડ કરાયેલા નાર્કો-અપરાધીઓના NIDAAN ડેટાબેઝનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત વિવિધ ઇન્ટેલિજન્સ સેવાઓ પણ સરકારને દરોડાઓ પાડવામાં અને ધરપકડો કરવામાં ઉપયોગી થાય છે. તો પણ કેરળના યુવાધન અને યુવામનને ડ્રગ્સ તરફથી પાછા વાળવાનું કામ આસાન નથી.
કેરળના ગૃહમંત્રી રમેશ ચેન્નીથલા કામગીરીમાં સંયુક્ત પ્રયાસોની હિમાયત કરવા માટે મુખ્યમંત્રીઓ સાથે મુલાકાત કરી રહ્યા છે. રાજ્યો વધુ સારા સંકલન માટે નોડલ અધિકારીઓની નિમણૂક કરવાની પ્રક્રિયામાં છે, અને એક પ્લેટફોર્મ પણ વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ ગેરકાયદેસર વ્યવસાયો માલ મોકલનારાઓની ભરતી કરવા, સંકલન કરવા અને ડિલિવરી કરવા માટે નવીન પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરે છે, તેથી કેરળ આ નેટવર્ક્સને તોડી પાડવા માટે તેના જિલ્લા નાર્કોટિક્સ વિરોધી સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ ((DANSAF) ના કર્મચારીઓના કૌશલ્યને નવીનતમ ધોરણો સુધી અપગ્રેડ કરે તે જરૂરી છે. આ કેસોને યોગ્ય નિષ્કર્ષ પર લાવવામાં તપાસ કે કાર્યવાહીમાં કોઈ અવરોધ ન આવે તેની ખાતરી કરવા માટે સાયબર ફોરેન્સિક ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે.