- ભારતીય ક્રિકેટને વધુ એક સચિન તેંડુલકર મળ્યો હોય તેવી આશા વૈભવે જગાવી છે. મેદાન બહાર શિસ્ત સાથેનું જીવન અને મેદાનમાં પ્રત્યેક બોલને ફટકારવો જ તેવી જીદ સામે સંયમ રાખતા શીખવું પડશે
- વિવિધા-ભવેન કચ્છી
- આગામી 27 માર્ચે 15 વર્ષ પુરા થાય છે તેવો વૈભવ સૂર્યવંશી ડાબોડી બેટ્સમેન હોઈ બ્રાયન લારા અને યુવરાજ સિંઘ તેના આદર્શ છે : આવતા મહિનેથી શરુ થતી આઈ.પી.એલ.માં તેની બેટિંગ પર નજર રહેશે
ભારતીય ક્રિકેટના આકાશમાં સચિન તેંદુલકર પછી નવો સિતારો ઉભરી રહ્યો છે, વૈભવ સૂર્યવંશી. માત્ર ૧૪ વર્ષની નાની ઉંમરે એવા પરાક્રમો કર્યા છે જે મોટા ગજાના ક્રિકેટરો માટે પણ સ્વપ્ન સમાન હોય છે. બિહારના સમસ્તીપુર જિલ્લાના એક નાના ગામમાંથી નીકળીને અંડર-૧૯ વર્લ્ડ કપ અને આઈપીએલ સુધી પહોંચવાની તેની સફર કોઈ ફિલ્મી વાર્તાથી ઓછી નથી.
ખેતરમાં ક્રિકેટ
વૈભવ સૂર્યવંશીનો જન્મ ૨૭ માર્ચ ૨૦૧૧ના રોજ બિહારના સમસ્તીપુરમાં થયો હતો. તેના પિતા સંજીવ સૂર્વવંશી પોતે ક્રિકેટના શોખીન હતા અને તેમણે વૈભવમાં રહેલી પ્રતિભાને ખૂબ જ વહેલી ઓળખી લીધી હતી. જ્યારે બાળકો રમકડાંથી રમતા હોય છે, ત્યારે ૪-૫ વર્ષની ઉંમરે વૈભવે બેટ પકડવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.
તેના પિતાએ તેને તાલીમ આપવા માટે ઘરના આંગણામાં જ અને પછીથી તેના ઘરની પાછળ ખેતર હતું ત્યાં નિયમિત પ્રેક્ટીસ શરુ કરી હતી. વૈભવના પિતા જણાવે છે કે, 'વૈભવ ક્યારેય સિંગલ કે ડબલ રન લેવામાં માનતો નહોતો, તેને હંમેશા મોટા શોટ્સ રમવા અને બોલરો પર પ્રભુત્વ જમાવવું ગમતું.'
તાલીમના દિવસો
વૈભવમાં શીખવાની અદભૂત ક્ષમતા હતી. તેણે ખૂબ જ નાની ઉંમરે લાંબા કલાકો સુધી મેદાન પર પરસેવો પાડયો છે. તે દરરોજ ૬ થી ૮ કલાક પ્રેક્ટિસ કરતો અને રોજના હજાર જેટલા બોલ આજે પણ રોજ રમે છે. થ્રો ડાઉન બોલર અને બોલિંગ મશીનની આ માટે સહાય લે છે. મશીન નહોતું ત્યારે છત પર દોરી લટકાવી તેમાં બોલ બાંધીને બેટિંગ કરતો હોય તેમ કલાકો સુધી બેટ સ્વીંગ કરતો. ડાબોડી બેટ્સમેન હોવાને કારણે તેની બેટિંગમાં યુવરાજ સિંહ જેવી આક્રમકતા અને બ્રાયન લારા જેવી નઝાકત જોવા મળે છે.આ બંનેની પુષ્કળ વિડીયો વારંવાર હજુ પણ જુએ છે.તેની બેટ લીફ્ટ લારા જેવી છે.
ઉંમર અંગેનો વિવાદ
વૈભવની અસાધારણ સફળતા સાથે તેની ઉંમરને લઈને પણ ચર્ચાઓ થઈ હતી. કેટલાક પૂર્વ ખેલાડીઓએ તેની ઉંમર અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા, પરંતુ તેના દસ્તાવેજો અને BCCIના 'બોન ડેન્સિટી ટેસ્ટ' (Bone Density Test) મુજબ તે રમત માટે યોગ્ય ગણાયો હતો. તેના પિતા આ વિશે કહે છે કે, 'લોકો વાતો કરશે, પણ વૈભવનું બેટ જવાબ આપશે.' આઠ વર્ષની વયે તે અન્ડર-૧૬નાં બોલરો સામે તે રમી શકતો હતો. તે જે રીતે આજે છગ્ગા ફટકારી બોલને સ્ટેડીયમ બહાર પણ મોકલી શકે છે તે જોઇને માની નથી શકાતું કે ૧૪-૧૫ વર્ષનો બેટ્સમેનનાં બાવડામાં આવી તાકાત હોય ખરી. પણ એટલે જ તો તેને જીનીયસ કક્ષાનો મનાય છે. ચીનની ૧૫ વર્ષની ખેલાડી ઓલિમ્પિક મેડલ જીતી શકે છે. ટેનિસ ખેલાડી અલકારાઝ ૨૨ વર્ષની વય સુધીમાં સાત ગ્રાન્ડ સ્લેમ ટુર્નામેન્ટ જીતી શકે છે. 'ધ ટાઈમ' મેગેઝિન 'કીડ ઓફ ધ યર' જાહેર કરે છે ત્યારે આપણે તેઓની વય અંગે શંકા નથી કરતા ત્યારે વૈભવ માટે પૂર્વગ્રહ રાખવો યોગ્ય નથી.
આઈ.પી.એલ.ની સદીથી બધા દંગ
વૈભવ સૂર્યવંશી જે રીતે બેટિંગ કરે છે, તે જોઈને ઘણા વિવેચકો તેને 'પોકેટ ડાયનામો' કહે છે. તેની રમતમાં ગજબની આક્રમકતા અને આત્મવિશ્વાસ જોવા મળે છે.
IPL ૨૦૨૫ ની હરાજીમાં જ્યારે રાજસ્થાન રોયલ્સે ૧૪ વર્ષના આ છોકરા પર રૃા. ૧.૧ કરોડની બોલી લગાવી, ત્યારે આખું ક્રિકેટ જગત સ્તબ્ધ હતું. તેણે આ સિઝનમાં પોતાની ક્ષમતાનો પરચો આપ્યો છે. તેણે ૩૫ બોલમાં સદી મોહમ્મદ સિરાજ, ઇશાંત શર્મા, રાશિદ ખાન, પ્રસિધ કરી ક્રિષ્ના, વોશિંગ્ટન સુંદર, આર્ચર જેવા બોલરો સામે ફટકારી હતી.
સ્ટ્રાઈક રેટ : તેની સૌથી મોટી તાકાત તેનો સ્ટ્રાઈક રેટ છે, જે ઘણી મેચોમાં ૧૮૦+ રહ્યો છે.
ઝડપી સદી : તેણે ડોમેસ્ટિક ટી૨૦ ફોર્મેટમાં માત્ર ૩૫ બોલમાં સદી ફટકારીને પંત અને રોહિત શર્મા જેવા દિગ્ગજોના રેકોર્ડની યાદ અપાવી હતી.
પાવરપ્લેનો ઉપયોગ : વૈભવ પાવરપ્લેમાં ફિલ્ડિંગ પ્રતિબંધોનો પૂરો લાભ ઉઠાવે છે. તે હવામાં શોટ્સ રમવામાં જરાય અચકાતો નથી.
આગવી બેટિંગ ટેકનિક
વૈભવની બેટિંગ સ્ટાઈલ ડાબોડી બેટ્સમેન તરીકે ખૂબ જ આકર્ષક છે :
હાઈ બેકલિફ્ટ : તેની બેકલિફ્ટ ઊંચી છે, જે તેને પાવર જનરેટ કરવામાં મદદ કરે છે.
સ્ટ્રોંગ બોટમ હેન્ડ : તે બોટમ હેન્ડનો ઉપયોગ કરીને બોલને મેદાનની બહાર મોકલવામાં માહિર છે.
ફૂટવર્ક : સ્પિનરો સામે તે ખૂબ જ ઝડપથી ક્રીઝનો ઉપયોગ કરે છે અને બોલની લેન્થ સુધી પહોંચી જાય છે.
હજુ નબળાઈઓ પણ છે
કોઈપણ ઉભરતા ખેલાડીની જેમ, વૈભવમાં પણ હજુ કેટલાક સુધારાની જરૂર છે. તેના બેટિંગ કોચ મનીષ ઓઝાએ ઇંગ્લેન્ડ સામેની ૧૭૫ રનની ઇનિંગ પછી પણ કહ્યું કે હજુ હું વૈભવને ભારતની ટીમ સ્થાન આપવું જોઈએ તેમ ન કહી શકું કેમ કે હજુ કેટલીક નબળાઈઓ અને ટેકનીક પર તેણે સુધારો કરીને પ્રભુત્વ મેળવવાની જરૂર છે.
શોર્ટ બોલ સામે સંઘર્ષ : ઝડપી બોલરો જ્યારે ૧૪૦+ કિમી/કલાકની ઝડપે બાઉન્સર અથવા શોર્ટ-પિચ બોલ નાખે છે, ત્યારે વૈભવ થોડો અસહજ દેખાય છે. તેની ઊંચાઈ ઓછી હોવાને કારણે તેને ગળા સુધી આવતા બોલને રમવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
શરૂઆતના બોલ પર વધુ પડતી આક્રમકતા : વૈભવ ઘણીવાર સેટ થયા વગર જ મોટા શૉટ્સ મારવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આ ઉતાવળમાં તે ઘણી વખત સસ્તામાં વિકેટ ગુમાવી બેસે છે.
ઓફ-સ્ટમ્પની બહારની ચેનલ : સારા સ્વિંગ બોલરો જ્યારે 'ફોર્થ સ્ટમ્પ' લાઇન પર બોલ નાખે છે, ત્યારે તે બોલને ડ્રાઈવ કરવામાં ઘણીવાર એજ આપી બેસે છે.
ધીમી પીચ પર સ્ટ્રાઈક રોટેશન : જ્યારે પીચ ધીમી હોય અને મોટા શૉટ્સ મારવા અઘરા હોય, ત્યારે તે સિંગલ-ડબલ રન લેવાને બદલે ડોટ બોલ વધારે રમે છે, જે દબાણ વધારે છે.
વૈભવ સૂર્યવંશી પાસે ટેલેન્ટની કોઈ કમી નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લાંબો સમય ટકી રહેવા માટે તેણે તેના ફિટનેસ લેવલ અને બાઉન્સર સામેની ટેકનિક પર વધુ કામ કરવું પડશે. જો તે પોતાની નબળાઈઓને દૂર કરી લેશે, તો તે ભારતનો ભવિષ્યનો 'ઓપનર' બની શકે છે.
ટ્રેનિંગ અને આહાર
સવારનું સત્ર (ફિટનેસ) : સવારે ૫:૩૦ વાગ્યે તે મેદાન પર પહોંચી જાય છે. અહીં તે રનિંગ, સ્પ્રિન્ટ્સ અને તેની ચપળતાવધારવા માટેની કસરતો કરે છે.
બપોરનું સત્ર (સ્કિલ ટ્રેનિંગ) : નેટ્સમાં તે કલાકો સુધી બેટિંગ કરે છે. ખાસ કરીને તે થ્રો-ડાઉન્સ (Throw-downs) સામે પ્રેક્ટિસ કરે છે જેથી ૧૪૦+ ની ઝડપ સામે તેની પ્રતિક્રિયા (Reflexes) સુધરે.
સાંજનું સત્ર (જીમ/સ્ટ્રેન્થ) : તેની ઉંમર નાની હોવાથી તે ખૂબ ભારે વજન ઉપાડવાને બદલે બોડી-વેઇટ એક્સરસાઇઝ (પુશ-અપ્સ, પ્લેન્ક, સ્ક્વોટ્સ) પર વધુ ધ્યાન આપે છે.
વૈભવના પિતા તેના આહારનું ખાસ ધ્યાન રાખે છે. તેની ઉંમર વધતી હોવાથી અને રમતનું ભારણ વધુ હોવાથી તેને હાઈ-પ્રોટીન ડાયેટ આપવામાં આવે છે :
સવારનો નાસ્તો : ઈંડા, ઓટ્સ અને તાજા ફળો. તે ઊર્જા માટે બદામ અને અખરોટ જેવા ડ્રાય ફ્રૂટ્સનું સેવન કરે છે.
બપોરનું ભોજન: ઘરનું બનેલું સાદું ભોજન જેમાં દાળ, ભાત, શાકભાજી અને દહીંનો સમાવેશ થાય છે. કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ માટે તે બ્રાઉન રાઈસ કે રોટલી લે છે.
પ્રી-મેચ મિલ : મેચ શરૂ થવાના ૨ કલાક પહેલા તે કેળા કે પ્રોટીન શેક લેવાનું પસંદ કરે છે જેથી લાંબો સમય એનર્જીટકી રહે.
રાત્રિ ભોજન : હલકો ખોરાક જેમ કે ગ્રીલ્ડ ચિકન અથવા પનીર અને પુષ્કળ પ્રમાણમાં સલાડ.
ક્રિકેટના મેદાનમાં જે માનસિક દબાણ હોય છે તેને હેન્ડલ કરવા માટે વૈભવ ધ્યાનનો સહારો લે છે. તે દિવસમાં ઓછામાં ઓછી ૧૫-૨૦ મિનિટ શાંત રહીને પોતાની ગેમનું વિઝયુલાઇઝેશન કરે છે.સ્નાયુઓના થાકને દૂર કરવા માટે તે આઈસ બાથ (Ice Bath) અને પૂરતી ૮ કલાકની ઊંઘ લેવાનું ક્યારેય ચૂકતો નથી.
બેટિંગ ગ્રીપ
(વી-શેપ) : તેના ટોપ હેન્ડ (જમણો હાથ) અને બોટમ હેન્ડ (ડાબો હાથ) વચ્ચેનો 'અંગ્રેજી આલ્ફાબેટ 'વી' હેન્ડલની મધ્યમાં રહે છે. આ તેને ગ્રાઉન્ડ શૉટ અને હવામાં મારતા શૉટ બંનેમાં સંતુલન આપે છે.
બોટમ હેન્ડનો પાવર : જ્યારે તેને સિક્સર મારવી હોય છે, ત્યારે તે તેના ડાબા હાથનો પકડ મજબૂત બનાવે છે, જેનાથી બોલ લાંબો અંતર કાપે છે.
વૈભવનું સ્માર્ટ ક્રિકેટ
વૈભવ માત્ર તાકાતથી જ નહીં, પણ મગજથી પણ રમે છે. તેની ચતુરતાના કેટલાક ઉદાહરણો :
બોલરની લંબાઈ (Length) પારખવી : તે બોલરના હાથમાંથી બોલ છૂટે તે પહેલા જ તેની લંબાઈ પારખી લે છે. જો બોલ થોડો પણ શૉર્ટ હોય, તો તે તરત જ બેકફૂટ પર જઈને પુલ શાટ મારે છે.
ફિલ્ડિંગ સેટિંગ મુજબ રમવું : વૈભવ ખાલી જગ્યાઓ -ગેપ શોધવામાં માહિર છે. જો થર્ડ-મેન ઉપર હોય, તો તે જાણી જોઈને સ્લાઈસ કરીને રન ચોરી લે છે.
બોલરને દબાણમાં લાવવો : તે ઘણીવાર બોલર રન-અપ શરૂ કરે તે પહેલા જ ક્રીઝમાં હલનચલન કરે છે. આનાથી બોલર લાઈન ભટકી જાય છે અને વૈભવને ખરાબ બોલ મળે છે.
વૈભવની ભૂલમાંથી તરત શીખે છે. જો તે એક ઓવરમાં બોલ ચૂકી જાય, તો તે ગભરાવાને બદલે પછીના બોલ પર આક્રમણ કરવાની હિંમત રાખે છે. તેની આ 'નિર્ભયતા' તેને અન્ય ખેલાડીઓ કરતા અલગ પાડે છે.તે કોચની તમામ સુચના અંગે વિચારે છે.બોલવા કરતા સાંભળવાની તેની આદત સૌથી સારો ગુણ છે.
મેદાનની બહારના શોખ
વૈભવ જ્યારે ક્રિકેટ નથી રમતો હોતો, ત્યારે તે એક સામાન્ય ૧૪ વર્ર્ષના કિશોર જેવું જીવન જીવે છે : તે નમ્ર અને ઓછું બોલનારો છે. માતાના હાથની રસોઈ પસંદ કરે છે. ઘેર કે પ્રવાસમાં વિડીઓ ગેમ્સ રાખે છે. શૈક્ષણિક અભ્યાસને પણ એટલું જ મહત્વ આપે છે. તે તેની રમતના વિડીયોનું પણ કોચ સાથે બેસીને એનાલીસીસ કરે
વૈભવ સૂર્યવંશીની સફર એ વાતનો પુરાવો છે કે જો ટેલેન્ટને યોગ્ય સમયે યોગ્ય માર્ગદર્શન અને પારિવારિક ટેકો મળે, તો તે દુનિયા જીતી શકે છે. તે માત્ર બિહાર માટે જ નહીં, પણ સમગ્ર ભારત માટે આશાનું કિરણ છે.
કોચ મનીષ ઓઝાની નજરે
વૈભવના કોચ મનીષ ઓઝા તેને પટનામાં તાલીમ આપતા હતા. કોચ ઓઝા જણાવે છે કે ક્યારેક પ્રેક્ટિસ પૂરી થઈ ગયા પછી પણ વૈભવ મેદાન છોડવા તૈયાર નહોતો થતો. તે કહેતો, 'સર, હજુ ૧૦ મિનીટ વધુ બેટિંગ કરવા દો. તેવી જ રીતે જ્યારે તે ૯-૧૦ વર્ષનો હતો, ત્યારે તે પોતાની ઉંમરના બાળકોને બદલે ૧૬-૧૭ વર્ષના છોકરાઓ સાથે રમવાની જીદ કરતો. તેને ઝડપી બોલિંગનો સામનો કરવાનો જરાય ડર નહોતો. એકવાર લોકલ ટુર્નામેન્ટમાં તેણે એક જ દિવસમાં બે અલગ-અલગ મેચોમાં સદી ફટકારી હતી. તેની આ એનર્મજોઈને કોચ સમજી ગયા હતા કે આ છોકરો સામાન્ય નથી.
વૈભવનો પ્રભાવ
વૈભવની સફળતાએ બિહારના ક્રિકેટમાં નવી આશા જગાડી છે : બિહારમાં ક્રિકેટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મર્યાદિત હોવા છતાં, વૈભવે સાબિત કર્યું કે જો આવડત હોય તો સીમાડા નડતા નથી. તેની સફળતા બાદ સમસ્તીપુર અને પટનાની ક્રિકેટ એકેડમીમાં બાળકોની સંખ્યામાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે.
હવે ભલે વૈભવ સૂર્યવંશી આલીશાન હોટલોમાં રહેતો હોય કે આઈપીએલના મોટા મેદાનો પર રમતો હોય, પરંતુ તે આજે પણ તેના કોચ મનીષ ઓઝા અને તેના પિતાએ આપેલી શીખને ભૂલ્યો નથી. તેની સફળતા એ નાના ગામડાના દરેક એવા બાળક માટે સંદેશ છે જેની આંખોમાં મોટા સપના છે.
