Explainer : માનવીના પેશાબને કારણે માઉન્ટ એવરેસ્ટના ગ્લેશિયર ઝડપથી ઓગળી રહ્યા છે, રિસર્ચમાં ચોંકાવનારું તારણ

Mount Everest and peple urine news : માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર ચઢાણ કરવું એ વિશ્વભરના સાહસિકોનું સપનું હોય છે, પરંતુ આ સપનું પૂરું કરવાની પ્રક્રિયા દુનિયાના સૌથી ઊંચા પર્વતને ભારે નુકસાન પહોંચાડી રહી છે. પર્વતારોહણની સીઝનમાં એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પ હજારો લોકોથી ઉભરાઈ જાય છે. આ લોકો પર્વત પર માત્ર પોતાના પગલાંની છાપ જ નથી છોડી રહ્યા, પરંતુ અજાણતાં જ ત્યાંના બરફને પીગળાવવાનું કામ પણ કરી રહ્યા છે. તાજેતરના એક ચોંકાવનારા અભ્યાસ મુજબ, બેઝ કેમ્પની માનવ પ્રવૃત્તિઓ અને માનવ પેશાબ એવરેસ્ટના ખુમ્બુ ગ્લેશિયરને ઝડપથી પીગળાવી રહ્યા છે.

ગ્લેશિયર પીગળવા પાછળ મુખ્ય ત્રણ પરિબળો કયાં?

દર વર્ષે પર્વતારોહકો, ટ્રેકર્સ, ગાઈડ અને સપોર્ટ સ્ટાફની ભારે ભીડ એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પ પર એકઠી થાય છે. આ એક કામચલાઉ પરંતુ અત્યંત વ્યસ્ત વસાહત બની જાય છે જ્યાં હજારો લોકોને ખોરાક, ગરમી અને વીજળીની સતત જરૂર પડે છે. 'પ્રાદેશિક પર્યાવરણીય પરિવર્તન'માં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસમાં ખુલાસો થયો છે કે કેમ્પની નીચે અને આસપાસના ગ્લેશિયર પર આ માનવ પ્રવૃત્તિઓ અતિશય દબાણ ઊભું કરી રહી છે.
સંશોધકોએ ખુમ્બુ ગ્લેશિયર પીગળવા પાછળ મુખ્ય ત્રણ પરિબળો જવાબદાર ઠેરવ્યા છે.

• વૈશ્વિક આબોહવા પરિવર્તન
• અશ્મિભૂત ઇંધણનો ભારે ઉપયોગ
• માનવ પેશાબના સ્રાવથી ઉત્પન્ન થતી ગરમી

ચોંકાવનારા આંકડા અને તારણો સામે આવ્યા

આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધકોની એક ટીમ, જેમાં નેપાળના ભૂમિ વ્યવસ્થાપન મંત્રાલયના વરિષ્ઠ સર્વેક્ષણ અધિકારી પણ સામેલ હતા, તેમણે 2023 ની વસંત ઋતુમાં બેઝ કેમ્પનો ડેટા એકત્રિત કર્યો. અહીં રસોઈ, ગરમી અને વીજળી માટે લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ, કેરોસીન અને પેટ્રોલનો મોટા પાયે ઉપયોગ થાય છે.

આ અભ્યાસમાંથી મળેલા આંકડા ખૂબ જ ચિંતાજનક છે. 2023 ની વસંત ઋતુ દરમિયાન કેમ્પની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાંથી 669,400 મેગાજુલથી લઈને 1,028,948 મેગાજુલ જેટલી પ્રચંડ ગરમી ઊર્જા ઉત્પન્ન થઈ હતી. સંશોધકોની ગણતરી મુજબ, આટલી ગરમી આશરે 1,964 ટનથી લઈને 3,020 ટન જેટલો બરફ પીગળાવવા માટે પૂરતી છે.

સૌથી અસામાન્ય તારણઃ માનવ પેશાબની ગરમી બરફ પીગળાવી રહી છે

આ અભ્યાસનું સૌથી અસામાન્ય તારણ એ છે કે કેમ્પમાં હજારો લોકો દ્વારા કરવામાં આવતા પેશાબની ગરમી પણ બરફ પીગળવાની પ્રક્રિયામાં મોટો ભાગ ભજવી રહી છે. આબોહવા પરિવર્તન તો ગ્લેશિયર પીગળવાનું એક મોટું કારણ છે જ, પરંતુ કેમ્પ પર થતી બધી સ્થાનિક પ્રવૃત્તિઓ પહેલાથી જ સંવેદનશીલ એવા ખુમ્બુ ગ્લેશિયર માટે ખતરો વધારી રહી છે.

સેટેલાઇટ ડેટા તાપમાનમાં વધારાની પુષ્ટિ કરે છે

સંશોધકોએ છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી વધુ સમયના તાપમાનના ફેરફારો તપાસવા માટે લેન્ડસેટ 5, લેન્ડસેટ 7 અને લેન્ડસેટ 9 ના સેટેલાઇટ ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જે 1991 થી 2023 સુધીનો સમયગાળો આવરી લે છે. 32 વર્ષના આ સેટેલાઇટ રેકોર્ડ્સમાંથી ખૂબ જ ડરામણા પરિણામો સામે આવ્યા છે.

• એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પની સપાટીનું તાપમાન દર વર્ષે 0.28°C ના દરે વધ્યું છે.
• બેઝ કેમ્પનો વિસ્તાર ખુમ્બુ ગ્લેશિયરના બાકીના સપાટીના ભાગો કરતા બમણી ઝડપે ગરમ થઈ રહ્યો છે.
• બેઝ કેમ્પની ઉત્તરે આવેલા કાટમાળવાળા ભૂપ્રદેશ કરતા પણ અહીં તાપમાન વધારાનો દર 15% જેટલો વધારે નોંધાયો છે.

બેઝ કેમ્પ ખસેડવાની જરૂરિયાત

આબોહવા પરિવર્તનને કારણે હિમાલયની હિમનદીઓ પીગળી જ રહી છે, પરંતુ બેઝ કેમ્પ પર સ્થાનિક રીતે થઈ રહેલો ઈંધણનો ઉપયોગ અને માનવ કચરો સ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી રહ્યા છે. સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે હાલનો એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પ સીધો ગ્લેશિયર (હિમશિલા) પર જ સ્થિત છે.

બરફ પીગળવાની વધતી જતી ઝડપ અને તાપમાનને ધ્યાનમાં રાખીને સંશોધકો ભવિષ્યમાં બેઝ કેમ્પને વધુ સ્થિર જગ્યાએ ખસેડવાની શક્યતાઓ તપાસી રહ્યા છે. તેમની નજર હાલના કેમ્પની દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં બે નવા સંભવિત સ્થળો પર ઠરી છે. વર્તમાન જગ્યાથી વિપરીત, આ બંને સ્થાનો ગ્લેશિયર પર નહીં પરંતુ નક્કર અને સ્થિર જમીન પર આવેલા છે. આબોહવા પરિવર્તનની વૈશ્વિક સમસ્યા સામે ઝઝૂમી રહેલા એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પના પર્વતીય વાતાવરણને બચાવવા માટે ઝડપી પગલાં લેવા અત્યંત જરૂરી છે.