એલર્ટ! આજથી સિમ કાર્ડને લગતો મહત્ત્વપૂર્ણ નિયમ બદલાયો, જાણો તમને શું થશે અસર

Strict Rules On SIM Purchases: ભારતમાં નવું સિમ કાર્ડ ખરીદવા, ઓળખ ચકાસણી અને સિમ વેરિફિકેશન પ્રક્રિયાને લઈને ભારત સરકારના ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) દ્વારા અત્યંત કડક નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. આજથી એટલે કે 24 ઓગસ્ટ 2026થી સિમ કાર્ડ સંબંધિત નિયમોનું દેશભરમાં વધુ કડકાઈથી અમલીકરણ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. સાયબર ફ્રોડ, નકલી દસ્તાવેજોના આધારે સિમ મેળવવાની ગેરરીતિ અને ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ રોકવા માટે DoTએ Jio, Airtel, Vodafone Idea (Vi) અને BSNL સહિતની તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓને કડક નિર્દેશો જારી કર્યા છે. આ નવા નિયમો અનુસાર જો કોઈ ગ્રાહકના નામે નિર્ધારિત મર્યાદા જેટલા મોબાઈલ કનેક્શન પહેલેથી ચાલુ હશે, તો ટેલિકોમ કંપનીઓએ તેને નવું કનેક્શન આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરવો પડશે.

કુલ કનેક્શનની મહત્તમ મર્યાદા અને ક્ષેત્રવાર નિયમો

સરકારી માર્ગદર્શિકા અનુસાર દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં એક વ્યક્તિ પોતાના નામે મહત્તમ 9 મોબાઈલ કનેક્શન રાખી શકે છે. આ ગણતરી માત્ર કોઈ એક ટેલિકોમ ઓપરેટર પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ વિવિધ કંપનીઓના તમામ એક્ટિવ કનેક્શન્સને એકત્રિત કરીને ગણવામાં આવશે.

બીજી તરફ, સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ સંવેદનશીલ અને સરહદી વિસ્તારો જેમ કે જમ્મુ-કાશ્મીર, આસામ અને ઉત્તર-પૂર્વના લાઇસન્સ સર્વિસ વિસ્તારોમાં એક વ્યક્તિ માટે વધુમાં વધુ 6 મોબાઈલ કનેક્શનની લિમિટ નક્કી કરવામાં આવી છે.

સરકારના 'DIP' પ્લેટફોર્મ અને બાયોમેટ્રિક ડેટાથી થશે વેરિફિકેશન

જો કોઈ વ્યક્તિના નામે પહેલેથી 9 સિમ કાર્ડ સક્રિય હોય અને તે 10મું સિમ કાર્ડ લેવા માટે અરજી કરે, તો ટેલિકોમ ઓપરેટરોએ નવો નંબર આપવાની સ્પષ્ટ મનાઈ કરવી પડશે. આ ચકાસણી માટે ટેલિકોમ કંપનીઓ ભારત સરકારના ડિજિટલ ઇન્ટેલિજન્સ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરશે.

• આ પ્લેટફોર્મ પર તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓ સાથે જોડાયેલા ગ્રાહકોના એક્ટિવ કનેક્શનનો ડેટા રિયલ-ટાઇમમાં ચેક કરવામાં આવશે.
• DoTના નિર્દેશ મુજબ નિર્ધારિત મર્યાદા સુધી પહોંચી ચૂકેલા ગ્રાહકોની પ્રતિનિધિ તસવીરો અને ડેટા પણ DIP પર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યો છે, જેથી નિર્ધારિત સંખ્યા કરતાં વધુ સિમ ખરીદવાનો પ્રયાસ કરનારા લોકોની સચોટ ઓળખ થઈ શકે.
• નકલી દસ્તાવેજો કે બોગસ IDના આધારે સિમ કાર્ડ લેવાનો પ્રયાસ કરનારાઓ સામે કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને પોલીસ ફરિયાદ પણ નોંધવામાં આવશે.

30 નવેમ્બર 2026 સુધીમાં રિયલ-ટાઇમ સિસ્ટમ લાગુ કરવાની ડેડલાઇન

શરૂઆતી તબક્કામાં ટેલિકોમ કંપનીઓને તાત્કાલિક ધોરણે બાદમાં ચકાસણી કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે. જોકે, તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓએ 30 નવેમ્બર 2026 સુધીમાં આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને રિયલ-ટાઇમ એનરોલમેન્ટ અને એક્ટિવેશન સિસ્ટમ સાથે ફરજિયાતપણે જોડી દેવી પડશે.

જો આ સમયગાળા દરમિયાન કોઈ ટેકનિકલ કારણોસર નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ સિમ એક્ટિવેટ થઈ જશે, તો જ્યાં સુધી મામલો ઉકેલાય નહીં ત્યાં સુધી તે વધારાના કનેક્શનને તાત્કાલિક સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવશે.

નાગરિકો પોતાના નામે કેટલા સિમ છે તે જાતે કેવી રીતે ચેક કરે?

જો કોઈ ગ્રાહક પોતાના નામે હાલમાં કેટલા સિમ કાર્ડ સક્રિય છે તે જાણવા માગતા હોય, તો તેઓ સરકારના સત્તાવાર 'સંચાર સાથી' પોર્ટલ અને TAFCOP (Telecom Analytics for Fraud management and Consumer Protection) પોર્ટલ પર જઈને ચકાસણી કરી શકે છે:

1. TAFCOP પોર્ટલ પર જઈને પોતાનો મોબાઈલ નંબર દાખલ કરવો.
2. મોબાઈલ પર આવેલો OTP દાખલ કરતાં જ તે ID પર ચાલી રહેલા તમામ મોબાઈલ નંબરોનું લિસ્ટ સ્ક્રીન પર જોવા મળશે.
3. જો લિસ્ટમાં કોઈ અજાણ્યો કે બિનજરૂરી નંબર નોંધાયેલો દેખાય, તો તેને તાત્કાલિક પોર્ટલ પરથી જ 'Not My Number' સિલેક્ટ કરીને બ્લોક અથવા રિપોર્ટ કરી શકાય છે.