મૃત્યુથી ઠીક પહેલા શું થાય છે? ગરુડ પુરાણમાં આ સંકેતોનો છે ઉલ્લેખ

Garud-Puran: ધાર્મિક ગ્રંથોમાં ગરુડ પુરાણનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવ્યું છે, જેમાં ભગવાન વિષ્ણુ અને ગરુડના સંવાદના માધ્યમથી મૃત્યુ, આત્મા અને શરીરના સંબંધને વિગતવાર સમજાવવામાં આવ્યો છે. મૃત્યુનું નામ સાંભળતા જ મનમાં ડર અને કેટલાય સવાલો ઊભા થઈ જાય છે. આખરે માણસની છેલ્લી ક્ષણોમાં તેની સાથે શું થાય છે? શું તેને પહેલાથી જ ખબર પડી જાય છે કે હવે તેનો સમય પૂરો થવાનો છે? શું મૃત્યુ પહેલાં તેને કેટલાક એવા સંકેતો દેખાય છે, જેને આસપાસ રહેલા લોકો સમજી નથી શકતા?

ગરુડ પુરાણમાં ભગવાન વિષ્ણુ અને ગરુડના સંવાદ દ્વારા મૃત્યુ, આત્મા અને શરીર વચ્ચેના સંબંધને લઈને ઘણી વાતો જણાવવામાં આવી છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ પ્રમાણે મૃત્યુ અચાનક બનતી ઘટના નથી, પરંતુ શરીર અને આત્મા અલગ થતાં પહેલાં કેટલાક ફેરફારો અનુભવાઈ શકે છે. જેમાં કેટલાક સંકેતો એવા પણ બતાવવામાં આવ્યા છે, જેને મૃત્યુ નજીક આવવા સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે. જોકે, આ વાતોને ધાર્મિક માન્યતાના રૂપમાં જ સમજવી જોઈએ. આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાન આવા ઘણા અનુભવોને શરીરમાં થતા ફેરફારો, દવાઓ, ઓક્સિજનની ઊણપ અથવા માનસિક સ્થિતિ સાથે જોડીને જુએ છે. આવો જાણીએ ગરુડ પુરાણમાં મૃત્યુના અંતિમ સમયને લઈને શું બતાવવામાં આવ્યું છે.

શું મૃત્યુ પહેલાં યમદૂત દેખાય છે?

ગરુડ પુરાણમાં યમદૂતોનું વર્ણન ખૂબ જ અલગ અને રહસ્યમય રીતે મળે છે. માન્યતા પ્રમાણે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિના મૃત્યુનો સમય નજીક આવે છે, તો તેને એવા દ્રશ્યો દેખાઈ શકે છે, જે તેની આસપાસ હાજર લોકો જોઈ શકતા નથી. ધાર્મિક માન્યતા છે કે આ સમયે યમરાજના દૂત આત્માને લેવા માટે પહોંચે છે. તેમને જોઈને વ્યક્તિ ડર અથવા બેચેની અનુભવી શકે છે. આ જ કારણ છે કે મૃત્યુની નજીક કેટલાક લોકો એવી વસ્તુઓ તરફ ઈશારો કરે છે, જે બીજાને દેખાતી નથી.

શું મરતા પહેલાં પોતાના પૂર્વજો દેખાય છે?

મૃત્યુની નજીક વ્યક્તિને પોતાના એવા સ્વજનો દેખાવાની વાત પણ કહેવામાં આવે છે, જેમનું પહેલાથી જ નિધન થઈ ચૂક્યું છે. કેટલીકવાર ગંભીર રીતે બીમાર વ્યક્તિ અચાનક પોતાના માતા-પિતા, દાદા-દાદી કે કોઈ જૂના સંબંધીનું નામ લેવા લાગે છે. ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે આ એ વાતનો સંકેત માનવામાં આવે છે કે આત્મા ધીમે-ધીમે સાંસારિક જીવનથી અલગ થઈ રહી છે. કેટલીક પરંપરાઓમાં એવું પણ માનવામાં આવે છે કે પુણ્ય કર્મ કરનાર વ્યક્તિના પૂર્વજો તેને આગળની યાત્રા માટે લેવા આવે છે.

શું અંતિમ સમયમાં આખી જિંદગી યાદ આવે છે?

કહેવાય છે કે મૃત્યુની નજીક વ્યક્તિને પોતાની જિંદગીની ઘણી જૂની ઘટનાઓ યાદ આવવા લાગે છે. બાળપણની યાદોથી લઈને પરિવાર, સંબંધો અને જીવનમાં કરેલા સારા-ખરાબ કર્મો સુધી બધું જ તેની સામે આવવા લાગે છે. ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ તેને કર્મોના હિસાબ સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે સારા કર્મોને યાદ કરીને મનને શાંતિ મળી શકે છે, જ્યારે ખોટા કામોનો પસ્તાવો વ્યક્તિને બેચેન કરી શકે છે. તેને તમે આ રીતે પણ સમજી શકો છો કે જિંદગીના અંતિમ પડાવ પર માણસ માટે તેની દૌલત કે પદ કરતાં વધુ તેના સંબંધો અને કર્મ મહત્વ ધરાવવા લાગે છે.

શું મૃત્યુ પહેલાં પડછાયો કે પ્રતિબિંબ બદલાઈ જાય છે?

ગરુડ પુરાણ સાથે જોડાયેલી કેટલીક માન્યતાઓમાં મૃત્યુની નજીક વ્યક્તિના પ્રતિબિંબ અને પડછાયામાં ફેરફારનો પણ ઉલ્લેખ મળે છે. કહેવાય છે કે વ્યક્તિને કાચ, પાણી કે તેલમાં પોતાનો ચહેરો સામાન્ય રીતે દેખાતો નથી. ધાર્મિક માન્યતામાં તેને શરીર અને આત્માના સંબંધ નબળા થવા સાથે જોડવામાં આવ્યો છે. જોકે, આનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી અને તેને મૃત્યુની પાકી નિશાની માની શકાય નહીં.

આકાશમાં તારા દેખાવાની વાત કેમ કહેવામાં આવી છે?

કેટલીક ધાર્મિક કથાઓમાં મૃત્યુની નજીક વ્યક્તિની દ્રષ્ટિમાં ફેરફારનું પણ વર્ણન મળે છે. માન્યતા છે કે તેને દિવસ દરમિયાન પણ આકાશમાં તારા દેખાઈ શકે છે અથવા રોશની અને રંગ સામાન્ય કરતાં અલગ નજર આવી શકે છે. આવા અનુભવોને ધાર્મિક પરંપરામાં મૃત્યુ નજીક આવવા સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ તબીબી દ્રષ્ટિએ ગંભીર બીમારી, દવાઓ અથવા શરીરમાં ઓક્સિજનની ઊણપને કારણે પણ વ્યક્તિને વસ્તુઓ અસામાન્ય દેખાઈ શકે છે.

શું આંખોની પૂતળીઓમાં પણ ફેરફાર આવે છે?

મૃત્યુના અંતિમ સમયમાં શરીરની સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ નબળી પડવા લાગે છે. વ્યક્તિની નજર એક જગ્યાએ સ્થિર થઈ શકે છે, પાંપણો ઓછી પટપટી શકે છે અને આંખોની હલનચલનમાં ફેરફાર દેખાઈ શકે છે. ગરુડ પુરાણ સાથે જોડાયેલી માન્યતામાં આ ફેરફારોને આત્માના શરીરથી અલગ થવાની પ્રક્રિયા સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. જોકે, આંખોમાં આવા ફેરફારો ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ દરમિયાન પણ થઈ શકે છે.

શું મૃત્યુ પહેલાં વૈતરણી નદી દેખાય છે?

ગરુડ પુરાણમાં વૈતરણી નદીનું વિશેષ મહત્વ બતાવવામાં આવ્યું છે. ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે મૃત્યુ પછી આત્માને યમલોકની યાત્રા દરમિયાન આ નદી પાર કરવી પડે છે. કહેવાય છે કે મૃત્યુની નજીક વ્યક્તિને પાણી, અંધારું, આગ કે કોઈ કઠિન રસ્તા જેવો અનુભવ થઈ શકે છે. ધાર્મિક પરંપરામાં તેને વૈતરણી અને આગળની આત્મિક યાત્રા સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે.

મૃત્યુના સમયે આત્મા કેવી રીતે શરીર છોડે છે?

ગરુડ પુરાણની માન્યતા પ્રમાણે મૃત્યુના અંતિમ સમયમાં શરીરની ઈન્દ્રિયો ધીમે-ધીમે કામ કરવાનું બંધ કરી દે છે. સૌથી પહેલાં બોલવાની ક્ષમતા પર અસર પડે છે, ત્યારબાદ જોવા અને સાંભળવાની શક્તિ નબળી પડી જાય છે. ધાર્મિક કથાઓમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, આત્માનો શરીર સાથે ઊંડો લગાવ હોય છે. પરંતુ જ્યારે મૃત્યુનો સમય આવે છે, તો આત્માને છોડી દે છે. કેટલાક ધાર્મિક ગ્રંથોમાં એ પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે, વ્યક્તિના કર્મોના આધારે મૃત્યુનો અનુભવ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.