'માત્ર ગાળો બોલવી એ અશ્લીલતાનો ગુનો નથી', IPC 294ની કલમ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો, વૃદ્ધને આપી રાહત

Supreme Court on Obscenity Law: સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે કે ગાળાગાળી કે અભદ્ર ભાષાનો ઉપયોગ કરવો એ ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC)ની કલમ 294 હેઠળ અશ્લીલતાનો ગુનો નથી. સાથે જ સ્પષ્ટ કર્યું કે કાયદાની નજરમાં અશ્લીલતા એ અભદ્રતા, ગાળાગાળી કે અપશબ્દોથી અલગ છે. આ ગુના માટે એ સાબિત કરવું જરૂરી છે કે શબ્દો કામુક હોય, કામુક ઇચ્છાઓને ભડકાવનારા હોય અને નબળા મન-મગજને બગાડવાની કે ભ્રષ્ટ કરવાની વૃત્તિ ધરાવતા હોય.

તમિલનાડુના વૃદ્ધની અપીલ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો

જસ્ટિસ સંજય કરોલ અને જસ્ટિસ વિપુલ એમ. પંચોલીની બેન્ચે આ ટિપ્પણી જમીનના વિવાદ સાથે જોડાયેલા એક કેસમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવેલા તમિલનાડુના 70 વર્ષીય વ્યક્તિની અપીલને આંશિક રીતે મંજૂર કરતા કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે આઈપીસીની કલમ 294(બી) (જાહેર સ્થળે અશ્લીલ શબ્દો બોલવા) અને 506(2) (ગુનાહિત ધમકી) હેઠળ તેની સજા રદ કરી હતી, જ્યારે જોખમી હથિયારથી જાણીજોઈને ગંભીર ઈજા પહોંચાડવા બદલ આઈપીસીની કલમ 326 હેઠળ તેની સજા યથાવત રાખી હતી.

ઉંમર અને જમીન વિવાદને ધ્યાને રાખી સજામાં રાહત

કોર્ટે અપીલકર્તાની ઉંમર, સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ અને આ ઘટના જમીનના વિવાદ સાથે જોડાયેલી હતી તે હકીકતને ધ્યાનમાં રાખીને સજા બદલીને કોર્ટની કાર્યવાહી પૂરી થાય ત્યાં સુધીની કેદ કરી અને તેને 50,000 રૂપિયાનો દંડ ભરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. સામે પક્ષે આરોપ છે કે ઓગસ્ટ 2017માં જમીનના વિવાદને લઈને થયેલી દલીલબાજી દરમિયાન, અપીલકર્તાએ ફરિયાદીને અભદ્ર ભાષામાં ગાળો આપી હતી અને તેના પર બિલહૂક (એક પ્રકારનું હથિયાર) વડે હુમલો કર્યો હતો, જેનાથી તેને ઘણી ઈજાઓ થઈ હતી, જેમાં નાકનું હાડકું તૂટવું પણ સામેલ છે.

હાઈકોર્ટ બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે શરતો સ્પષ્ટ કરી

ટ્રાયલ કોર્ટે તેને આઈપીસી અને અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ (SC/ST Act) હેઠળ દોષિત ઠેરવ્યો હતો, પરંતુ મદ્રાસ હાઈકોર્ટે પાછળથી તેને એસસી/એસટી એક્ટ હેઠળના ગુનાઓમાંથી મુક્ત કર્યો હતો, જ્યારે આઈપીસીની કલમ 294(બી), 326 અને 506(2) હેઠળ તેની સજા યથાવત રાખી હતી. જેના પર સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે ફરિયાદી પક્ષે બે જરૂરી શરતો સાબિત કરવી પડશે. પહેલી એ કે જાહેર સ્થળે અથવા તેની આસપાસ અશ્લીલ શબ્દો બોલાયા હોય અને બીજું એ કે આવી વાતોથી અન્ય લોકોને પરેશાની થઈ હોય.

કાયદાકીય અશ્લીલતા અને અપશબ્દો વચ્ચેનો તફાવત

અશ્લીલતા અને અભદ્રતા વચ્ચેનો તફાવત સમજાવતા બેન્ચે કહ્યું કે કાયદાકીય રીતે અશ્લીલતાનો અર્થ અભદ્રતા, ગાળાગાળી કે અપશબ્દોનો ઉપયોગ નથી. માત્ર ગાળાગાળી, અપશબ્દો અને અભદ્ર વાતોનો ઉપયોગ, ભલે તે ગમે તેટલી ખરાબ કે અસભ્ય કેમ ન હોય, તેને અશ્લીલતા માની શકાય નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જે શબ્દો માત્ર ગાળાગાળી વાળા કે અપમાનજનક હોય છે, તેનાથી નફરત, તિરસ્કાર કે આશ્ચર્ય તો થઈ શકે છે, પરંતુ માત્ર આ કારણોસર તેઓ કાયદાની નજરમાં અશ્લીલ નથી બની જતા. આઈપીસીની કલમ 294 હેઠળ કેસ બનવા માટે શબ્દોનું કામુક હોવું, કામુક લાગણીઓને ભડકાવનારું હોવું અને તેને સાંભળનારા કે વાંચનારાઓને બગાડવાની કે ભ્રષ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોવું જરૂરી છે.

આ કેસમાં જાહેર પરેશાનીના પુરાવાનો અભાવ
સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું કે આ કેસમાં એવો કોઈ પુરાવો ન હતો કે કહેવામાં આવેલી વાતોથી કોઈ જાહેર જગ્યા પર અન્ય લોકોને પરેશાની થઈ હોય, જે આ ગુના માટે એક અનિવાર્ય શરત છે.