US-Israel Iran War: બ્રિક્સ (BRICS)ના મંચ પર આ સમયે જબરદસ્ત રાજદ્વારી ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. એક તરફ ઈરાન છે, જે બ્રિક્સનું નવું સભ્ય બન્યા બાદ ભારત અને અન્ય દેશો પાસેથી મજબૂત સમર્થનની આશા રાખીને બેઠું છે, તો બીજી તરફ ભારત સામે એક એવું ધર્મસંકટ ઊભું થયું છે જેણે દિલ્હીનું ટેન્શન વધારી દીધું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને લઈને બ્રિક્સ દેશો કોઈ એક નિર્ણય પર પહોંચે તે અશક્ય લાગી રહ્યું છે. ઈરાન ઈચ્છે છે કે બ્રિક્સ તેની સાથે ઊભું રહે, પરંતુ ભારતે કહ્યું છે કે 'પ્રયાસ તો પૂરો છે, પણ રસ્તો આસાન નથી.' આખરે એક મોટો સવાલ એ છે કે એવી કઈ અડચણ છે જે બ્રિક્સને એક થતા રોકી રહી છે?
કેમ એક નથી થઈ શકતા બ્રિક્સ દેશો?
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જ્યસવાલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બ્રિક્સમાં પશ્ચિમ એશિયાના મુદ્દે સર્વસંમતિ સાધવી એ આ સમયે સૌથી મોટો પડકાર છે. મહત્વનું છે કે બ્રિક્સના અનેક સભ્ય દેશો અત્યારે સીધી રીતે પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષનો હિસ્સો છે. ઈરાન પોતે આ ગ્રુપમાં છે, જ્યારે યુએઈ (UAE) અને સાઉદી અરેબિયાના પોતાના રાજદ્વારી હિતો છે. જ્યારે ગ્રુપના સભ્યોના હિતો અલગ-અલગ હોય, ત્યારે એક સમાન ‘બ્રિક્સ પોઝિશન’ બનાવવી લગભગ અશક્ય બની જાય છે. આ જ કારણ છે કે ઈરાનની આશાઓ પર હાલમાં પાણી ફરી વળતું દેખાય છે.
ભારતના જોરશોરથી પ્રયત્નો
ભલે સ્થિતિ કઠિન હોય પણ ભારતે હાર માની નથી. ભારત બ્રિક્સ અધ્યક્ષ તરીકે સતત સભ્ય દેશો વચ્ચે સેતુનું કામ કરી રહ્યું છે. હાલમાં જ 12 માર્ચના રોજ શેરપા ચેનલ દ્વારા એક હાઈ-લેવલ વર્ચ્યુઅલ બેઠક યોજાઈ હતી. જેમાં ભારતે તમામ દેશોને એક ટેબલ પર લાવવાનો પૂરો પ્રયાસ કર્યો હતો. ભારતની ટોચની નેતાગીરી પણ સતત બ્રિક્સ દેશોના સંપર્કમાં છે. ભારતનો ઈરાદો પોતાનું ‘શ્રેષ્ઠ’ આપવાનો સ્પષ્ટ છે, જેથી ઓછામાં ઓછું એક સંયુક્ત નિવેદન તો બહાર પાડી શકાય.
ઈરાનને ભારત પર ભરોસો
ઈરાનને લાગે છે કે બ્રિક્સ એક એવું મંચ છે જે પશ્ચિમી દેશો એટલે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલના દબાણ સામે તેની ઢાલ બની શકે છે. ઈરાન માટે ભારત સૌથી વિશ્વસનીય સાથી છે, તેથી તેહરાનની નજર દિલ્હી પર ટકેલી છે. ભારતે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે મધ્યસ્થી માટે તૈયાર છે, પરંતુ તે કોઈ એક પક્ષ તરફ નમીને પોતાના અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોને દાવ પર લગાવવામાં માંગતુ નથી.
