Explainer: ભાજપની 65 હોદ્દેદારોની ટીમમાં કેટલા નવા ચહેરા, માલવીય-તેજસ્વી સૂર્યા સહિત કોણ બહાર?

BJP New 65 Member National Team: ભારતીય જનતા પાર્ટીના હોદ્દેદારોની નવી ટીમની જાહેરાત થઈ ગઈ છે. નીતિન નવીનની અધ્યક્ષતાવાળી પાર્ટીએ સોમવારે કુલ 65 સભ્યોની નવી ટીમની જાહેરાત કરી. નવા હોદ્દેદારોમાં ઘણા ચોંકાવનારા ફેરફારો થયા છે. જ્યાં લાંબા સમયથી ભાજપના આઈટી સેલના અધ્યક્ષ પદેથી અમિત માલવીયને હટાવીને દીપક મ્હસ્કેને લાવવામાં આવ્યા છે, તો બીજી તરફ યુવા મોરચા ટીમના વડા પદેથી તેજસ્વી સૂર્યાની વિદાય થઈ છે, અને હવે તેમની જગ્યાએ હેમાંગ જોશીને આ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

ચાલો જાણીએ કે ભાજપના હોદ્દેદાર સ્તરે શું-શું ફેરફારો થયા છે? કયા જૂના ચહેરાઓને બહારનો રસ્તો બતાવવામાં આવ્યો છે? આ સિવાય કયા નવા ચહેરાઓને પાર્ટી સંગઠનમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે? ભાજપના આ ફેરફારો કેમ મહત્વના છે તે જાણીએ.

પહેલાં જાણીએ- ભાજપના હોદ્દેદાર સ્તરે શું મોટા ફેરફારો થયા?

રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષના સ્તરે?

રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષોની નવી યાદીમાં પાર્ટીએ પ્રાદેશિક સંતુલન અને અનુભવનું સંતુલન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ભાજપે આ વખતે કુલ 13 ઉપાધ્યક્ષ જાહેર કર્યા છે. જો પહેલાં અને અત્યારના હોદ્દેદારોના હિસાબે વિશ્લેષણ કરવામાં આવે તો, 12 જૂના ઉપાધ્યક્ષોમાંથી માત્ર ચારને યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે, જ્યારે નવ નવા ચહેરાઓને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.

સંગઠનાત્મક ફેરફારનું વિશ્લેષણ: જૂની યાદીમાંથી સરોજ પાંડે, ડી. કે. અરુણા, એમ. ચૂબા ઓ, અબ્દુલ્લા કુટ્ટી, લક્ષ્મીકાંત વાજપેયી અને લતા ઉસેંડીને હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. સૌદાન સિંહને ઉપાધ્યક્ષ પદેથી ટ્રાન્સફર કરીને રાષ્ટ્રીય સહ-મહામંત્રી (સંગઠન) બનાવવામાં આવ્યા છે. વરિષ્ઠ પત્રકારોના જણાવ્યા પ્રમાણે ભાજપની એ નીતિ રહી છે કે, ઉપાધ્યક્ષ અને મહામંત્રી જેવા વરિષ્ઠ પદો પર અનુભવી ચહેરા રાખવામાં આવે છે. તેણે આ પરંપરા પહેલાંની જેમ જ યથાવત રાખી છે. વસુંધરા રાજેને ઉપાધ્યક્ષ પદે રાખવા મુદ્દે પત્રકારોનું માનવું છે કે રાજસ્થાનની રાજનીતિમાંથી સિંધિયા (રાજ પરિવાર) ને અલગ કરી શકાય નહીં. ભાજપે ભજન લાલજીને મુખ્યમંત્રી બનાવવાનો પ્રયોગ કર્યો, પરંતુ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં મુખ્યમંત્રી તરીકે તેઓ બહુ પ્રભાવશાળી રહ્યા નથી. આજે પણ વસુંધરા રાજે રાજસ્થાનમાં મજબૂત છે. એવામાં તેમના સમર્થકોમાં નારાજગી ન ફેલાય, તેથી ભાજપે તેમને રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષ પદ પર યથાવત્ રાખ્યા

રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી અને સંગઠનના સ્તરે

પાર્ટીએ સંગઠનાત્મક પદો પર પોતાની કોર ટીમને વધુ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી (સંગઠન) ના પદ પર બી. એલ. સંતોષને યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે.
રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી (સંગઠન): બી. એલ. સંતોષ પદ પર બનેલા છે.
રાષ્ટ્રીય સહ-મહામંત્રી (સંગઠન): શિવપ્રકાશ પદ પર યથાવત છે. આ સિવાય સૌદાન સિંહને રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષમાંથી હટાવીને હવે રાષ્ટ્રીય સહ-મહામંત્રી (સંગઠન) ની ભૂમિકા સોંપવામાં આવી છે.
પૂર્વ રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી તરુણ ચુગને હવે રાષ્ટ્રીય કાર્યાલય પ્રભારીની નવી ભૂમિકામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા છે, જે સંગઠનના આંતરિક વ્યવસ્થાપન માટે મહત્વની ગણવામાં આવે છે.
બીજી તરફ રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી તરીકે સ્મૃતિ ઈરાનીને લાવવા અંગે વરિષ્ઠ પત્રકારોનું માનવું છે કે તેમની પાસે મહિલા મોરચા અધ્યક્ષ અને પૂર્વ હોદ્દેદાર તરીકે કામ કરવાનો ઉત્તમ અનુભવ છે, સાથે જ તેમને સરકારી કામકાજનો પણ લાંબો અનુભવ છે. ભાજપને સંગઠનમાં એક તેજતર્રાર મહિલા ચહેરાની જરૂર હતી, તેથી તેમને ફરીથી મુખ્યધારાની રાજનીતિમાં લાવવામાં આવ્યા છે.

રાષ્ટ્રીય સચિવ સ્તરે મોટા ફેરફારો
રાષ્ટ્રીય સચિવોના વર્ગમાં ભાજપે લગભગ પૂરેપૂરું સંગઠન બદલી નાખ્યું છે. આ વખતે કુલ 16 રાષ્ટ્રીય સચિવ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે, જેની સંખ્યા પહેલાં 11 હતી. આ તમામ ચહેરાઓમાંથી માત્ર એક ચહેરાને છોડીને બાકીના તમામ બદલી નાખવામાં આવ્યા છે. ભાજપના આ પગલા પર પત્રકારોનું માનવું છે કે, રાષ્ટ્રીય સચિવના પદ પર હંમેશા નવા ચહેરાઓને તક આપવામાં આવે છે, જેથી તેમના કામકાજનું મૂલ્યાંકન થઈ શકે, અને તેઓ સંગઠનાત્મક રીતે પરિપક્વ થઈ શકે. પરિપક્વ થયા પછી ભવિષ્યમાં તેમને આગળની ભૂમિકાઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.

બીજી તરફ ભાજપે પહેલાંના રાષ્ટ્રીય સચિવોમાંથી માત્ર એક ચહેરો, અનિલ એન્ટનીને જાળવી રાખ્યા છે. આ અંગે વરિષ્ઠ પત્રકારોનું માનવું છે કે, ભાજપ આ સમયે વિશેષ રૂપે ચાર રાજ્યો એવા, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ અને કેરળ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. ઓડિશા અને બંગાળમાં પાર્ટી સરકાર બનાવી ચૂકી છે, અને હવે આગામી લક્ષ્ય તમિલનાડુ અને કેરળ છે. અનિલ એન્ટની પૂર્વ સંરક્ષણ મંત્રી એ. કે. એન્ટનીના પુત્ર છે, અને કેરળના ખ્રિસ્તી સમુદાયમાં તેમનો સારો પ્રભાવ છે. કેરળમાં ખ્રિસ્તી સમુદાયની વોટબેંક ખૂબ જ પ્રભાવશાળી છે, તેથી તેમના માધ્યમથી ભારતીય જનતા પાર્ટી કેરળમાં સંગઠનના વિસ્તારની યોજના લઈને ચાલી રહી છે.

જૂની યાદીના અગ્રણી નામો જેવા કે પંકજા મુંડે, અરવિંદ મેનન, ડૉ. નરેન્દ્ર સિંહ, અલકા ગુર્જર, ઓમપ્રકાશ ધુર્વે, કામાખ્યા પ્રસાદ તાસા, સુરેન્દ્ર સિંહ નાગર, મનજિંદર સિંહ સિરસા અને ઓમપ્રકાશ ધનખડ આ વખતે યાદીમાં સ્થાન મેળવી શક્યા નથી. તો બીજી તરફ, ઋતુરાજ સિન્હાને સચિવ પદેથી હટાવીને પ્રકોષ્ઠ સંકુલ સહ-સંયોજકની નવી જવાબદારી આપવામાં આવી છે.

તિજોરી (કોષાધ્યક્ષ) અને કાર્યાલય વ્યવસ્થાપનમાં પણ ફેરફાર
નાણાકીય અને વહીવટી વ્યવસ્થાપનના ઉચ્ચ પદો પર પૂરેપૂરો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
રાષ્ટ્રીય કોષાધ્યક્ષ: રાજેશ અગ્રવાલની જગ્યાએ પીયૂષ ગોયલની નિમણૂક થઈ છે.
રાષ્ટ્રીય સહ-કોષાધ્યક્ષ: નરેશ બંસલના સ્થાને રાજેશ મંગલને જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.
રાષ્ટ્રીય કાર્યાલય મંત્રી: પૂર્વ કાર્યાલય સચિવ મહેન્દ્ર કુમારના સ્થાને હવે મહેન્દ્ર પાંડેને રાષ્ટ્રીય કાર્યાલય મંત્રી નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.

મોરચાઓનો ચહેરો ભાજપે પૂરેપૂરો બદલી નાખ્યો
ભાજપે પોતાના સાતેય મોરચાઓના નેતૃત્વમાં 100% ફેરફાર કર્યો છે. આ સંગઠન સાથે જોડાયેલા પુનર્ગઠનનો સૌથી નિર્ણાયક ભાગ રહ્યો છે.
વિશેષ પ્રકોષ્ઠ અને મીડિયા વિભાગનો કરાયો વિસ્તાર
મીડિયા અને સંચાર રણનીતિને પ્રભાવશાળી બનાવવા માટે વિભાગનો વિસ્તાર કરીને ઘણી નવી નિમણૂકો કરવામાં આવી છે.

(1) મીડિયા-સોશિયલ મીડિયા વિભાગ
મીડિયા સંયોજક: અનિલ બલૂની પહેલાંની જેમ જ પદ પર યથાવત્ રહેશે.
મીડિયા સહ-સંયોજક: વિભાગમાં ત્રણ નવા સહ-સંયોજક - આશિષ ઉષા અગ્રવાલ, પ્રદીપ ભંડારી અને સિદ્ધાર્થ યાદવ સામેલ કરાયા છે. જ્યારે ડૉ. સંજય મયૂખને હટાવી દેવામાં આવ્યા છે.
સોશિયલ મીડિયા સંયોજક: અમિત માલવીયની જગ્યાએ હવે દીપક મ્હસ્કેને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
સોશિયલ મીડિયા સહ-સંયોજક: ચાર નવા નામોની નિમણૂક કરાઈ છે. જેમાં પ્રીતિ ગાંધી, શિવાનંદ દ્વિવેદી, આલોક ભટ્ટ, અરુણ યાદવ સામેલ છે.

(2) નોર્થ ઈસ્ટ અને પ્રકોષ્ઠ સંકુલ
નોર્થ ઈસ્ટ સંયોજક: ડૉ. સંબિત પાત્રા
નોર્થ ઈસ્ટ સહ-સંયોજક: રાજીવ બબ્બર
પ્રકોષ્ઠ સંકુલ સંયોજક: વિષ્ણુ દત્ત શર્મા
પ્રકોષ્ઠ સંકુલ સહ-સંયોજક: ઋતુરાજ સિન્હા અને વિષ્ણુ વર્ધન રેડ્ડી.
સંગઠનમાં ભાજપ દ્વારા કરાયેલા આ ફેરફારોનું શું મહત્વ છે?
વરિષ્ઠ પત્રકાર અને રાજકીય વિશ્લેષકોએ ભાજપના કેટલાક મહત્વના પગલાઓ પર પણ વાત કરી હતી.

આઈટી સેલ હેડ અમિત માલવીય અને તમામ મોરચાઓમાં ફેરફાર કેમ?
રાજકીય વિશ્લેષકના જણાવ્યા અનુસાર, જૂની ટીમના મોરચા હોદ્દેદારો પોતાની જાતને પાર્ટીના સંગઠનાત્મક માળખા અનુસાર ઢાળી શક્યા ન હતા, તેથી તેમને નવી ટીમમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું નથી.

લાલ સિંહ આર્યનું પ્રમોશન અને દુષ્યંત કુમાર ગૌતમને હટાવવા અંગે
પત્રકારોના જણાવ્યા અનુસાર, દુષ્યંત ગૌતમને એક દલિત ચહેરા તરીકે સ્થાપિત કરીને પાર્ટીએ તેમની હેસિયત કરતાં વધુ તકો (જેમ કે વિધાનસભા ચૂંટણી લડાવવી, રાજ્યસભા આપવી, મોરચા હોદ્દેદાર અને અંતે મહામંત્રી બનાવવા) આપી હતી. પરંતુ તેમના રહેવાથી પાર્ટીને કોઈ મોટો લાભ થયો નહીં, પરંતુ ઉત્તરાખંડમાં એક કાંડ પછી તેમના કારણે પાર્ટીની છબી પર ખરાબ અસર પડી. આ છબીના નુકસાનને કારણે જ તેમને હટાવીને મધ્ય પ્રદેશના લાલ સિંહ આર્યને નવા દલિત ચહેરા તરીકે લાવવામાં આવ્યા છે.