બિહારમાં સૌથી વધુ વોટ શેર છતાં તેજસ્વીનું તેજ કેમ ઝાંખું પડ્યું? સમજો સમીકરણ

Bihar Election 2025: બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી 2025માં મહાગઠબંધનના સીએમ ઉમેદવાર તેજસ્વી યાદવે તેમની પરંપરાગત રાધોપુર બેઠક પર શરુઆતી પછડાટ બાદ અંતે જીત મેળવી. જોકે, તેમની પાર્ટી આરજેડી (RJD)ને 2010 પછીની સૌથી કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો (માત્ર 22 બેઠકો મળી).

આરજેડીનો વોટ શેર 22.76% રહ્યો, જે આ ચૂંટણીમાં કોઈપણ પક્ષ કરતાં સૌથી વધુ હતો. તેનાથી વિપરીત, સૌથી વધુ બેઠકો જીતનાર બીજેપીનો વોટ શેર 20.90% અને જેડીયુનો 18.92% હતો. આના પર મુખ્ય સવાલ એ ઊભો થાય છે કે, વોટ શેરમાં નંબર-1 હોવા છતાં આરજેડીએ ઓછી બેઠકો કેમ જીતી?

મહાગઠબંધનના સહયોગી કોંગ્રેસે આ હાર માટે મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા 65 લાખ મતદારોને મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું અને કોંગ્રેસના નેતા પવન ખેરાએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશ્નર જ્ઞાનેશ કુમાર પર લોકશાહીને નબળી પાડવાનો આરોપ લગાવ્યો.

2020ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં શું થયું હતું?

બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી 2025માં, સીએમ ઉમેદવાર તેજસ્વી યાદવે રાધોપુર બેઠક પર શરુઆતી પછડાટ બાદ જીત મેળવી પણ તેમની પાર્ટી આરજેડીને 2010 પછીની સૌથી ઓછી 22 બેઠકો મળી.

આરજેડીનો વોટ શેર (22.76%) અન્ય પક્ષો-બીજેપી (20.90%) અને જેડીયુ (18.92%) કરતાં સૌથી વધુ રહ્યો. આનાથી સવાલ ઊભો થયો કે વોટ શેરમાં ટોચ પર હોવા છતાં આરજેડીએ ઓછી બેઠકો કેમ જીતી. કોંગ્રેસે હારનું કારણ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા 65 લાખ મતદારોને ગણાવ્યું અને કોંગ્રેસ નેતા પવન ખેરાએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશ્નર જ્ઞાનેશ કુમાર પર લોકશાહીને નબળી પાડવાનો આરોપ લગાવ્યો.

વોટ શેર અને બેઠકો વચ્ચેનો સંબંધ: ચૂંટણી નિષ્ણાતોનો મત

સામાન્ય રીતે, ચૂંટણીમાં પક્ષને મળેલા વોટ શેરના પ્રમાણમાં જ બેઠકો મળવાનો ટ્રેન્ડ હોય છે. જોકે, ચૂંટણી સર્વેક્ષણ એજન્સીઓ કહે છે કે વોટ શેરનું બેઠકોમાં રૂપાંતરણ ઘણાં પરિબળો પર આધાર રાખે છે અને પરિણામોનો અંદાજ લગાવવો ખૂબ જટિલ છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો કોઈ પક્ષનો વોટ શેર વધે કે ઘટે, તો પણ તેની બેઠકોમાં ફરજિયાતપણે તેટલો જ વધારો કે ઘટાડો થાય તે જરૂરી નથી. આ વિસંગતતાનું મુખ્ય કારણ ચૂંટણીનું બહુકોણીય હોવું અથવા મતદારો દ્વારા માત્ર બે મોટા ગઠબંધનના આધારે મતદાન કરવું હોઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો: બિહારમાં પરાજય બાદ લાલુ યાદવના પરિવારમાં તિરાડ, પુત્રી રોહિણીએ સંબંધ તોડ્યા; સંજય યાદવ પર આરોપ

ઉદાહરણ તરીકે, લોકસભાની ચૂંટણીમાં બીજેપીને 1984માં 7.4% વોટ મળ્યા હતા, પરંતુ બેઠકો ફક્ત 0.4% જ હતી. જોકે, તેમનો વોટ શેર 11% વટાવ્યા પછી બેઠકોમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો. 2014 પહેલા, બીજેપીનું શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન 1998-99માં હતું, જ્યારે 24-26% વોટ શેર પર તેમને 34% બેઠકો મળી હતી. આ જ રીતે, કોંગ્રેસને 2014 અને 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં લગભગ 20% વોટ મળવા છતાં 10% કરતાં ઓછી બેઠકો મળી હતી.