રેલવે કર્મચારીઓ માટે મોટો વિકલ્પ, NPS છોડી UPSમાં જોડાવાની તક, પેન્શન અને VRS અંગે નવા નિયમો

Railway Employees UPS Pension Scheme Rules: રેલવે મંત્રાલયે NPS હેઠળ આવતા કર્મચારીઓ માટે UPS ના નિયમોની જાહેરાત કરી છે. 1 જાન્યુઆરી 2004 પછી નિમણૂક પામેલા કર્મચારીઓ આ સ્કીમ માટે પાત્ર છે, અને તેમણે તેમના બેઝિક પગારના 10% ફાળો આપવો પડશે.

UPSને લઈને રેલ કર્મીઓ માટે નોટિફિકેશન

યૂનિફાઇડ પેન્શન સ્કીમ એટલે કે યુપીએસ (UPS) ને લઈને રેલવે કર્મચારીઓ માટે કેન્દ્ર સરકારે બુધવારે એક નોટિફિકેશન દ્વારા તમામ પ્રકારની ગાઈડલાઈન્સ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે, જેનાથી પેન્શનના વિકલ્પોને લઈને રહેલી શંકા દૂર થઈ ગઈ છે. નવા નિયમો હેઠળ, ન્યૂનતમ 25 વર્ષની ક્વોલિફાઈંગ સર્વિસ પૂરી કરનારા રેલવે કર્મચારીઓને તેમના નિવૃત્તિના ઠીક પહેલાના 12 મહિનાના સરેરાશ બેઝિક પેના 50 ટકા એશ્યોર્ડ પેન્શન (ગેરંટીડ પેન્શન) તરીકે આપવામાં આવશે. આ સાથે જ, નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) હેઠળ આવતા હાલના કર્મચારીઓને UPS માં સ્વિચ કરવાનો એક વાર વન-ટાઈમ વિકલ્પ મળશે.

VRS લેનારા કર્મચારીઓ માટે પણ ગાઈડલાઈન

આ નવી ગાઈડલાઈનમાં વીઆરએસ (VRS) લેનારા કર્મચારીઓ માટે પણ પેન્શનની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દેવામાં આવી છે. જો કોઈ કર્મચારી ન્યૂનતમ સેવા અવધિ પૂરી કર્યા પછી સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ લે છે, તો તે પણ એશ્યોર્ડ પેન્શનનો હકદાર રહેશે, જ્યારે 10 વર્ષની સર્વિસ પૂરી થવા પર ઓછામાં ઓછા 10,000 રૂપિયાનું પેન્શન મળશે, અને 25 વર્ષની સર્વિસ પૂરી થવા પર પૂરૂં પેન્શન મળી શકે છે. આ સિવાય, કર્મચારીના મૃત્યુની સ્થિતિમાં પરિવારને 60 ટકા અને મોંઘવારી રાહત (DR) નો લાભ પણ મળશે. કેન્દ્ર સરકારે 1 એપ્રિલ, 2025 ના રોજ NPS હેઠળ UPS સ્કીમ શરૂ કરી હતી. કેન્દ્ર સરકારના ઘણા વિભાગો એક પછી એક UPS નો અમલ કરી રહ્યા છે, અને હવે રેલવેએ પણ પોતાના કર્મચારીઓ માટે આ પેન્શન સ્કીમ શરૂ કરી દીધી છે.

કયા રેલવે કર્મચારીઓ UPS ના દાયરામાં આવશે?

UPS માં તે રેલવે કર્મચારીઓ સામેલ છે જેમની નિમણૂક 1 જાન્યુઆરી, 2004 ના રોજ અથવા ત્યારપછી થઈ હતી, અને જેઓ NPS ના દાયરામાં આવે છે. નોટિફિકેશન મુજબ, કેઝ્યુઅલ કે દૈનિક મજૂર, કોન્ટ્રાક્ટ કર્મચારી અને બીજી પેન્શન સ્કીમના નિયમો હેઠળ આવતી કેટલીક ચોક્કસ કેટેગરીના કર્મચારીઓ UPS માં સામેલ થઈ શકશે નહીં.

કર્મચારી અને એમ્પ્લોયર તરફથી UPS કોર્પસમાં યોગદાન

રેલવે UPS સબસ્ક્રાઇબરને દર મહિને પોતાના બેઝિક પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થા (DA) ના 10 ટકા હિસ્સો પોતાના પર્સનલ UPS એકાઉન્ટમાં જમા કરવાનો રહેશે. જો કર્મચારી પ્રોબેશન પર હોય કે કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય સરકારના કોઈ વિભાગમાં ડેપ્યુટેશન પર હોય, તોપણ આ યોગદાન ચાલુ રહેશે. રેલવે પણ કર્મચારીના બેઝિક પે અને DA નો 10% હિસ્સો તેમના UPS કોર્પસમાં જમા કરશે. પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (PFRDA) ના નિયમ અનુસાર, સરકાર બેઝિક પે + DA નો લગભગ 8.5 ટકા હિસ્સો તે પૂલ કોર્પસમાં પણ જમા કરે છે, જે રિટાયરમેન્ટ પર કર્મચારીઓને ચોક્કસ (એશ્યોર્ડ) પેન્શન આપે છે.

UPS હેઠળ રેલવે કર્મચારીઓ માટે પેન્શનની રકમ

નોટિફિકેશન મુજબ, 25 વર્ષની સર્વિસ પૂરી થવા પર કર્મચારીઓને પૂરી ગેરંટેડ પેન્શન મળશે, જે નિવૃત્તિ પહેલાના છેલ્લા 12 મહિનાના સરેરાશ બેઝિક પેના 50 ટકા હશે. જો સર્વિસ 10 થી 25 વર્ષ વચ્ચે છે, તો કર્મચારીનું પેઆઉટ તે જ પ્રમાણમાં (Pro-rata) ઓછું થઈ જશે.

UPS હેઠળ રેલવે કર્મચારીઓ માટે ફેમિલી પેન્શન

નોટિફિકેશન મુજબ, ફેમિલી પેન્શન નિવૃત્તિ કે સુપરએન્યુએશનની તારીખે કાયદેસર રીતે વિવાહિત જીવનસાથીને આપવામાં આવશે. મળવાપાત્ર ફેમિલી પેન્શનનું પેઆઉટ સંપૂર્ણ પેન્શનના 60% હશે.

વોલન્ટરી રિટાયરમેન્ટ સ્કીમ (VRS) પસંદ કર્યા પછી પેન્શન

રેલવે કર્મચારીઓ માટે UPS નિયમો તેમને 20 વર્ષની સર્વિસ પૂરી થયા પછી વોલન્ટરી રિટાયરમેન્ટ લેવાની પરવાનગી આપે છે. પેન્શનનું પેઆઉટ સર્વિસના વર્ષો પર નિર્ભર કરશે. જો કર્મચારી 25 વર્ષની સર્વિસ પૂરી કર્યા પછી VRS લે છે, તો પેન્શન રિટાયરમેન્ટ પહેલાના છેલ્લા 12 મહિનાના સરેરાશ બેઝિક પેના 50 ટકા હશે. જો સર્વિસનો સમયગાળો 25 વર્ષથી ઓછો છે, તો કર્મચારીને પ્રો-રેટા ગેરંટીડ પેઆઉટ મળશે. UPS હેઠળ, જો કોઈ VRS લે છે, તો તેમનું એન્યુઇટી પેઆઉટ તે તારીખથી શરૂ થશે, જ્યારે કર્મચારી સુપરએન્યુએશનની ઉંમર સુધી પહોંચશે, નહીં કે વોલન્ટરી રિટાયરમેન્ટના તરત જ પછી.

જો રેલવે કર્મચારી રાજીનામું આપે તો UPS પેન્શન

સામાન્ય રાજીનામાની સ્થિતિમાં UPS હેઠળ ગેરંટીડ પેન્શનનો અધિકાર પૂરો થઈ જશે. કર્મચારીને વ્યક્તિગત કોર્પસમાં જમા પેન્શનની રકમ વત્તા-ઓછા પ્રમાણમાં (lump sum) મળશે. કર્મચારીને નોકરીમાંથી બરતરફ કરવા કે હટાવવાના કિસ્સામાં પણ આ જ નિયમ લાગુ પડશે. ફરજિયાત નિવૃત્તિ (compulsory retirement) ના કિસ્સામાં, પેઆઉટ મળવાપાત્ર કુલ પેઆઉટના બે-તૃતીયાંશથી ઓછું અને પૂરા પેઆઉટથી વધુ હોઈ શકે નહીં. જો કેન્દ્ર સરકાર હેઠળ બીજી નોકરી માટે યોગ્ય પરવાનગી સાથે રાજીનામું આપવામાં આવ્યું હોય, તો UPS ના ફાયદા પૂરા થશે નહીં.

રેલવે કર્મચારીનું મૃત્યુ થવા પર UPS પેન્શન

આ કિસ્સામાં, લાગુ થતા UPS ફાયદા પસંદ કરેલા વિકલ્પ અને સંજોગો પર આધાર રાખશે. જો કોઈ કર્મચારી UPS વિકલ્પ પસંદ કર્યા વિના 15 વર્ષની સર્વિસ પૂરી કર્યા પછી મૃત્યુ પામે છે, તો પરિવારને કેટલાક ખાસ સંજોગોમાં રેલવેના લાગુ પેન્શન નિયમો હેઠળ પેન્શનનો લાભ મળી શકે છે.

રેલવે કર્મચારીઓ માટે UPS થી NPS માં સ્વિચ કરવું

જો કોઈ રેલવે કર્મચારી UPS થી NPS માં સ્વિચ કરવા માંગે છે, તો તે પોતાની સર્વિસ દરમિયાન આવું એક વાર કરી શકે છે. એક વાર NPS પસંદ કર્યા પછી, તેઓ પાછા UPS માં સ્વિચ કરી શકતા નથી. જો તેઓ NPS પસંદ કરે છે, તો તેમના NPS કોર્પસમાં સરકારનું યોગદાન તેમના બેઝિક પેના 14 ટકા રહેશે.

આ લોકો UPS થી NPS માં સ્વિચ નહીં કરી શકે

નિવૃત્તિના 12 મહિના પહેલા

વોલન્ટરી રિટાયરમેન્ટ (સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ) ના ત્રણ મહિના પહેલા

રાજીનામું/ફરજિયાત નિવૃત્તિની કેટલીક સ્થિતિઓમાં

જ્યારે ખાતાકીય અથવા ન્યાયિક કાર્યવાહી ચાલી રહી હોય/વિચારાધીન હોય.

UPS પેન્શન પર મોંઘવારી રાહત મળશે

UPS રેલવે કર્મચારીઓ માટે કોઈ ફિક્સ્ડ પેન્શન સ્કીમ નહીં હોય, કારણ કે UPS સબસ્ક્રાઇબર્સને તેમના બેઝિક પેન્શન પર મોંઘવારી રાહત (DR) પણ મળે છે. DR ફેમિલી પેન્શન પર પણ મળે છે.

ઇન્ડિવિજ્યુઅલ વિરુદ્ધ બેન્ચમાર્ક કોર્પસ

UPS માં ઇન્ડિવિજ્યુઅલ કોર્પસનો અર્થ છે, એમ્પ્લોયર દ્વારા કરવામાં આવેલું રોકાણ અને તેના પર મળતું વળતર. ઇન્ડિવિજ્યુઅલ કોર્પસ, કર્મચારીના પરમેનેન્ટ રિટાયરમેન્ટ એકાઉન્ટ નંબર (PRAN) સાથે જોડાયેલા UPS એકાઉન્ટમાં નેટ એસેટ વેલ્યુ (NAV) હોય છે. બેન્ચમાર્ક કોર્પસ એ એક કાલ્પનિક રેફરન્સ કોર્પસ છે, જેની ગણતરી ડિફોલ્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પેટર્નનો ઉપયોગ કરીને અને કોઈ ચોક્કસ ઉપાડ વિના રેગ્યુલર UPS યોગદાન માનીને કરવામાં આવે છે.

PFRDA નું કહેવું છે કે, જો નિવૃત્તિ સમયે કર્મચારીનું ઇન્ડિવિજ્યુઅલ કોર્પસ બેન્ચમાર્ક કોર્પસથી ઓછું હોય, તો નક્કી કરેલું ચૂકવણું (assured payout) તે જ પ્રમાણમાં ઓછું કરી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં, કર્મચારી નિયમોને આધીન રહીને તફાવતની રકમ ભરીને ઘટ પૂરી કરી શકે છે.