હોર્મુઝ ખુલ્યા બાદ ઈરાન સસ્તુ ઓઈલ વેચી રહ્યુ હોવા છતાં ભારત કેમ ખરીદી નથી કરતું?

Strait of Hormuz: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ અટકી ગયું છે અને શાંતિ વાર્તા ચાલી રહી છે. આ કરાર દરમિયાન અમેરિકાએ ઈરાની ક્રૂડ પરથી પ્રતિબંધ હટાવી લીધો છે અને 60 દિવસની છૂટછાટ આપી છે, જેના પછી ઈરાની ક્રૂડ બજારમાં આવી ચૂક્યું છે. વળી, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પણ ખૂલી ચૂક્યું છે, જેના પછી ટેન્કરો પહેલા કરતાં વધુ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે.

ભારતને સસ્તું ઈરાની ક્રૂડ વેચવાની ઓફર મળી
આ દરમિયાન રોઇટર્સના રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકાની છૂટછાટ પછી ઘણા વચેટિયાઓ ઈરાની ક્રૂડ ભારતને વેચવા માટે ઓફર કરી રહ્યા છે. આ લોકોએ ભારતીય રિફાઇનર્સને ઈરાની ક્રૂડ સસ્તા ભાવે વેચવાની ઓફર આપી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય રિફાઇનરીઓનો સંપર્ક સીધો નેશનલ ઈરાની ઓઈલ કંપની (NIOC) તરફથી અને વચેટિયાઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં કહેવાયું છે કે તેમને ઈરાની રાજ્ય ઉત્પાદક દ્વારા ક્રૂડ ફાળવવામાં આવ્યું છે.

ઈરાની ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ 3-4 ડોલર સસ્તું મળશે
રોઇટર્સે જણાવ્યું કે ઓઇલ રિફાઇનર્સ સાથે જોડાયેલા એક સૂત્રએ માહિતી આપી કે NIOC સિવાય પણ ઘણા વેપારીઓ ઈરાની ક્રૂડ વેચવા માટે સંપર્ક કરી રહ્યા છે, પરંતુ અમારી પ્રાથમિકતા NIOCને તક આપવાની છે. તેમણે જણાવ્યું કે NIOC ભારતીય ખરીદદારોને કહી રહ્યું છે કે ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ પ્રાદેશિક સ્તરે સમાન ગુણવત્તાવાળા ક્રૂડ ઓઈલની સરખામણીમાં પ્રતિ બેરલ 3 થી 4 ડોલર સસ્તું હશે.

સિંગાપોર-દુબઈના વેપારીઓ અને ઈરાની મંત્રીની ચર્ચા
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે રિફાઇનરનો સંપર્ક કરનારા વેપારીઓ મુખ્યત્વે સિંગાપોર અને દુબઈ સ્થિત નાની અને મધ્યમ કદની વેપારી કંપનીઓમાંથી છે. આ સપ્તાહે ઈરાનના પેટ્રોલિયમ મંત્રી મોહસેન પાકનેજાદની નવી દિલ્હી મુલાકાત દરમિયાન ભારતને ક્રૂડ ઓઈલ અને એલપીજીના સંભવિત પુરવઠા પર પણ ચર્ચા થઈ હતી.

ભારતમાં ઈરાની ક્રૂડ સંગ્રહવાની મર્યાદિત ક્ષમતા
જો કે, ભારતીય રિફાઇનર્સ પાસે ભવિષ્યમાં ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ સંગ્રહિત કરવાની મર્યાદિત ક્ષમતા છે, કારણ કે મોટાભાગના લોકોએ ઓગસ્ટ સુધીનો પુરવઠો સુરક્ષિત કરી લીધો છે અને મિડલ ઇસ્ટના સપ્લાયર્સ ખરીદદારો પર પ્રાથમિકતા આપવા માટે દબાણ કરી રહ્યા છે. ભારત પહેલાથી જ વેપારીઓ દ્વારા ઈરાનથી એલપીજીની આયાત કરી રહ્યું હતું અને પ્રતિબંધોમાં છૂટ મળ્યા બાદ આ આયાત વધુ વધી શકે છે.

સસ્તું હોવા છતાં વધુ ક્રૂડ ખરીદવું મુશ્કેલ
કેપ્લરના અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ભારતે પોતાના ક્રૂડના પુરવઠા માટે ઘણા દેશો સાથે કરાર કરી લીધા છે. વળી, તે ઘણી જગ્યાએથી ક્રૂડ મંગાવી રહ્યું છે અને મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ રિઝર્વ કરીને પણ રાખ્યું છે. આ કારણે, સસ્તું ક્રૂડ મળવા છતાં પણ તે વધુ ખરીદી કરી શકે તેમ નથી.

યુદ્ધ અટકતાં ક્રૂડના ભાવો નીચે લાવવાના પ્રયાસો
નોંધનીય છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધના કારણે ક્રૂડની કિંમતો પ્રતિ બેરલ 126 ડોલર પર પહોંચી ગઈ હતી, ત્યારબાદ ક્રૂડના ભાવ નીચે લાવવા માટે અમેરિકાએ ઈરાની ક્રૂડ પર છૂટછાટ આપી હતી. અમેરિકા તરફથી 30 દિવસ માટે પ્રતિબંધોમાં છૂટ આપવામાં આવ્યા બાદ ભારતને એપ્રિલમાં ઈરાની ક્રૂડના બે કન્સાઇનમેન્ટ મળ્યા હતા, જેની ચૂકવણી ચીની યુઆનમાં કરવામાં આવી હતી.