રશિયાની બે સૌથી મોટી ઓઈલ કંપની પર ટ્રમ્પનો પ્રતિબંધ, પુતિન 'પ્રામાણિક' ન રહ્યાનો દાવો

Trump imposes sanctions on Russian oil firms: અમેરિકાએ રશિયાની મુખ્ય ઓઇલ કંપનીઓ પર આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો લાદવાની જાહેરાત કરી છે, જેનાથી વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર અને રાજકારણમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને રશિયન પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચેની એક કથિત 'ગુપ્ત સમજૂતી'નું તૂટવું હોવાનું મનાઈ રહ્યું છે. ટ્રમ્પના મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર સ્કોટ બેસેન્ટે ખુલાસો કર્યો છે કે પુતિને પ્રામાણિકતા ન દાખવતા ટ્રમ્પ અત્યંત નિરાશ થયા છે, જેનું પરિણામ આ પ્રતિબંધો છે. તેમણે કહ્યું કે અમે યુક્રેન યુદ્ધ ખતમ કરવા માગીએ છીએ પરંતુ તેઓ આવુ નથી ઈચ્છતા. તેઓ વાતચીતમાં નિરાશ જ કરી રહ્યા છે. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયાની બે સૌથી મોટી ઓઈલ કંપની રોસનેફ્ટ (Rosneft) અને લુકઓઈલ (Lukoil) પર પ્રતિબંધ મૂકવાની જાહેરાત કરી છે. અમેરિકાએ દાવો કર્યો છે કે, ‘અમે યુક્રેન યુદ્ધ ખતમ કરવા માંગીએ છીએ. આ કારણસર અમે આ નિર્ણય લીધો છે.’ બીજી તરફ, ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે, ‘રશિયન પ્રમુખ પુતિન વાતચીત કરવામાં પણ, અમારી આશા પ્રમાણે, પ્રામાણિક અને સ્પષ્ટ ન હતા. તેમની સાથે વાતચીત આગળ વધારીને અમે નિરાશ છીએ.’

શું હતી 'સિક્રેટ ઓઇલ ડીલ'? 

સ્કોટ બેસેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પ અને પુતિન વચ્ચે એક અનૌપચારિક સમજૂતી થઈ હતી. આ ડીલ હેઠળ, રશિયાએ તેલના ભાવ નીચા (લગભગ 60-65 ડોલર પ્રતિ બેરલ) જાળવી રાખવાના હતા. તેના બદલામાં, અમેરિકા રશિયા પર નવા પ્રતિબંધો લાદવા જેવા મુદ્દાઓ પર નરમ વલણ અપનાવવાનું હતું. જોકે, બેસેન્ટે આરોપ લગાવ્યો કે પુતિને આ સમજૂતી તોડી અને OPEC+ દેશો સાથે મળીને તેલના ઉત્પાદનમાં કાપ મૂક્યો, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગયા. જ્યારે બીજી બાજુ એવી ચર્ચા છે કે યુક્રેન યુદ્ધને રોકવાના ઉદ્દેશ્યથી પણ ટ્રમ્પે રશિયાની આ ઓઈલ કંપનીઓ સામે પ્રતિબંધ મૂકવાની કાર્યવાહી કરી છે. 

પુતિનના 'દગા'થી ટ્રમ્પ નિરાશ 

બેસેન્ટે કહ્યું પુતિન હવે પ્રામાણિકતા નથી દાખવતા. અમે તેમની સાથે યુક્રેન યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે અનેક પ્રયાસો કર્યા પણ તેઓ વાતચીતમાં નિરસતા જ દાખવતા રહ્યા છે. તેલના વધતા ભાવોએ અમેરિકામાં મોંઘવારી વધારી દીધી છે, જે આગામી ચૂંટણીઓમાં ટ્રમ્પ માટે રાજકીય રીતે નુકસાનકારક છે. આ વ્યક્તિગત દગાથી નિરાશ થઈને, ટ્રમ્પે પુતિનને સબક શીખવવા અને રશિયાની આવક પર સીધો પ્રહાર કરવા માટે આ પ્રતિબંધો લગાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આમ, આ પ્રતિબંધો માત્ર યુક્રેન યુદ્ધને લઈને નથી, પરંતુ બે મોટા નેતાઓ વચ્ચેના અંગત સંબંધો તૂટવાનું પરિણામ છે.

ભારત પર શું થશે અસર? 

રશિયા પરના આ પ્રતિબંધો અને તેલના ઊંચા ભાવની સીધી અસર ભારત જેવા મોટા તેલ આયાતકાર દેશ પર પડશે.

પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘા થશે: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલ મોંઘું થવાથી ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધી શકે છે.

મોંઘવારી વધશે: ઇંધણના ભાવ વધવાથી ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોંઘું થશે, જેની સીધી અસર જીવન જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર પડશે અને મોંઘવારી વધશે.

વેપાર ખાધ વધશે: ભારતને તેલ ખરીદવા માટે વધુ ડોલર ખર્ચવા પડશે, જેનાથી દેશની વેપાર ખાધ પર દબાણ વધશે.

આમ, ટ્રમ્પ અને પુતિન વચ્ચેના આ રાજકીય અને વ્યક્તિગત સંઘર્ષની આર્થિક કિંમત ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વએ ચૂકવવી પડી શકે છે. આ ઘટના ટ્રમ્પની 'પર્સનલ ડિપ્લોમસી'ની શૈલીના જોખમોને પણ ઉજાગર કરે છે, જ્યાં વ્યક્તિગત સંબંધો તૂટતા જ તેના ગંભીર આંતરરાષ્ટ્રીય પરિણામો જોવા મળે છે.