China Taiwan conflict: ઈરાન યુદ્ધ બાદ હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર તાઇવાન પર વધી રહેલા તણાવ પર ટકેલી છે. ચીને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તાઇવાનની આસપાસ પોતાની સૈન્ય હાજરીમાં સતત વધારો કર્યો છે. સ્થિતિ એટલી ગંભીર બની ગઈ છે કે હવે લગભગ દરેક સમયે ચીની નૌસેનાના 5થી 6 યુદ્ધ જહાજ તાઇવાનને ચારેય તરફથી ઘેરીને રાખે છે. મે 2026ના અંતમાં પણ ચીનના મોટા ગાઇડેડ-મિસાઇલ ડિસ્ટ્રોયર સહિત અનેક યુદ્ધ જહાજ તાઇવાનના ઉત્તર, દક્ષિણ, પૂર્વ અને તાઇવાન સ્ટ્રેટમાં તહેનાત હતા. સુરક્ષા અધિકારીઓના હવાલાથી જાણવા મળ્યું છે કે આ કોઈ સામાન્ય સૈન્ય અભ્યાસ નથી, પરંતુ ચીનની કાયમી વ્યૂહનીતિનો જ એક ભાગ છે.
કેવી રીતે વધારવામાં આવ્યો ઘેરાવ?
ચીને તાઇવાનને અચાનક નથી ઘેર્યું, પરંતુ ધીમે-ધીમે પોતાની સૈન્ય હાજરી વધારી છે. વર્ષ 2020માં ચીને તાઇવાન સ્ટ્રેટમાં એક યુદ્ધ જહાજની નિયમિત પેટ્રોલિંગ શરૂ કરી હતી. તેની સાથે જ તાઇવાનના ઉત્તર અને દક્ષિણ તટ પાસે વધુ બે જહાજો તહેનાત કરવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ, વર્ષ 2022માં ચોથું યુદ્ધ જહાજ તાઇવાનના પૂર્વી તટ પર તહેનાત કરી દેવામાં આવ્યું, જેનાથી ચીનની નૌસેનાની હાજરી ત્યાં કાયમી બની ગઈ.
વર્ષ 2024થી અત્યાર સુધીમાં ચીને પૂર્વી ક્ષેત્રમાં પાંચમા અને છઠ્ઠા યુદ્ધ જહાજને પણ નિયમિત રીતે તહેનાત કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. હવે સામાન્ય દિવસોમાં પણ તાઇવાનની આસપાસ 5થી 6 ચીની યુદ્ધ જહાજ હાજર રહે છે અને કોઈ વિશેષ ઓપરેશન કે તણાવ દરમિયાન આ સંખ્યા હજુ વધી જાય છે.
મોટા ગાઇડેડ-મિસાઇલ ડિસ્ટ્રોયરની તહેનાતી પાછળનો હેતુ
સંરક્ષણ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ચીન માત્ર શક્તિ પ્રદર્શન નથી કરી રહ્યું, પરંતુ સંભવિત યુદ્ધની તૈયારીઓ પણ કરી રહ્યું છે. પહેલા ચીન પેટ્રોલિંગ કરવા માટે નાના યુદ્ધ જહાજનો ઉપયોગ કરતું હતું, પરંતુ હવે તેની જગ્યાએ મોટા અને અત્યાધુનિક ગાઇડેડ-મિસાઇલ ડિસ્ટ્રોયર તહેનાત કરવામાં આવી રહ્યા છે. ચીનની નૌસેના પાસે હાલમાં આવા 48 ડિસ્ટ્રોયર ઉપલબ્ધ છે. તાઇવાનના પૂર્વી તટ પાસે સતત હાજર રહીને ચીન સમુદ્રની ઊંડાઈ અને તે વિસ્તારનો નકશો તૈયાર કરી રહ્યું છે, જેથી ભવિષ્યમાં દુશ્મનની સબમરીન ક્યાં છુપાઈ શકે છે તેની માહિતી મેળવી શકાય. આ સાથે જ ચીન તાઇવાનની સેનાની ગતિવિધિઓ, તેમની સંચાર વ્યવસ્થા અને સૈનિકોની તહેનાતી પર પણ નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે.
મહત્ત્વના સૈન્ય એરબેઝ પર નજર
તાઇવાનના પૂર્વી ભાગમાં હુલિએન અને તાઇતુંગ જેવા અત્યંત મહત્ત્વના સૈન્ય એરબેઝ આવેલા છે. ચીન આ વિસ્તારોની આસપાસ પોતાના યુદ્ધ જહાજ તહેનાત કરીને અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોના એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ, સબમરીન અને સૈન્ય જહાજોને તાઇવાનની નજીક પહોંચતા રોકવા માંગે છે. ચીન નિયમિતપણે તાઇવાન સ્ટ્રેટની મધ્ય રેખા પાર કરીને સૈન્ય ઉડાન ભરી રહ્યું છે અને વિદેશી જહાજો સામે તેની આક્રમકતા પણ વધી છે. એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે ચીન સીધું યુદ્ધ શરૂ કર્યા વિના, આ પ્રકારે સતત દબાણ બનાવીને તાઇવાનને એવો સંદેશ આપવા માંગે છે કે ભવિષ્યમાં તેના કબ્જાનો વિરોધ કરવો તાઇવાન માટે અશક્ય બની જશે.
