તિબેટમાં 7.0ની તીવ્રતાના પ્રચંડ ભૂકંપથી ધરા ધ્રૂજી: જમીનથી 173 કિમી ઊંડે કેન્દ્રબિંદુ, લ્હાસા સુધી આંચકા અનુભવાયા

Tibet Earthquake : ચીનના તિબેટ વિસ્તારમાં ગુરુવારે રાત્રે 7.0ની તીવ્રતાનો અત્યંત શક્તિશાળી ભૂકંપ આવતાં સમગ્ર વિસ્તારમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો હતો. ભારતના નેશનલ સેન્ટર ફોર સીસ્મોલોજી (NCS)ના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય સમય મુજબ રાત્રે આશરે 8:03 વાગ્યે આ ભૂકંપના આંચકા નોંધાયા હતા. આ ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ જમીનની અંદર 173 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ સ્થિત હતું. જાન્યુઆરી 2024 પછી ચીનમાં નોંધાયેલો આ સૌથી શક્તિશાળી ભૂકંપ હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

ભૂકંપનું કેન્દ્ર અને અલગ-અલગ એજન્સીઓની વિગતો

ચીનના ભૂકંપ નેટવર્ક કેન્દ્ર (CENC)ના અહેવાલ મુજબ, સ્થાનિક સમય પ્રમાણે રાત્રે 10:33 વાગ્યે ઉત્તરી તિબેટના નાગચૂ વિસ્તારમાં આ આંચકા આવ્યા હતા. આ કેન્દ્રબિંદુ તિબેટની રાજધાની લ્હાસાથી આશરે 400 કિલોમીટર દૂર પર્વતીય વિસ્તારમાં હતું. આ સ્થળ આશરે 4,864 મીટરની ઊંચાઈ પર આવેલું છે. બીજી તરફ, જર્મન રિસર્ચ સેન્ટર ફોર જીઓસાયન્સિસ (GFZ) અને CENCએ જણાવ્યું હતું કે ભૂકંપની ઊંડાઈ જમીનથી માત્ર 10 કિલોમીટર નીચે હતી. સ્થાનિક લોકોએ આ પ્રચંડ આંચકા સ્પષ્ટપણે અનુભવ્યા હતા.

જાનમાલના નુકસાનની સ્થિતિ

હાલના તબક્કે આ ભૂકંપના કારણે કોઈ મોટા પાયે જાનમાલનું નુકસાન થયું છે કે નહીં તે અંગે સત્તાવાર આંકડા કે સ્પષ્ટ માહિતી સામે આવી નથી. વહીવટીતંત્ર દ્વારા પ્રભાવિત વિસ્તારોની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.

2010માં આવેલા ભૂકંપમાં મોટી જાનહાની થઈ હતી

અગાઉ 2010માં અહીંથી લગભગ 280 કિલોમીટર દૂર પડોશી કિંગહાઈ પ્રાંતના યુશુમાં 7.1 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેમાં ઓછામાં ઓછા 2,698 લોકોનાં મોત થયાં હતાં અને લગભગ 300 લોકો લાપતા થયા હતા. આ ઉપરાંત તાજેતરમાં 8 September ના રોજ નેપાળમાં પણ ભૂકંપ નોંધાયો હતો.

તિબેટમાં વારંવાર કેમ આવે છે વિનાશક ભૂકંપ?

ભૂગર્ભ વિજ્ઞાન અનુસાર તિબેટ ક્ષેત્ર અત્યંત સંવેદનશીલ ફોલ્ટ લાઇન પર આવેલું છે. આ વિસ્તાર ઇન્ડિયન ટેક્ટોનિક પ્લેટ અને યુરેશિયન ટેક્ટોનિક પ્લેટના જોડાણ પર સ્થિત છે. આ બંને વિશાળ પ્લેટો સતત એકબીજા સાથે ટકરાતી રહે છે, જેના કારણે પૃથ્વીના પેટાળમાં ભારે દબાણ અને તણાવ સર્જાય છે. જ્યારે આ ઊર્જા અચાનક બહાર નીકળે છે ત્યારે પ્રચંડ ધરતીકંપ સર્જાય છે.

પૂર અને ભૂસ્ખલનની હોનારત વચ્ચે ભૂકંપનો આંચકો

આ ભૂકંપ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે આ વિસ્તાર અગાઉથી જ કુદરતી હોનારતનો સામનો કરી રહ્યો છે. 26 ઓગસ્ટે નેપાળ-ચીન બોર્ડર પર ગ્લેશિયર અને પહાડ ધરાશાયી થતાં અચાનક ભયાનક પૂર અને ભૂસ્ખલન આવ્યું હતું. તાજા આંકડા મુજબ તે દુર્ઘટનામાં 1400થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા અને હજારો લોકો ગુમ થયા હતા. પૂરના કારણે ઘરો, રસ્તાઓ, પુલો તણાઈ ગયા હતા અને હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સને મોટું નુકસાન પહોંચ્યું હતું. હાલ પણ ત્યાં રાહત અને બચાવ કામગીરી ચાલી રહી છે.

ક્લાઇમેટ ચેન્જ અને વધતો પર્યાવરણીય ખતરો

વધતા તાપમાન અને ગ્લેશિયર પીગળવાને કારણે સમગ્ર કિંગહાઈ-તિબેટ પઠાર ક્ષેત્ર પર પર્યાવરણીય જોખમ વધ્યું હોવાની ચેતવણી ચાઈનીઝ સંશોધકો આપી ચૂક્યા છે. આ ક્ષેત્રમાંથી બ્રહ્મપુત્રા જેવી અનેક મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય નદીઓ નીકળે છે. તેથી અહીં વારંવાર થતી ભૌગોલિક અને પર્યાવરણીય ઉથલપાથલ માત્ર તિબેટ પૂરતી સીમિત ન રહેતાં, નીચાણવાળા દેશો અને વિસ્તારો માટે પણ ચિંતાનો મોટો વિષય બની ગઈ છે.