EUના ગુણવત્તા ધોરણો પૂર્ણ કરવામાં ભારતીય ચોખાના શિપમેન્ટ નિષ્ફળ

આ સંદર્ભમાં પાકિસ્તાન પ્રથમ ક્રમે, તેના ૫૫ કન્સાઈનમેન્ટ અટકાવાયા, ભારતના ૫૨
અમદાવાદ : યુરોપિયન યુનિયન (ઈયુ) બજાર ભારતીય ચોખા નિકાસકારો માટે એક મોટો પડકાર બની રહ્યું છે. ઘણા ભારતીય ચોખાના શિપમેન્ટ ઈયુના કડક ગુણવત્તા અને ખાદ્ય સુરક્ષા ાૃધોરણોને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે. નોંાૃધનીય છે કે, દેશમાં ચોખાની નિકાસનું નિરીક્ષણ કરતી બે મુખ્ય એજન્સીઓ, કૃષિ અને પ્રક્રિયા કરેલ ખાદ્ય ઉત્પાદનો નિકાસ વિકાસ સત્તામંડળ (એપેડા) અને નિકાસ નિરીક્ષણ પરિષદ વચ્ચે જવાબદારીના સ્પષ્ટ રેખાંકનનો અભાવ પણ સમસ્યાનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
જુલાઈ ૨૦૨૬માં ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ફોર રિસર્ચ ઓન ઈન્ટરનેશનલ ઈકોનોમિક રિલેશન્સ દ્વારા પ્રકાશિત એક કાર્યકારી પત્ર અનુસાર, ભારતે ૨૦૨૫માં ઈયુને આશરે ૪૭૪,૦૦૦ ટન ચોખાની નિકાસ કરી હતી. તેમાંથી ૫૨ કન્સાઈનમેન્ટ અટકાવવામાં આવ્યા હતા. ચોખા સપ્લાય કરતા મુખ્ય દેશોમાં, ભારત આ સંદર્ભમાં પાકિસ્તાન પછી બીજા ક્રમે છે, જ્યાં ૫૫ કન્સાઈનમેન્ટ અટકાવવામાં આવ્યા હતા.
ભારતીય ચોખાના માલને નકારવાનું એક સૌથી સામાન્ય કારણ જંતુનાશકોના અવશેષોની હાજરી છે, જે ઈયુમાં પ્રતિબંિાૃધત છે પરંતુ ભારતમાં હજુ પણ ઉપયોગમાં લેવાય છે. વાૃધુમાં, કેટલાક કિસ્સાઓમાં ચોખાના અયોગ્ય સંગ્રહ અને લણણી પછીના સંચાલનને કારણે ફૂગ સંબંિાૃધત સમસ્યાઓ પણ નોંાૃધાઈ છે.
ચોખાના નિકાસકારો કહે છે કે તેઓએ સરકારને વારંવાર વિનંતી કરી છે કે તેઓ ચોખાના ઉત્પાદનમાં જંતુનાશકોના ઉપયોગ પર પ્રતિબંાૃધ મૂકે જે ઈયુ ાૃધોરણો હેઠળ સમસ્યાઓ ઊભી કરી શકે છે. જોકે, અત્યાર સુાૃધી કોઈ નક્કર પ્રતિભાવ મળ્યો નથી. ભારતનો ૯૨% વેપાર બાસમતી ચોખા પર આાૃધાર રાખે છે.
એપેડા અને નિકાસ નિરીક્ષણ પરિષદ બંને ચોખાની નિકાસ પર દેખરેખ રાખવામાં ભૂમિકા ભજવે છે, પરંતુ તેમના કાર્યો સંપૂર્ણપણે અલગ નથી. એપેડા મુખ્યત્વે નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા અને ટ્રેસેબિલિટી સિસ્ટમ ચલાવવા માટે કામ કરે છે. બીજી બાજુ, નિકાસ નિરીક્ષણ પરિષદ નિરીક્ષણ અને પ્રમાણપત્રમાં સામેલ છે. આનો અર્થ એ છે કે નિકાસ નિરીક્ષણ પરિષદ ભારતમાંથી નિકાસ માટે યોગ્ય કન્સાઇન્મેન્ટ જાહેર કરવા માટે જવાબદાર છે.